Sống với hạnh nguyện Đức Phật Di Lặc

1.

Di Lặc không chỉ là vị Phật của tương lai theo kinh điển, mà còn là biểu tượng sống động của một con đường tu tập rất gần gũi với đời sống hôm nay: con đường của hoan hỷ, bao dung, nhẫn nại và niềm tin sâu sắc vào khả năng chuyển hóa của con người.

Theo kinh điển Đại thừa, Đức Di Lặc hiện đang là một vị Bồ-tát ở cung trời Đâu Suất, chờ đủ duyên lành sẽ hạ sinh xuống cõi Ta-bà để thành Phật, tiếp nối sự nghiệp giáo hóa của Đức Thích Ca Mâu Ni. Kinh Bồ-tát Di Lặc hạ sanh thành Phật mô tả thời kỳ Ngài xuất hiện là lúc con người sống hiền thiện, tuổi thọ tăng trưởng, xã hội an hòa. Dẫu vậy, nếu chỉ chờ đợi Di Lặc như một sự kiện ở tương lai xa xôi, ta có thể đã bỏ lỡ ý nghĩa quan trọng hơn: hạnh nguyện của Ngài chính là lời mời gọi mỗi người bắt đầu chuyển hóa ngay trong hiện tại.

Điểm nổi bật nhất trong hình ảnh Đức Phật Di Lặc là nụ cười. Nhưng đó không phải nụ cười vui kiểu thế gian, càng không phải nụ cười né tránh khổ đau. Đó là nụ cười của người đã thấu suốt vô thường, đã đi qua sinh tử mà không bị sinh tử trói buộc. Trong kinh điển, hoan hỷ được xem là một trong những pháp trợ đạo quan trọng. Kinh Tăng chi bộ, Đức Phật dạy rằng tâm hoan hỷ là nền tảng để sinh khởi hỷ, từ hỷ sinh lạc, từ lạc tâm được định. Nụ cười Di Lặc vì thế không chỉ mang tính biểu tượng, mà là kết quả của một tiến trình tu tập nội tâm sâu sắc.

2.

Sống với hạnh nguyện Đức Phật Di Lặc, trước hết là học cách chuyển hóa khổ đau bằng tâm hoan hỷ. Hoan hỷ ở đây không phải là phủ nhận thực tại khó khăn, mà là thái độ không để khổ đau chiếm trọn tâm mình. Ngày nay, con người dễ bị cuốn vào áp lực, lo âu, cạnh tranh và sợ hãi. Theo đó, ta quen phản ứng bằng căng thẳng, giận dữ hoặc oán trách. Nhớ Đức Di Lặc cũng là lúc ta nhớ lời Ngài mời gọi dừng lại, thở sâu, nhìn khổ đau bằng con mắt hiểu biết. Khi hiểu, tâm tự nhiên dịu xuống; khi tâm dịu, khổ đau không còn khả năng áp đảo, dẫn dắt hành động của ta.

Kinh Pháp cú dạy rằng: “Oán không thể diệt oán, chỉ có từ bi mới diệt được oán”. Hạnh nguyện Di Lặc cũng chính là hiện thân của lời dạy ấy. Bao dung là trụ cột quan trọng trong con đường của Ngài. Di Lặc được tôn xưng là “Từ Thị”, nghĩa là bậc có lòng từ rộng lớn. Từ trong nhà thiền không phải là yếu mềm, mà là sức mạnh nội tâm giúp con người không bị cuốn theo vòng xoáy trả đũa. Trong một xã hội dễ phân cực, dễ loại trừ nhau, sống với hạnh Di Lặc là dám mở rộng vòng tay, không vội kết án, không đóng khung con người trong lỗi lầm.

Một khía cạnh khác rất sâu sắc của hạnh nguyện Di Lặc là nhẫn nại với thời gian. Di Lặc là vị Phật của tương lai, biểu tượng cho sự chín muồi của nhân duyên. Điều này nhắc nhở người tu không nóng vội trên con đường chuyển hóa. Kinh Hoa Nghiêm dạy rằng mọi thành tựu đều cần đủ duyên. Nhẫn không phải là chịu đựng cam phận, mà là kiên trì nuôi dưỡng điều thiện, dù kết quả chưa thấy ngay. Đó cũng chính là cách ta đào luyện niềm tin sâu chắc vào Nhân quả. Thực tế, ta thường muốn thay đổi người khác nhanh chóng, muốn xã hội tốt lên tức thì, nhưng với việc thực hành hạnh Di Lặc ta ngộ ra, sự chuyển hóa bền vững luôn cần thời gian và sự bền bỉ. Một cái cây phải có quy trình đủ để biểu hiện và không gì là vô nghĩa, vô lý cả. Có đôi khi để ngộ lý vô thường, con người phải trải qua rất nhiều mất mát để ghi nhớ.

3.

Đối với cư sĩ tại gia, sống với hạnh nguyện Đức Phật Di Lặc không đòi hỏi ta xa rời đời sống. Hãy bắt đầu bằng thay đổi nhỏ, trên ba phương diện: ý-ngữ-thân. Đó có thể là nụ cười chân thành trong gia đình, là sự nhẫn nhịn trước một lời nói khó nghe, là khả năng giữ lòng bình thản giữa những biến động công việc. Mỗi lần không phản ứng theo thói quen sân giận, mà chọn hiểu và thương, là ta đang bước một bước trên con đường Di Lặc. Hạnh nguyện ấy được nuôi dưỡng từ những việc rất nhỏ, nhưng lại có sức lan tỏa lớn trong tâm thức.

Cũng trong kinh Pháp cú, Đức Phật từng dạy rằng: “Ý dẫn đầu các pháp”. Thực hành sống với hạnh Di Lặc cũng bắt đầu từ việc chăm sóc tâm. Một tâm đầy lo âu, giận dữ sẽ tạo ra một thế giới bất an. Ngược lại, một tâm hoan hỷ, bao dung sẽ góp phần tạo nên một xã hội hiền hòa. Khi nhiều người cùng thực tập hạnh Di Lặc, “thời Di Lặc” không còn là một mốc thời gian xa xôi, mà trở thành một trạng thái sống có thể cảm nhận được ngay trong hiện tại. Và khi ấy, Đức Phật Di Lặc đản sinh ngay nơi tâm ta mà không đợi đến mùng 1 Tết. Khi ấy, lòng ta cũng xuân, hay tâm ta lúc ấy là tâm xuân.

Thực sự, mùa xuân trong Phật giáo không chỉ là sự chuyển mùa của thiên nhiên, mà còn là biểu tượng của sự tái sinh nội tâm. Hình ảnh Phật Di Lặc thường xuất hiện trong những ngày đầu năm không phải ngẫu nhiên. Đó là lời nhắc nhở rằng mỗi người đều có khả năng làm mới chính mình. Dù năm cũ có nhiều bất như ý, hạnh Di Lặc vẫn mở ra một cánh cửa: cánh cửa của niềm tin vào điều thiện, vào khả năng chuyển hóa không bao giờ bị đóng lại.

Sống với hạnh nguyện Đức Phật Di Lặc cũng là sống với niềm tin vào con người. Di Lặc sẽ thành Phật khi con người biết quay về với tam vô lậu học (Giới - Định - Tuệ), biết sống hiền thiện. Điều đó cho thấy Phật giáo không bi quan về nhân loại. Ngược lại, giáo pháp đặt trọn niềm tin vào khả năng giác ngộ của mỗi người. Trong thời đại nhiều khủng hoảng, niềm tin ấy càng trở nên quý giá. Nó giúp ta không rơi vào tuyệt vọng, không buông xuôi trước những đổ vỡ của xã hội.

Có thể khẳng định một điều, hạnh nguyện Di Lặc nói riêng, con đường Bồ-tát đạo không phải là lý tưởng để tôn thờ từ xa, mà là lộ trình để bước đi. Mỗi nụ cười hiểu biết, mỗi hành động bao dung, mỗi lần nhẫn nại với chính mình và người khác đều là sự tiếp nối của hạnh Di Lặc trong đời sống hôm nay, bây giờ và ở đây. Khi ta sống được như vậy, xuân không chỉ đến trên cành lá non tơ, mà nở hoa ngay trong tâm, mát lành, dịu ngọt như vị cam lồ mầu nhiệm. Và có lẽ, đó chính là món quà xuân sâu sắc nhất mà Phật giáo gửi đến con người: xuân của hoan hỷ, xuân của từ bi, xuân của niềm tin vào tương lai giác ngộ.

Chánh Quán/Báo Giác Ngộ