SpaceX nộp hồ sơ IPO bom tấn, hướng đến sao Hỏa và AI trong không gian

SpaceX hôm 20/5 đã công khai hồ sơ IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng), lần đầu hé lộ chi tiết tài chính của công ty, đồng thời theo đuổi tham vọng đưa con người lên sao Hỏa và xây dựng trung tâm dữ liệu AI trong không gian.

Đợt niêm yết này được dự báo có thể trở thành màn IPO đầu tiên tại Mỹ đạt định giá nghìn tỉ USD, đồng thời mở đường cho hàng loạt thương vụ IPO lớn khác trong những tháng tới, gồm cả từ OpenAI và Anthropic.

Nếu IPO thành công, SpaceX sẽ ngay lập tức trở thành một trong những công ty đại chúng giá trị nhất thế giới, đồng thời là doanh nghiệp niêm yết thứ hai trong đế chế của Elon Musk vượt mốc vốn hóa 1.000 tỉ USD sau Tesla.

Từ khi thành lập năm 2002, SpaceX đã phát triển thành công ty vũ trụ lớn nhất thế giới nhờ phóng hàng nghìn vệ tinh Internet Starlink. Công nghệ tên lửa tái sử dụng của SpaceX đã làm thay đổi hoàn toàn bài toán kinh tế ngành không gian, buộc Blue Origin của Jeff Bezos phải chạy theo.

Dù SpaceX nổi tiếng nhờ chế tạo tên lửa và phóng vệ tinh, phần lớn doanh thu 18,67 tỉ USD của công ty năm ngoái lại đến từ mảng Internet vệ tinh Starlink. Trong khi đó, tăng trưởng tương lai của SpaceX được cho là phụ thuộc lớn vào các lĩnh vực liên quan AI. Hồ sơ IPO cho thấy bộ phận xAI của SpaceX (hiện gọi là SpaceXAI) vẫn thua lỗ.

Infographic: SV

Infographic: SV

SpaceX có thể đạt định giá 1.750 tỉ USD

Một đợt IPO thành công có thể định giá SpaceX ở mức kỷ lục 1.750 tỉ USD, giúp Elon Musk tiến gần hơn tới việc trở thành người đầu tiên trong lịch sử sở hữu tài sản nghìn tỉ USD. Điều này cũng được xem là sự ghi nhận cho nhiều năm tỉ phú giàu nhất thế giới theo đuổi những ý tưởng từng bị cho là phi lý, chẳng hạn phát triển tên lửa có thể hạ cánh và tái sử dụng.

Hồ sơ pháp lý được công bố đúng vào thời điểm quan trọng với SpaceX, khi công ty đang chuẩn bị thử nghiệm tên lửa Starship thế hệ mới.

Các kế hoạch đưa người lên Mặt trăng, sao Hỏa và mở rộng mạng Internet vệ tinh Starlink đều phụ thuộc vào Starship. Vụ phóng thử Starship thế hệ mới dự kiến diễn ra hôm 19/5 nhưng hiện được dời sang cuối tuần này.

Reuters trước đó cho biết hội đồng quản trị đã trao cho Elon Musk quyền kiểm soát SpaceX, nhưng phần lớn gói thù lao của ông gắn với các mục tiêu cực kỳ tham vọng, như xây dựng thuộc địa lâu dài trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu người và phát triển các trung tâm dữ liệu trong không gian với năng lực tính toán tương đương 100 terawatt điện, tức ngang khoảng 100.000 lò phản ứng hạt nhân công suất 1 gigawatt.

Hồ sơ IPO cho thấy Elon Musk sẽ tiếp tục nắm 85,1% quyền biểu quyết của SpaceX.

Reuters tuần trước đưa tin SpaceX dự kiến niêm yết sớm nhất vào ngày 12/6, bắt đầu roadshow giới thiệu với nhà đầu tư từ ngày 4/6 và có thể bán cổ phiếu từ ngày 11/6.

Trong bối cảnh IPO, roadshow là chuỗi buổi gặp gỡ, thuyết trình giữa công ty chuẩn bị lên sàn với các nhà đầu tư lớn để quảng bá thương vụ bán cổ phiếu.

Sức hút cá nhân của Elon Musk

Các nhà phân tích và học giả cho rằng sức hút cá nhân của Elon Musk có thể quan trọng hơn cả nền tảng kinh doanh thực tế của SpaceX với một số nhà đầu tư, do hiện không có công ty vũ trụ nào đủ tương đồng để làm chuẩn định giá.

SpaceX đang nhắm tới thị trường tổng trị giá khoảng 28.500 tỉ USD trên nhiều lĩnh vực kinh doanh, trong đó phần lớn doanh thu tiềm năng liên quan AI.

Các số liệu này, lần đầu tiên được SpaceX công bố trong hồ sơ S-1 gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), cho thấy công ty hiện phụ thuộc vào doanh thu từ Starlink, nhưng tin rằng tương lai dài hạn sẽ nằm ở AI và hạ tầng liên quan, dù các mảng này hiện vẫn chưa có lãi.

Hồ sơ S-1 là tài liệu đăng ký mà các công ty nộp lên SEC khi muốn IPO.

SpaceX sẽ áp dụng cơ cấu cổ phiếu hai tầng. Theo đó, cổ phiếu loại B có 10 quyền biểu quyết mỗi cổ phiếu, giúp Elon Musk và một số người trong nội bộ duy trì quyền kiểm soát mạnh mẽ. Trong khi đó, cổ phiếu loại A bán cho nhà đầu tư đại chúng chỉ có 1 quyền biểu quyết.

Hồ sơ IPO cũng cho thấy SpaceX áp dụng nhiều điều khoản hạn chế nghiêm trọng quyền của cổ đông, gồm yêu cầu tranh chấp pháp lý phải giải quyết bằng trọng tài, giới hạn nơi được phép khởi kiện và gần như bảo vệ Elon Musk khỏi nguy cơ bị sa thải bởi bất kỳ ai ngoài chính ông.

Trong quý I/2026, SpaceX đạt doanh thu 4,69 tỉ USD, tăng từ 4,07 tỉ USD cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, công ty lỗ 1,27 USD/cổ phiếu, cao hơn nhiều so với mức lỗ 18 cent cùng kỳ năm ngoái.

Quy mô đợt IPO cũng làm nổi bật cấu trúc ngày càng gắn kết giữa các công ty trong hệ sinh thái kinh doanh của Elon Musk, gồm cả xAI, công ty xe điện Tesla và hãng công nghệ cấy chip não Neuralink.

Hồi tháng 2, SpaceX đã sáp nhập với xAI trong thương vụ định giá công ty ở mức 1.250 tỉ USD.

Cuộc đua thương mại hóa không gian

Cuộc đua thương mại hóa không gian đang ngày càng nóng lên khi SpaceX và Blue Origin cạnh tranh để giảm chi phí phóng tên lửa, triển khai mạng vệ tinh và giành hợp đồng chính phủ.

Nguồn thu chính của SpaceX đến từ Starlink, hiện là mạng vệ tinh lớn nhất thế giới với khoảng 10.000 vệ tinh cung cấp internet băng thông rộng cho người dùng cá nhân, chính phủ và doanh nghiệp.

Việc Starlink mở rộng sang các lĩnh vực hàng không, hàng hải và doanh nghiệp cũng đang giúp biến những dự án không gian vốn rất tốn kém thành nguồn doanh thu định kỳ ổn định.

Nhiều công ty AI nổi tiếng khác như OpenAI và Anthropic cũng đang cân nhắc IPO trong năm 2026.

Reuters từng đưa tin SpaceX dự định dành một lượng lớn cổ phiếu cho nhà đầu tư cá nhân và sẽ tổ chức một sự kiện dành cho khoảng 1.500 nhà đầu tư nhỏ lẻ vào tháng 6.

SpaceX dự kiến niêm yết trên sàn Nasdaq và Nasdaq Texas với mã chứng khoán SPCX.

Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup, J.P. Morgan là các ngân hàng đứng đầu phụ trách bảo lãnh và tổ chức đợt IPO của SpaceX.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới: https://1thegioi.vn/spacex-nop-ho-so-ipo-bom-tan-huong-den-sao-hoa-va-ai-trong-khong-gian-251967.html