SSI Research: Mặt bằng lãi suất ổn định nhưng khó giảm mạnh?
Nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn ở mức cao trong bối cảnh hiện nay, trong khi hệ thống ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ đạo do các kênh huy động vốn dài hạn khác chưa thực sự phát huy vai trò. Đây vẫn là những yếu tố then chốt khiến lãi suất khó có thể giảm mạnh.

Tổng thu nhập hoạt động của 27 ngân hàng niêm yết theo thống kê của SSI Research, đạt 221,9 nghìn tỷ đồng trong quý III, tăng 22,9% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng đầu năm, tổng thu nhập hoạt động đạt 629,4 nghìn tỷ đồng, tăng 19,1% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng lũy kế 6 tháng (17,1%) và quý I (15,3%), cho thấy đà tăng trưởng vững chắc qua từng quý.
Động lực chính đến từ thu nhập lãi thuần tăng 17,7% so với cùng kỳ (trong khi cùng kỳ 9 tháng năm 2025 chỉ tăng 9,3%) và thu nhập từ hoạt động dịch vụ tăng mạnh 62,9% so với cùng kỳ.
Lợi nhuận tăng trưởng tích cực nhờ kiểm soát tốt chi phí hoạt động, song áp lực dự phòng gia tăng. Lợi nhuận trước thuế lũy kế 9 tháng năm 2026 đạt 311,1 nghìn tỷ đồng, tăng 20,1% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng trưởng tổng thu nhập hoạt động nhờ tổng chi phí hoạt động chỉ tăng 11,4% so với cùng kỳ. Điều này đưa tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập hoạt động giảm từ 31,1% trong quý trước xuống 30,5% vào cuối quý III/2026.
Điểm kém tích cực là chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng 29% so với cùng kỳ trong 9 tháng đầu năm; riêng quý III tăng mạnh 42,4% trong bối cảnh chất lượng tài sản suy giảm. Đáng chú ý, mức tăng trưởng lợi nhuận có thể tích cực hơn nếu loại trừ STB, do các hoạt động tái cấu trúc mạnh mẽ trong quý ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả kinh doanh.
Tỷ lệ nợ xấu tại 27 ngân hàng niêm yết tăng 8 điểm cơ bản so với quý trước, lên 2,1% trong quý III/2026. Đáng chú ý, nợ xấu hình thành mới tăng hơn 63,5 nghìn tỷ đồng trong quý, tương đương tăng 23% so với quý trước, nhưng chủ yếu đến từ STB (19 nghìn tỷ đồng).
Nếu loại trừ STB, nợ xấu hình thành mới toàn ngành gần như đi ngang, giảm 1,2% so với quý trước, phản ánh áp lực phát sinh nợ xấu không đồng đều. Dù vậy, một số ngân hàng quy mô lớn vẫn ghi nhận nợ xấu hình thành mới ở mức cao, cụ thể tại HDB (7,6 nghìn tỷ đồng), MBB (7,4 nghìn tỷ đồng) và VPB (6,9 nghìn tỷ đồng).
Tỷ lệ nợ xấu tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn cũng tăng mạnh nhất, thêm 16 điểm cơ bản, với HDB tăng 63 điểm cơ bản, MBB tăng 22 điểm cơ bản và TCB tăng 19 điểm cơ bản. Trong khi đó, tỷ lệ nợ xấu tại STB và VPB giảm nhờ dư nợ tăng mạnh và đẩy mạnh xử lý nợ xấu trong quý.
Tỷ lệ nợ nhóm 2 cũng tiếp tục gia tăng, từ 1,39% trong quý II/2026 lên 1,56% vào cuối quý III/2026, với mức tăng đáng kể tại EIB (141 điểm cơ bản), ABB (105 điểm cơ bản), SHB (61 điểm cơ bản), MSB (42 điểm cơ bản), VPB (39 điểm cơ bản), MBB (34 điểm cơ bản) và BID (32 điểm cơ bản). HDB ghi nhận tỷ lệ nợ nhóm 2 giảm 84 điểm cơ bản nhưng nợ xấu lại gia tăng, cho thấy dấu hiệu chuyển nhóm nợ xấu.
Áp lực nợ nhóm 2 gia tăng tại nhiều ngân hàng hơn cho thấy rủi ro chuyển nhóm từ các khoản nợ cần chú ý vẫn là yếu tố cần theo dõi trong những quý tới.
Theo quan điểm của SSI Research những diễn biến này cho thấy khả năng trả nợ của khách hàng đang chịu áp lực trong bối cảnh lãi suất tăng cao, đặc biệt là nhóm khách hàng cá nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.
Tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành giảm từ 79% trong quý II/2026 xuống 75% trong quý III/2026, chủ yếu do STB ghi nhận tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm mạnh từ 57% xuống 35% khi sử dụng khoảng 15,6 nghìn tỷ đồng dự phòng để xóa nợ. Nếu loại trừ STB, tỷ lệ bao phủ nợ xấu của 26 ngân hàng còn lại tương đối ổn định, chỉ giảm từ 83% xuống 82%. Trong thời gian tới, chúng tôi cho rằng áp lực trích lập dự phòng sẽ còn tiếp diễn, tập trung tại những ngân hàng có nợ nhóm 2 gia tăng và bộ đệm dự phòng thấp.
Tỷ giá USD/VND liên ngân hàng giảm về khoảng 25.970 VND/USD vào cuối tháng 9/2026, giảm 1,22% so với cuối năm 2025, và tiếp tục hạ nhiệt trong nửa đầu quý IV/2026 khi cung cầu ngoại tệ có xu hướng cải thiện.
Diễn biến này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho Ngân hàng Nhà nước trong điều hành chính sách, với nhiều biện pháp hỗ trợ có trọng tâm được triển khai. Yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất ít nhất 0,5%/năm đối với lãi suất tiền gửi mới có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Đồng thời, giảm 1,5–2%/năm lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.
Ngân hàng Nhà nước triển khai hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, thay vì chỉ 7–14 ngày như trước đó, với quy mô 2 tỷ USD, tương đương khoảng 50 nghìn tỷ đồng được cung ứng cho các ngân hàng. Lần triển khai này cho phép nguồn cung VND được duy trì lâu hơn, qua đó giảm áp lực vay vốn thường xuyên.
Ngân hàng Nhà nước triển khai mua USD giao ngay từ ngày 11/11/2026 ở mức 25.500 VND/USD. Đây là tín hiệu tích cực đối với thanh khoản hệ thống, vì hoạt động này giúp tăng tiền cơ sở nếu Ngân hàng Nhà nước không trung hòa lượng thanh khoản được bơm ra. Tuy vậy, tỷ giá USD/VND đã đảo chiều tăng trở lại trong những ngày đầu triển khai, cho thấy tác động tích cực còn phụ thuộc vào dòng vốn USD chảy vào.
Thanh khoản cải thiện, mặt bằng lãi suất dần ổn định nhưng khó giảm mạnh trên diện rộng. Trong thời gian tới, SSI kỳ vọng các biện pháp điều hành của Ngân hàng Nhà nước sẽ góp phần ổn định thanh khoản, từ đó giảm áp lực lên lãi suất, đặc biệt trong giai đoạn cuối năm. Tuy vậy, nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn ở mức cao trong bối cảnh hiện nay, trong khi hệ thống ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ đạo do các kênh huy động vốn dài hạn khác chưa thực sự phát huy vai trò. Đây vẫn là những yếu tố then chốt khiến lãi suất khó có thể giảm mạnh.
Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/ssi-research-mat-bang-lai-suat-on-dinh-nhung-kho-giam-manh.htm



