Su-30: Vì sao Sukhoi biến Su-27 thành tiêm kích 2 chỗ?

Khi phát triển Su-27, Liên Xô muốn có một tiêm kích chiếm ưu thế trên không đủ sức hoạt động ở khoảng cách lớn. Tuy nhiên, trong quá trình khai thác, yêu cầu đối với dòng máy bay này ngày càng mở rộng.

Một chiếc tiêm kích có tầm hoạt động xa có thể đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn nếu tổ lái có thêm người phụ trách các hệ thống phức tạp.

Từ nhu cầu đó, Sukhoi phát triển Su-30 dựa trên nền tảng Su-27UB, phiên bản huấn luyện 2 chỗ của dòng Flanker.

Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất là Su-30 có 2 phi công ngồi nối tiếp, thay vì 1 người như Su-27 chiến đấu nguyên bản.

Phi công thứ 2 không đơn thuần để huấn luyện. Trong những nhiệm vụ kéo dài và phức tạp, người này có thể đảm nhiệm việc quản lý cảm biến, liên lạc, dẫn đường và sử dụng vũ khí, giúp phi công chính tập trung hơn vào điều khiển máy bay và tình huống chiến thuật.

Điều này đặc biệt hữu ích khi Su-30 phải thực hiện những nhiệm vụ ở khoảng cách xa. Máy bay cần quản lý nhiều thông tin hơn, phối hợp với các lực lượng khác và sử dụng nhiều loại vũ khí khác nhau.

Phi công thứ 2 vì thế trở thành một thành phần quan trọng của hệ thống tác chiến, thay vì chỉ là người học lái.

Một số phiên bản Su-30 ban đầu vẫn giữ trọng tâm vào nhiệm vụ phòng không và đánh chặn. Tuy nhiên, về sau, dòng máy bay này phát triển mạnh theo hướng đa nhiệm.

Các biến thể như Su-30MKI, Su-30MKM và Su-30SM được tích hợp hệ thống điện tử hiện đại hơn, có khả năng sử dụng nhiều loại vũ khí không đối không và không đối đất.

Thiết kế 2 chỗ cũng phù hợp với việc vận hành máy bay trong những nhiệm vụ phức tạp. Khi Su-30 đảm nhiệm vai trò tấn công mặt đất, chống hạm hoặc tuần tra tầm xa, khối lượng công việc của tổ lái tăng lên đáng kể.

Việc phân chia nhiệm vụ giữa 2 người giúp giảm áp lực cho từng thành viên.

Một điểm đáng chú ý là Sukhoi không phải từ bỏ nền tảng Su-27 để tạo ra Su-30. Phần lớn ưu điểm cốt lõi của Flanker vẫn được duy trì, bao gồm kích thước lớn, lượng nhiên liệu đáng kể, khả năng mang nhiều vũ khí và đặc tính cơ động.

Theo thời gian, Su-30 vì thế trở thành một dòng máy bay có tính linh hoạt cao. Từ một thiết kế bắt nguồn từ tiêm kích chiếm ưu thế trên không, nó được phát triển thành nền tảng có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Su-30 cho thấy một hướng phát triển rất đặc trưng của Sukhoi: thay vì thay thế hoàn toàn Su-27, hãng tận dụng nền tảng lớn và tầm hoạt động rộng của nó, bổ sung tổ lái thứ 2 cùng hệ thống điện tử và vũ khí mới để biến Flanker thành một tiêm kích đa nhiệm.