Su-57: Vì sao Nga không thiết kế máy bay tàng hình giống F-22?

Thoạt nhìn, Su-57 và F-22 đều có những đặc điểm quen thuộc của tiêm kích tàng hình: cửa hút khí được bố trí hợp lý, vũ khí đặt trong khoang bên trong và các bề mặt thân máy bay được tính toán để giảm phản xạ radar.

Tuy nhiên, nếu đặt cạnh nhau, có thể thấy Su-57 không đi theo cùng một công thức thiết kế với F-22.

F-22 được Mỹ phát triển từ đầu những năm 1980 trong bối cảnh Washington đặc biệt coi trọng nhiệm vụ giành ưu thế trên không trước các tiêm kích tiên tiến của Liên Xô.

Vì vậy, khả năng tàng hình từ nhiều hướng, hiệu suất bay và khả năng tác chiến ngoài tầm nhìn trở thành những yêu cầu cốt lõi.

Hình dáng F-22 vì thế thể hiện rất rõ tư duy giảm dấu hiệu radar. Các cạnh và bề mặt được bố trí với mức độ đồng nhất cao, cửa hút khí và khoang vũ khí được tích hợp vào thân, trong khi nhiều chi tiết được xử lý để hạn chế phản xạ radar trực tiếp về phía nguồn phát.

Su-57 cũng theo đuổi tàng hình nhưng có cách tiếp cận khác. Máy bay vẫn sử dụng khoang vũ khí bên trong và nhiều giải pháp giảm diện tích phản xạ radar, nhưng thiết kế đồng thời nhấn mạnh khả năng cơ động, tốc độ, tầm hoạt động và hệ thống cảm biến đa dạng.

Một trong những điểm dễ nhận thấy là hình dáng thân và các bề mặt khí động của Su-57 có nhiều đường nét phức tạp hơn F-22. Điều này không đồng nghĩa Nga bỏ qua tàng hình. Nó cho thấy các nhà thiết kế phải cân bằng giữa nhiều yêu cầu khác nhau.

Su-57 được phát triển dựa trên kinh nghiệm lâu dài của Sukhoi với các dòng Su-27, Su-30 và Su-35. Khả năng cơ động cao vẫn là một đặc điểm quan trọng.

Thiết kế cánh, thân và hệ thống điều khiển bay được xây dựng để duy trì khả năng kiểm soát tốt ở nhiều chế độ bay.

Trong khi đó, F-22 sử dụng động cơ có vector lực đẩy 2 chiều, nhưng thiết kế tổng thể vẫn đặt trọng tâm rất lớn vào hiệu suất bay kết hợp với tàng hình. Su-57 sử dụng hệ thống vector lực đẩy theo hướng khác và có thiết kế khí động phục vụ khả năng cơ động ở góc tấn lớn.

Trong khi đó, F-22 sử dụng động cơ có vector lực đẩy 2 chiều, nhưng thiết kế tổng thể vẫn đặt trọng tâm rất lớn vào hiệu suất bay kết hợp với tàng hình. Su-57 sử dụng hệ thống vector lực đẩy theo hướng khác và có thiết kế khí động phục vụ khả năng cơ động ở góc tấn lớn.

Một khác biệt quan trọng khác nằm ở cảm biến. F-22 được thiết kế xung quanh radar AN/APG-77 và hệ thống cảm biến của Mỹ. Su-57 sử dụng hệ thống radar N036 Byelka với nhiều anten được bố trí ở các vị trí khác nhau trên thân máy bay, cùng hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại.

Cách bố trí này phản ánh một quan điểm đáng chú ý: khả năng nhận biết mục tiêu không nhất thiết phải phụ thuộc hoàn toàn vào radar chính. Các cảm biến khác nhau có thể bổ sung thông tin cho nhau.

Tầm hoạt động cũng là một yếu tố đáng chú ý. Su-57 có kích thước lớn và mang lượng nhiên liệu đáng kể, phù hợp với truyền thống thiết kế của Sukhoi. Đây là một lợi thế mà Nga duy trì từ thời Su-27.

Vì vậy, sự khác biệt giữa Su-57 và F-22 không nên được đơn giản hóa thành câu hỏi "máy bay nào tốt hơn". F-22 phản ánh một triết lý trong đó tàng hình và ưu thế trên không được đặt ở vị trí trung tâm. Su-57 cũng coi tàng hình là yếu tố quan trọng nhưng kết hợp nó với cơ động, tầm hoạt động và cảm biến đa dạng.

Nói cách khác, 2 máy bay cùng đi đến mục tiêu là tạo ra một tiêm kích thế hệ 5 có khả năng sống sót cao, nhưng không nhất thiết phải đi cùng một con đường.

Đây cũng là lý do Su-57 không có hình dáng giống F-22. Hình dáng của một tiêm kích không chỉ phản ánh yêu cầu tàng hình, mà còn là kết quả của hàng loạt thỏa hiệp giữa khí động học, động cơ, cảm biến, vũ khí, nhiên liệu và nhiệm vụ chiến đấu.