Sử dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp, bảo vệ môi trường

Sản xuất cám viên chăn nuôi

Bà Nguyễn Thị Xuân, Giám đốc HTX sản xuất, kinh doanh nấm sạch và rượu Xuân Hưng (xã Bắc Trạch) cho biết, thức ăn đóng vai trò quyết định sự thành bại và hiệu quả kinh tế trong quá trình chăn nuôi. Hiện nay, chi phí thức ăn chăn nuôi chiếm 60-70% giá thành, trong khi đó việc lạm dụng kháng sinh, chất kích thích tăng trưởng gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm.

Cám viên từ phụ phẩm nông nghiệp được Hợp tác xã Sản xuất, kinh doanh nấm sạch và rượu Xuân Hưng sản xuất thành công, mang lại hiệu quả trong chăn nuôi - Ảnh: L.M

Quảng Trị là tỉnh sản xuất nông nghiệp chiếm tỉ lệ cao. Quá trình sản xuất tạo ra nguồn phế, phụ phẩm chất hữu cơ rất lớn. Nhằm tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp hiệu quả, HTX sản xuất, kinh doanh nấm sạch và rượu Xuân Hưng đã thực hiện sáng kiến sản xuất cám viên bằng công nghệ sạch, thân thiện với môi trường.

Từ các nguyên liệu sẵn có, như: Ngô, cám, trấu, ốc, rau thừa, bèo…, HTX sẽ thu gom, xử lý băm nhỏ, trộn đều bằng máy nghiền, ép viên, rồi sấy khô, đóng gói bao bì cung cấp thức ăn cho chăn nuôi.

Sau một thời gian sản xuất, sử dụng cám viên từ phụ phẩm nông nghiệp phục vụ chăn nuôi, bà Nguyễn Thị Xuân khẳng định: “So với việc sử dụng cám công nghiệp, cám viên tự sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp giúp tiết kiệm 30-40% chi phí thức ăn. Cám tự ép bảo đảm sạch, không hóa chất bảo quản, vật nuôi khỏe mạnh, lớn nhanh, chất lượng sản phẩm tốt, không chứa tồn dư kháng sinh; đồng thời, tận dụng phụ phẩm giá rẻ (cám, trấu, ngô, rau...), hạn chế đốt phụ phẩm nông nghiệp (rơm rạ, vỏ trấu) góp phần bảo vệ môi trường. Với ưu thế đó, thời gian qua, sản phẩm cám viên của HTX đã được nhiều hộ chăn nuôi trong vùng ưu tiên mua sử dụng.

Hy vọng rằng, giải pháp này thời gian tới sẽ được nhân rộng, góp phần phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tạo cơ hội cho các hộ nông dân, HTX tự chủ sản xuất thức ăn tại địa phương, giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu”.

Tạo nguồn phân bón hữu cơ

Việc sử dụng phụ phẩm, phế phẩm nông nghiệp trong trồng trọt, chăn nuôi, chế biến dược liệu… đã giúp nông dân giảm chi phí đầu vào, góp phần hạn chế sử dụng các loại vật tư nông nghiệp và tạo ra nông sản chất lượng, sạch.

Trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, diện tích trồng lúa đạt khoảng 55.000ha/vụ. Sau thu hoạch, lúa có nguồn phụ phẩm khá lớn đó là rơm, rạ. Để tận dụng nguồn phụ phẩm này, bà con nông dân thường dùng làm thức ăn chăn nuôi, tạo nguồn nguyên liệu sản xuất nấm, xử lý để làm phân bón… Tuy vậy, sau thu hoạch, lượng rơm rạ tồn dư trên đồng ruộng vẫn còn rất lớn.

Các phụ phẩm nông nghiệp được sử dụng hiệu quả, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững - Ảnh: L.M

Để xử lý số rơm này, nhanh chóng làm đất cho vụ mới, đa phần bà con nông dân vẫn giữ thói quen đốt, gây nên nhiều hệ lụy đối với môi trường và chất lượng đất sản xuất. Trước thực trạng đó, ngành nông nghiệp tỉnh đã triển khai mô hình ứng dụng chế phẩm sinh học xử lý rơm rạ.

Sau khi thu hoạch lúa, ruộng được đưa nước vào, kết hợp rải vôi bột nhằm tạo thuận lợi cho quá trình phân hủy hữu cơ. Sau đó, chế phẩm sinh học sẽ được rải đều trên mặt ruộng và tiến hành phay, lồng để trộn đều rơm rạ với đất. Sau 7-8 ngày ngâm ủ, rơm rạ sẽ được phân hủy cơ bản trước khi gieo cấy vụ mới. Đây được xem là giải pháp “xanh” góp phần giảm phát thải và hướng tới nền sản xuất bền vững.

Bà Nguyễn Thị Hương, xã Trường Ninh chia sẻ: “Việc xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học rất hiệu quả. Không chỉ tận dụng được nguồn hữu cơ tại chỗ, giải pháp này còn giúp hạn chế khói bụi, ô nhiễm môi trường tại đồng ruộng”.

Nhằm hướng tới phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, tăng khả năng cạnh tranh cho nông sản địa phương, thời gian qua, các đơn vị sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã và đang nỗ lực nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm; đồng thời, chú trọng đến vấn đề xử lý chất thải, phế, phụ phẩm nông nghiệp một cách hữu ích, bảo vệ môi trường.

HTX sản xuất cây dược liệu sạch và kinh doanh nông nghiệp Cự Nẫm (xã Bố Trạch) là đơn vị chuyên sản xuất các sản phẩm từ cây dược liệu, như: Cao cà gai leo, cao thìa canh, trà rau má, trà túi lọc cà gai leo… Mỗi ngày, HTX có một khối lượng lớn các loại bả dược liệu thải ra sau chế biến. Để xử lý số phế, phụ phẩm này, HTX đã dùng men vi sinh IOM ủ làm phân hữu cơ, phục vụ cho trồng trọt.

Theo bà Nguyễn Thị Giang, Giám đốc HTX sản xuất cây dược liệu sạch và kinh doanh nông nghiệp Cự Nẫm: “Trong quá trình sản xuất, chế biến, cùng với việc chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, vấn đề bảo vệ môi trường cũng được chúng tôi quan tâm thực hiện hiệu quả. Việc xử lý các phế, phụ phẩm nông nghiệp sau chế biến làm phân bón hữu cơ không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn giúp HTX chúng tôi có được nguồn phân bón chất lượng để trồng cây dược liệu, cung cấp nguồn nguyên liệu sạch cho sản xuất”.