Sử dụng pin lưu trữ giúp bảo đảm cung ứng điện ở miền Bắc

Giúp giảm tải hệ thống, hỗ trợ giảm công suất đỉnh

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tăng tính linh hoạt cho hệ thống điện, cùng với phát triển nguồn điện linh hoạt, lưới truyền tải và các giải pháp quản lý nhu cầu phụ tải. Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 10.000 - 16.300 MW BESS vào năm 2030, đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống khi tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) biến đổi ngày càng gia tăng, đồng thời đóng góp vào lộ trình thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Trong giai đoạn 2026 - 2027, nhu cầu đầu tư BESS tập trung chủ yếu tại miền Bắc - khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao, tập trung nhiều trung tâm công nghiệp lớn và có sự chênh lệch đáng kể giữa nhu cầu sử dụng điện vào giờ cao điểm và thấp điểm.

Theo ông Vũ Anh Phương - Phó Tổng Giám đốc EVNNPC, EVNNPC đang triển khai đầu tư hệ thống BESS với tổng quy mô 530MW tại 83 trạm biến áp, chia thành 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 có quy mô 305MW tại 47 trạm biến áp, hiện đã hoàn thành 9 trạm. Giai đoạn 2 có quy mô 140MW tại 23 trạm biến áp, đang hoàn thiện các thủ tục triển khai. Giai đoạn 3 dự kiến đầu tư 85MW tại 13 trạm biến áp.

“Việc triển khai BESS được EVNNPC thực hiện gắn với đặc điểm phụ tải, hiện trạng lưới điện và nhu cầu vận hành tại từng khu vực. Khi cần thiết, nguồn điện đã được tích trữ có thể nhanh chóng phát trở lại lưới điện theo yêu cầu điều độ, qua đó hỗ trợ giảm công suất đỉnh, hạn chế nguy cơ quá tải thiết bị và tạo thêm dư địa cho công tác điều hành hệ thống” - ông Phương nói.

Không chỉ mang lại hiệu quả trong những thời điểm phụ tải tăng cao, BESS còn giúp hệ thống điện linh hoạt hơn trước sự thay đổi của nhu cầu sử dụng điện. Khả năng tích trữ và phát điện theo yêu cầu giúp bổ sung thêm một công cụ điều tiết nhanh, đặc biệt hữu ích tại các khu vực có mức chênh lệch lớn giữa phụ tải cao điểm và thấp điểm.

Từng bước làm chủ công nghệ BESS

Là địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp đầu tư nước ngoài và các cơ sở sản xuất công nghệ cao, Bắc Ninh có nhu cầu sử dụng điện lớn, với tốc độ tăng trưởng phụ tải dự kiến bình quân khoảng 12 - 13%/năm. Chênh lệch phụ tải giữa các khung giờ trong ngày cũng ở mức cao, đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với khả năng điều tiết và tính linh hoạt của lưới điện.

Theo ông Lại Việt Anh - Trưởng phòng Điều độ, Công ty Điện lực Bắc Ninh, với đặc điểm phụ tải như vậy, việc đầu tư BESS là giải pháp phù hợp, giúp tăng khả năng điều tiết và hỗ trợ cắt giảm công suất đỉnh trong những thời điểm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh. Hiệu quả của BESS đã bước đầu được thể hiện trong thực tế vận hành. Cụ thể, trong đợt nắng nóng tháng 8, công suất sử dụng điện tại Bắc Ninh có thời điểm đạt khoảng 3.229MW. Khi phụ tải tăng cao, Công ty Điện lực Bắc Ninh đã huy động khoảng 30MW từ các hệ thống BESS để hỗ trợ lưới điện.

“Mặc dù 30MW chiếm tỷ trọng không lớn so với tổng nhu cầu phụ tải tại thời điểm cao điểm, nhưng nguồn công suất này được huy động đúng vào thời điểm hệ thống chịu áp lực lớn, qua đó giúp giảm tải cho thiết bị, duy trì trạng thái vận hành ổn định và tăng khả năng chủ động trong điều hành” - ông Việt Anh nói.

Cùng với Bắc Ninh, EVNNPC cũng đang từng bước mở rộng triển khai BESS tại Ninh Bình. Theo đó, Tổng Công ty đang tiếp tục triển khai 8 hệ thống BESS khác tại Ninh Bình (bên cạnh 1 BESS đã đưa vào sử dụng), dự kiến đóng điện vào cuối tháng 9/2026. Khi hoàn thành, các hệ thống này sẽ tiếp tục bổ sung nguồn lực cho lưới điện địa phương, tăng khả năng đáp ứng phụ tải và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

Thực tế tại Bắc Ninh và Ninh Bình cho thấy, BESS đang từng bước được EVNNPC đưa từ giải pháp đầu tư công nghệ vào vận hành thực tế trên lưới điện. Mỗi hệ thống được đưa vào khai thác không chỉ bổ sung nguồn công suất có thể huy động khi cần thiết mà còn mở rộng khả năng điều tiết, giúp lưới điện thích ứng tốt hơn trước những biến động ngày càng lớn của phụ tải.

Song song với đầu tư thiết bị, EVNNPC chú trọng công tác quản lý kỹ thuật và chuẩn bị nguồn nhân lực nhằm từng bước làm chủ công nghệ BESS. Yêu cầu quan trọng đối với nhân viên vận hành BESS không nằm ở số lượng thao tác thủ công mà ở khả năng làm chủ công nghệ, hiểu chính xác các thông số kỹ thuật, nhận diện đúng trạng thái thiết bị và xử lý kịp thời các cảnh báo bất thường. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng và thiết bị, phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện quy trình quản lý, vận hành và tích lũy kinh nghiệm thực tế là những yếu tố quan trọng để khai thác BESS an toàn, hiệu quả.