Sự khôn khéo của Thủ tướng Italia Giorgia Meloni trên 'bàn cờ' chính trị thế giới

Thủ tướng Italia Giorgia Meloni và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc gặp lãnh đạo châu Âu tại Nhà Trắng, ngày 18-8-2025

Ngay từ đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Donald Trump, bà Meloni - người từng ở bên lề chính trường Italia với quan điểm tân tự do, cực hữu đặc trưng của mình được coi là nhà lãnh đạo châu Âu mà ông Donald Trump nói rằng ông có thể hợp tác để “cải thiện thế giới một chút”. Ông trìu mến gọi bà là “một người thực sự năng động” trong chuyến thăm Nhà Trắng hồi tháng 4-2025, thời điểm mà một lần nữa, bà là nhà lãnh đạo châu Âu đầu tiên tới Mỹ sau khi ông Donald Trump tuyên bố áp thuế thương mại toàn cầu.

Hơn 1 năm sau, sự thân thiện đó giờ đây đã bị phá vỡ, bởi cuộc xung đột nhắm vào Iran do Mỹ và Israel phát động. “Khi không đồng ý, chúng ta phải nói ra. Và lần này, chúng ta không đồng ý” - bà Meloni nói vào cuối tuần trước trong chuyến thăm Vùng Vịnh - chuyến thăm đầu tiên của một nhà lãnh đạo phương Tây kể từ khi chiến sự nổ ra. Cùng với việc chính quyền Italia từ chối cho phép máy bay ném bom của Mỹ tiếp nhiên liệu tại một căn cứ quân sự ở miền Nam nước này một tuần trước đó, những lời của bà Meloni là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy cuối cùng bà đã nói “Không” với ông Donald Trump. “Bà ấy muốn đóng vai trò cầu nối giữa ông Donald Trump và các đồng minh châu Âu và ban đầu đó có vẻ là một ý tưởng hay. Nhưng giờ nó đã trở thành một “gánh nặng” và bà ấy đang cố gắng khắc phục điều này” - Giáo sư Khoa học chính trị Roberto D’Alimonte, trường Đại học Luiss ở Rome cho biết.

Các cuộc thăm dò cho thấy đa số người Italia phản đối chiến tranh ở Iran, đặc biệt là do giá năng lượng tăng vọt và tỷ lệ những người có quan điểm tích cực về ông Donald Trump đã giảm mạnh từ 35% xuống còn 19%. Các nhà phân tích lưu ý rằng bà Meloni sẽ phải đối mặt với các cuộc bầu cử quan trọng ở Italia vào năm tới, vì vậy điều này không thể bị bỏ qua.

Tháng trước, cử tri đã bỏ phiếu bác bỏ đề xuất cải cách tư pháp của Thủ tướng Meloni, bày tỏ sự không hài lòng đối với nhà lãnh đạo này và sự ủng hộ kiên định của bà dành cho Tổng thống Mỹ. Trong đó, cử tri từ 18 đến 34 tuổi đã bỏ phiếu chống lại các đề xuất của bà với tỷ lệ 61%. Đây là thất bại lớn đầu tiên của Thủ tướng Meloni kể từ khi lên nắm quyền, dù Chính phủ liên minh tương đối ổn định. “Kết quả cuộc trưng cầu dân ý một phần là do nhiều người trẻ đã bỏ phiếu chống lại, vì tình hình ở Trung Đông và việc thiếu bày tỏ quan điểm rõ ràng đối với tầm nhìn thế giới của ông Donald Trump dựa trên vũ lực hơn là pháp quyền” - ông Ettore Greco, Phó Chủ tịch Viện Nghiên cứu Istituto Affari Internazionali (IAI) có trụ sở tại Rome cho biết.

Chiến sự ở Iran không chỉ là vấn đề chính trị mà còn là những mối lo ngại lớn về kinh tế của Italia. Quốc gia này đặc biệt dễ bị tổn thương trước sự tăng giá năng lượng làm rung chuyển thị trường khắp châu Âu. Sau Đức, Italia là nước tiêu thụ khí đốt tự nhiên lớn thứ hai của Liên minh châu Âu (EU), với 40% nhu cầu năng lượng phụ thuộc vào nhiên liệu này. Ngân hàng Italia đã giảm dự báo tăng trưởng kinh tế, với mức tăng chỉ 0,5% trong năm 2026 và 2027. Và, trong một bước thụt lùi khác, Viện Thống kê Quốc gia ở Rome báo cáo rằng thâm hụt ngân sách của nước này đã vượt quá giới hạn 3% của EU.

Tuy nhiên, điều này khó có thể là dấu chấm hết cho những động thái hướng tới Tổng thống Mỹ của bà Meloni. Thủ tướng Italia đã luôn có những tuyên bố ôn hòa nhằm cân bằng giữa việc lên án chính sách đối ngoại của ông Donald Trump với duy trì mối quan hệ nồng ấm với nhà lãnh đạo này. Giữa tháng 3-2026, giống như các nước châu Âu khác, bà đã bác bỏ việc điều tàu quân sự đến eo biển Hormuz bất chấp yêu cầu của Tổng thống Donald Trump, nhưng đồng thời, bà cũng không lên án thẳng thừng cuộc tấn công do Mỹ dẫn đầu. Xét cho cùng, tránh áp lực từ phía ông Donald Trump sẽ là một việc không dễ dàng. “Đây là một người phụ nữ rất thận trọng, thực dụng và khéo léo về chính trị. Bà ấy sẽ không bỏ tất cả trứng vào một giỏ… Bà ấy vẫn sẽ giữ thế cân bằng và tiến gần hơn đến các đồng minh châu Âu - từng bước một cho đến khi bà ấy có thể tạo khoảng cách mà không làm tổn hại đến các mối quan hệ” - Giáo sư Roberto D’Alimonte nói.