Sứ mệnh 'phá điểm nghẽn'

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát bểu tại thủ đô Bangkok. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Chiến thắng áp đảo của đảng Tự hào Thái Lan (Bhumjaithai) trong cuộc tổng tuyển cử ngày 8/2 không chỉ củng cố vị thế của Thủ tướng Anutin mà còn giúp ông có dư địa lớn trong việc định hình bộ máy chính phủ mới. Việc ông dự kiến giữ lại “bộ ba tinh hoa” bao gồm Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas, Bộ trưởng Thương mại Suphajee Suthumpun và Bộ trưởng Ngoại giao Sihasak Phuangketkeow trong chính phủ mới cho thấy ưu tiên của Bangkok là duy trì tính ổn định và nhất quán trong điều hành.

Giới đầu tư quốc tế nhìn nhận sự liên tục này là tín hiệu tích cực, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu và dòng vốn đang có xu hướng dịch chuyển. Theo nhận định của chuyên gia kinh tế khu vực tại Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), “điểm mạnh lớn nhất của Thái Lan hiện nay không phải là tốc độ tăng trưởng, mà là khả năng duy trì tính dự báo của chính sách - yếu tố then chốt để giữ chân nhà đầu tư trong giai đoạn bất định”.

Thách thức tứ bề

Tuy nhiên, những thuận lợi về chính trị không thể che lấp các vấn đề kinh tế mang tính cấu trúc. Như Financial Times từng nhận định, Thái Lan đang đối mặt nguy cơ trở thành “bệnh nhân châu Á” với tăng trưởng trì trệ kéo dài nhiều năm, sự suy giảm trong các lĩnh vực tiêu dùng, sản xuất và du lịch, cùng với áp lực ngày càng tăng đối với thu nhập hộ gia đình và sự ổn định quốc gia. Các chỉ số vĩ mô cho thấy bức tranh đáng lo ngại: tiêu dùng suy yếu, ngành sản xuất mất dần lợi thế cạnh tranh, trong khi du lịch - một trụ cột kinh tế - phục hồi chậm hơn kỳ vọng. Nợ hộ gia đình duy trì ở mức gần 90% GDP, cao nhất khu vực, trong khi dân số già hóa nhanh chóng và tỷ lệ sinh xuống mức thấp kỷ lục.

Khả năng cạnh tranh của Thái Lan đã bị suy giảm khi nước này mất thị phần vào tay các đối thủ mới nổi. Ngành sản xuất trong nước phải đối mặt với áp lực từ hàng nhập khẩu giá rẻ của Trung Quốc và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nước trong khu vực. Ngay cả ngành công nghiệp ô tô, vốn từ lâu là "xương sống" của nền công nghiệp Thái Lan, cũng đang gặp khó khăn, với việc một số nhà sản xuất Nhật Bản đóng cửa nhà máy hoặc cắt giảm sản lượng.

Chính giới Thái Lan cũng không né tránh thực tế này. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas ví nền kinh tế như “một chiếc xe cũ kỹ, vận hành bằng công nghệ lỗi thời và mắc kẹt trong hệ thống quy định chồng chéo”. Theo ông, nếu không cải cách mạnh mẽ, nguy cơ tụt hậu là khó tránh khỏi.

Đồng quan điểm, học giả Thitinan Pongsudhirak (Đại học Chulalongkorn) cho rằng vấn đề cốt lõi của Thái Lan không nằm ở chu kỳ kinh tế mà ở “khủng hoảng mô hình phát triển”, khi nước này chưa kịp chuyển đổi sang các ngành có giá trị gia tăng cao trong khi lợi thế truyền thống đang suy giảm.

Không chỉ đối mặt với thách thức nội tại, chính phủ mới của Thủ tướng Anutin còn chịu sức ép ngày càng lớn từ môi trường bên ngoài, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông. Biến động giá năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng và rủi ro hàng hải tại các tuyến vận tải chiến lược đang tác động trực tiếp đến nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Thái Lan.

Theo phân tích của Hội đồng Phát triển kinh tế và xã hội quốc gia (NESDC), giá dầu tăng không chỉ làm gia tăng lạm phát mà còn kéo giảm tăng trưởng, ảnh hưởng mạnh đến các lĩnh vực then chốt như nông nghiệp, sản xuất và vận tải. Trong bối cảnh đó, chính sách đối ngoại của Bangkok cũng đang được điều chỉnh theo hướng chủ động hơn. Ngoại trưởng Sihasak Phuangketkeow khẳng định Thái Lan sẽ tiếp tục theo đuổi đường lối “linh hoạt, không liên kết”, song cần tăng cường vai trò chủ động để giảm thiểu tác động từ các cú sốc bên ngoài. Nhiều nhà phân tích khu vực cho rằng Thái Lan không còn có thể đứng ngoài các biến động địa chính trị, mà cần chủ động tham gia sâu hơn vào các cấu trúc hợp tác khu vực và toàn cầu để bảo vệ lợi ích của mình.

Sứ mệnh nhiệm kỳ

Dù triển vọng chính trị được đánh giá tích cực, nhiều chuyên gia cho rằng ổn định thôi là chưa đủ để đưa Thái Lan thoát khỏi quỹ đạo tăng trưởng thấp. Thách thức lớn nhất của chính phủ mới là triển khai các cải cách mang tính cấu trúc, từ nâng cao năng suất lao động, cải thiện môi trường kinh doanh đến tái định vị trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Học giả Thitinan Pongsudhirak cảnh báo rằng xu hướng cử tri ủng hộ các đảng cải cách trong những năm gần đây phản ánh nhu cầu thay đổi sâu sắc. Nếu chính phủ không tạo ra cải thiện rõ rệt về thu nhập và cơ hội việc làm, sự bất mãn xã hội có thể gia tăng, làm xói mòn nền tảng chính trị.

Do vậy, nhiệm kỳ mới của Thủ tướng Anutin Charnvirakul sẽ là phép thử quan trọng đối với năng lực điều hành và tầm nhìn chiến lược của Bangkok. Thành công không chỉ được đo bằng sự ổn định chính trị, mà còn bằng khả năng phá vỡ các “điểm nghẽn” kinh tế và thích ứng với môi trường quốc tế đang biến động nhanh chóng. Nếu tận dụng được cơ hội để thúc đẩy cải cách và nâng cao vị thế trong khu vực, Thái Lan có thể đảo chiều quỹ đạo tăng trưởng. Ngược lại, nếu chậm trễ, nguy cơ tụt lại phía sau trong cuộc cạnh tranh khu vực sẽ ngày càng rõ nét.

Đỗ Sinh (Phóng viên TTXVN tại Thái Lan)