Sửa đổi 4 luật, tháo gỡ điểm nghẽn trong thương mại và cạnh tranh

Bãi bỏ 6 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 11 thủ tục

Theo tờ trình của Chính phủ, việc sửa đổi 4 luật tập trung rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại; đồng thời xử lý các “điểm nghẽn” trong quá trình thực thi.

Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng trình bày tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Đối với Luật Thương mại, hiện tồn tại song song quy định cấm, điều kiện kinh doanh trong Luật Thương mại và Luật Đầu tư về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện. Các quy định liên quan đến độc quyền nhà nước, một số quy định chồng chéo với Bộ luật Dân sự, Luật Đấu giá tài sản cũng cần được xử lý.

Đối với Luật Cạnh tranh, các vướng mắc tập trung vào vai trò trung gian, giúp sức, hỗ trợ thực hiện hành vi hạn chế cạnh tranh; các hành vi mới phát sinh trên thị trường; yêu cầu hoàn thiện quy định để đồng bộ với quy trình xử phạt vi phạm hành chính.

Trong lĩnh vực quản lý ngoại thương, những nội dung cần điều chỉnh gồm tái nhập khẩu hàng hóa do chính mình sản xuất, đã xuất khẩu; hoạt động ngoại thương với khu hải quan riêng; chứng nhận, tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa và một số quy định khác để tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn.

Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, việc sửa đổi tập trung xử lý nội dung giao thoa với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và một số vấn đề kỹ thuật liên quan đến sắp xếp, tổ chức bộ máy nhà nước.

Chính phủ xác định mục đích ban hành Luật là thể chế hóa đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng, tháo gỡ triệt để các khó khăn, vướng mắc có nguyên nhân từ pháp luật.

Dự thảo Luật gồm 6 điều. Đối với Luật Thương mại, dự thảo có 5 nội dung sửa đổi, hoàn thiện, 3 nội dung bổ sung, 3 nhóm nội dung lược bỏ; bãi bỏ 4 thủ tục hành chính, 3 điều kiện kinh doanh và thực hiện 2 nội dung phân cấp, phân quyền. Đối với Luật Cạnh tranh, dự thảo có 7 nhóm nội dung sửa đổi, hoàn thiện, 8 nội dung bổ sung, 2 nội dung lược bỏ và đơn giản hóa 2 thủ tục hành chính.

Đối với Luật Quản lý ngoại thương, dự thảo có 6 nội dung sửa đổi, hoàn thiện, 6 nội dung bổ sung; bãi bỏ 2 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 9 thủ tục và thực hiện 5 nội dung phân quyền, phân cấp. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có 2 nội dung sửa đổi, hoàn thiện, 2 nội dung lược bỏ và 4 nội dung phân quyền, phân cấp.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Hạn chế tối đa can thiệp vào quyền tự do kinh doanh

Thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết sửa đổi 4 luật nhằm hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính.

Về Luật Thương mại, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành nguyên tắc độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại phải có căn cứ tại luật quản lý ngành, lĩnh vực và danh mục hàng hóa, dịch vụ độc quyền được công khai. Đồng thời, đề nghị làm rõ cơ chế lựa chọn chủ thể thực hiện, kiểm soát giá, chất lượng và nghĩa vụ cung ứng khi hoạt động độc quyền được giao cho doanh nghiệp.

Đối với hạn mức khuyến mại, mức giảm giá tối đa, cần làm rõ nguyên tắc, tiêu chí, giới hạn điều chỉnh, bảo đảm ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo; có quy định phù hợp với giao dịch trên nền tảng số, trong đó nhiều hình thức ưu đãi có thể đồng thời được áp dụng.

Đáng chú ý, Ủy ban cho rằng việc bãi bỏ các quy định về hợp đồng và toàn bộ Chương VII về chế tài là thay đổi về chế định, không chỉ là kỹ thuật loại bỏ quy định trùng lặp. Cần đánh giá đầy đủ tác động, nghiên cứu giữ lại quy định đặc thù cần thiết, hoàn thiện điều khoản chuyển tiếp đối với hợp đồng, tranh chấp và thời hiệu.

Về Luật Cạnh tranh, Ủy ban đề nghị thiết kế hợp lý các quy định xác định thị trường liên quan, thị phần, thị phần kết hợp, sức mạnh thị trường đáng kể, thể hiện được đặc thù của nền kinh tế số, tránh tạo ra cách hiểu khác nhau. Nội hàm, tiêu chí, mối quan hệ giữa các doanh nghiệp thuộc “nhóm doanh nghiệp liên kết”, “nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường” cần được làm rõ.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Quochoi.vn

Các quy định xác định hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền bị cấm cần bao quát cả thị trường truyền thống và thị trường đa diện, nền tảng số, hạn chế tối đa can thiệp vào quyền tự do kinh doanh. Việc rà soát cần theo hướng hành vi – hậu quả, đáp ứng điều kiện phải gây ra hoặc có khả năng gây ra thiệt hại ở mức độ “đáng kể”.

Về Luật Quản lý ngoại thương, Ủy ban đề nghị nghiên cứu quy định khái quát về cơ quan có thẩm quyền thành lập hoặc công nhận khu vực hải quan riêng. Với hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu được nhập khẩu trở lại Việt Nam, cần làm rõ khả năng tiêu thụ trong nước và cơ chế kiểm soát tiêu chuẩn, chất lượng.

Ủy ban cơ bản tán thành phân quyền cho UBND cấp tỉnh cấp giấy phép trong một số trường hợp ngoại lệ, song đề nghị đánh giá đầy đủ nguồn lực, năng lực chuyên môn; cơ quan trung ương tiếp tục thống nhất hướng dẫn nghiệp vụ, cơ sở dữ liệu và kiểm tra, giám sát.

Về Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan thẩm tra tán thành tăng quyền chủ động của người tiêu dùng khi lựa chọn mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin. Uỷ ban đề nghị cần tách biệt dữ liệu cần thiết để thực hiện hợp đồng với dữ liệu dùng cho quảng cáo, cá nhân hóa; bảo đảm quyền rút lại sự đồng ý, trách nhiệm chứng minh đã có sự đồng ý và việc xử lý dữ liệu của người chưa thành niên, người tiêu dùng dễ bị tổn thương./.