Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm: Chuyển mạnh sang hậu kiểm

Quốc hội họp phiên toàn thể tại Hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Thừa uỷ quyền Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã trình bày báo cáo tóm tắt nội dung chính của dự án Luật.

Sau 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện đã phát sinh một số tồn tại, vướng mắc bất cập. Đó là mô hình quản lý nhà nước còn phân tán, cắt khúc giữa nhiều bộ, ngành; Phương thức quản lý thực phẩm không phù hợp thực tế và thông lệ quốc tế; Dữ liệu còn phân mảnh, chưa hệ thống hóa từ trung ương đến địa phương; còn khoảng trống pháp lý đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm trên nền tảng thương mại điện tử.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, trong quá trình dự thảo Luật, cơ quan soạn thảo đã thực hiện theo đúng quy định của Luật xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời, tổ chức xin ý kiến các hiệp hội, ngành hàng, các tổ chức quốc tế theo quy định của Tổ chức thương mại thế giới - WTO và Tổ chức y tế thế giới - WHO.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày về Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với 9 Chương, 74 Điều, cùng 5 nội dung cơ bản.

Thứ nhất, thực hiện quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo từng mắt xích trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Bộ trưởng Y tế cho biết, một trong những thay đổi quan trọng trong dự thảo Luật là quản lý an toàn thực phẩm kiểm soát ngay từ khâu sản xuất ban đầu (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ) đến khi sản phẩm ra thị trường. Theo đó, dự thảo Luật quy định mức giới hạn quản lý an toàn thực phẩm theo mức tồn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm ngay từ khâu sản xuất ban đầu.

Đồng thời đặt ra yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong quá trình sơ chế, chế biến, sản xuất, kinh doanh, bảo quản, lưu thông, phân phối đến tay người tiêu dùng. Dự thảo quy định việc thực hiện việc giám sát, hậu kiểm trên thị trường trong quá trình lưu thông của thực phẩm, tăng cường vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở kiểm nghiệm trong công tác kiểm tra, giám sát, chủ động lấy mẫu đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường.

Dự thảo Luật chuyển đổi tư duy từ bị động sang chủ động trong công tác quản lý an toàn thực phẩm thông qua việc xây dựng hệ thống đánh giá, quản lý và truyền thông nguy cơ nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn sự cố; khi sự cố xảy ra thì truy xuất nguồn gốc, thu hồi và tiêu hủy thực phẩm không an toàn một cách nhanh chóng, hiệu quả thông qua bộ công cụ đánh giá nguy cơ do Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex) hướng dẫn mà nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng.

Thứ hai, là cắt giảm thủ tục hành chính tối đa, cải cách biện pháp quản lý thực phẩm, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Dự thảo Luật quy định rõ nội dung về hậu kiểm về đối tượng, nguyên tắc, biện pháp hậu kiểm cũng như trách nhiệm của đoàn kiểm tra, tần suất kiểm tra trên thị trường; Khuyến khích Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng, Nhân dân tham gia giám sát doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Thứ ba, thực hiện số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm.Để triển khai kiểm soát nguy cơ trên từng mắt xích của chuỗi cung ứng và tối ưu hóa nguồn lực triển khai, dự thảo Luật quy định về hệ thống thông tin dữ liệu về an toàn thực phẩm bao gồm thông tin về vòng đời sản phẩm; Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; tổ chức thử nghiệm phục vụ quản lý nhà nước; Kết quả thanh tra, kiểm tra, giám sát; Các vụ ngộ độc thực phẩm thống nhất từ trung ương đến địa phương, kết nối, chia sẻ với dữ liệu của các bộ ngành thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia.

Thứ tư, là quản lý kinh doanh thực phẩm trên sàn thương mại điện tử; Quy định điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến; Nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể.

Theo đó, Dự thảo Luật đã yêu cầu các cơ sở phải cập nhật kiến thức, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, đảm bảo địa điểm kinh doanh phải đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm, cũng như tăng cường vai trò của chính quyền địa phương trong việc kiểm tra, giám sát loại hình kinh doanh trên, đặc biệt là các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Để quản lý kinh doanh trên sàn thương mại điện tử: Dự thảo Luật quy định trách nhiệm của người bán hàng trên sàn thương mại điện tử, trách nhiệm của cơ sở giao đồ ăn trực tuyến, trách nhiệm của chủ quản nền tàng thương mại điện tử để giám sát việc kinh doanh, truy suất được nguồn gốc, trách nhiệm khi xảy ra ngộ độc hoặc nguy cơ mất an toàn.

Thứ năm, hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm thống nhất từ trung ương đến địa phương, đồng thời thực hiện phân cấp, phân quyền tối đa.

Trên cơ sở Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm thống nhất một đầu mối từ trung ương đến địa phương đã được cấp có thẩm quyền thông qua, Dự thảo Luật đã quy định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Ủy ban nhân dân các cấp tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong phạm vi địa phương theo hướng thống nhất một đầu mối tại mỗi cấp.

Các Bộ tiếp tục phối hợp thực hiện theo các quy định của pháp luật chuyên ngành và phân công của Chính phủ trong kiểm soát an toàn thực phẩm trong khâu sản xuất ban đầu; phòng chống thực phẩm giả, gian lận thương mại, kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử; công tác phòng ngừa đấu tranh phát hiện xử lý hành vi phạm pháp luật về thực phẩm; kiểm tra thực phẩm nhập khẩu, xuất khẩu; cũng như chia sẻ thông tin với Bộ Y tế về hoạt động, công nhận, đánh giá sự phù hợp và thông tin của các cơ sở áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến như HACCP, ISO 22000,....