Sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá: Tăng cường bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Trước những thách thức mới từ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và tình trạng mua bán, quảng cáo trá hình trên môi trường số, việc hoàn thiện chính sách, pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá đang trở nên cấp thiết. Báo chí được kỳ vọng phát huy vai trò định hướng dư luận, lan tỏa thông tin khoa học, góp phần bảo vệ sức khỏe Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Sáng 17/11, tại Hà Nội, Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Hội thảo nhằm cung cấp thông tin, đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với sức khỏe; đồng thời tăng cường thực thi chính sách cấm sử dụng các sản phẩm này theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.

Hoàn thiện chính sách, phát huy vai trò báo chí trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí nhấn mạnh, thuốc lá là một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh không lây nhiễm, cướp đi hàng triệu sinh mạng mỗi năm trên toàn cầu. Các hợp chất độc hại trong thuốc lá như nicotine, hắc ín và hàng trăm chất gây ung thư là tác nhân trực tiếp dẫn đến ung thư, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều hệ lụy sức khỏe khác.

Các chuyên gia tham dự Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Các chuyên gia tham dự Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Tại Việt Nam, sau hơn 13 năm triển khai thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội. Tuy nhiên, những con số thống kê cho thấy gánh nặng do thuốc lá gây ra vẫn rất lớn.

Trước thực tế đó, tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang tập trung thảo luận các giải pháp chính sách nhằm ngăn chặn từ sớm hành vi bắt đầu hút thuốc, đặc biệt là bảo vệ thế hệ trẻ trước tác hại của các sản phẩm thuốc lá mới. Đáng chú ý, dự thảo Luật chú trọng bổ sung, làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá thông thường và các loại thuốc lá mới khác; tăng cường kiểm soát việc bán thuốc lá; không cho phép trưng bày sản phẩm hoặc hình ảnh thuốc lá tại điểm bán; đồng thời tăng cường bảo vệ người dưới 18 tuổi.

Gần 70 phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí tham dự Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Gần 70 phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí tham dự Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Theo ông Đặng Khắc Lợi, Hội thảo được tổ chức nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện, đa chiều và có cơ sở khoa học cho đội ngũ làm báo trong công tác truyền thông chính sách, với 4 chuyên đề chuyên sâu, phản ánh những nút thắt cốt lõi của dự thảo Luật sửa đổi.

Bước vào giai đoạn hoàn thiện dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi), sự vào cuộc chủ động, sắc bén và nhân văn của các cơ quan báo chí càng có ý nghĩa quyết định. Báo chí không chỉ dừng lại ở việc phản ánh thực trạng vi phạm hay cảnh báo nguy cơ bệnh tật, mà cần đi sâu phân tích những bằng chứng khoa học, kinh nghiệm quốc tế …; qua đó góp phần định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận cao từ người dân, doanh nghiệp đến các nhà lập pháp vì mục tiêu cao nhất là bảo vệ sức khỏe Nhân dân và tương lai lớp trẻ.

Phó Cục trưởng Cục Báo chí Đặng Khắc Lợi

Siết chặt kiểm soát thuốc lá mới, ngăn chặn quảng cáo và mua bán trá hình

Một trong những nội dung trọng tâm được đề cập tại Hội thảo là hoàn thiện hành lang pháp lý để thực hiện nghiêm quy định cấm toàn diện các sản phẩm thuốc lá mới. Theo đó, Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Đây được đánh giá là bước ngoặt quan trọng trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Những kết quả bước đầu cho thấy tác động tích cực của chính sách. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm học sinh từ 13-17 tuổi giảm mạnh từ 8,1% năm 2023 xuống dưới 1% năm 2025. Ở nhóm thanh niên từ 18-24 tuổi, tỷ lệ này giảm từ trên 7% xuống còn 3,3%.

Tuy nhiên, việc thực thi lệnh cấm vẫn đặt ra những thách thức mới, nhất là tình trạng mua bán, quảng cáo trá hình trên môi trường số. Kết quả nghiên cứu và giám sát không gian mạng năm 2025 của Trường Đại học Y tế công cộng cho thấy, dù các điểm bán lẻ công khai đã cơ bản được xóa bỏ, có tới 34,9% cửa hàng chuyển sang hoạt động mua bán ngầm trên môi trường trực tuyến.

Các đối tượng sử dụng nhiều thủ thuật ngụy trang, đổi tên sản phẩm thành “đầu bàn chải điện”, “tinh dầu thơm phòng” để qua mặt thuật toán kiểm duyệt trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Đáng chú ý, còn xuất hiện xu hướng tìm kiếm chất cấm (THC) núp bóng thuốc lá điện tử.

Thực tế này cho thấy, bên cạnh việc kiểm soát các hoạt động kinh doanh trực tiếp, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và các nền tảng số nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm trên không gian mạng.

Các đại biểu dự Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Các đại biểu dự Hội thảo. Ảnh: M. Thúy

Một vấn đề khác được đặt ra là tăng cường cảnh báo sức khỏe trên bao bì và kiểm soát việc trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Theo các nội dung trao đổi tại Hội thảo, trong bối cảnh quảng cáo truyền thống bị cấm, bao bì sản phẩm và tủ trưng bày tại điểm bán trở thành những phương thức truyền thông được ngành công nghiệp thuốc lá tận dụng.

Việt Nam đã duy trì 6 mẫu cảnh báo sức khỏe với diện tích 50% trên bao bì trong suốt 13 năm qua, từ năm 2013. Theo đánh giá được trình bày tại Hội thảo, hiệu quả cảnh báo đã suy giảm, khiến Việt Nam tụt xuống vị trí 95/212 quốc gia.

Từ góc độ khoa học truyền thông và kinh nghiệm quốc tế, các giải pháp được đề xuất gồm nâng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh lên tối thiểu 85% mỗi mặt chính, tiến tới bao bì trơn; định kỳ đổi mới hình ảnh cảnh báo; bổ sung thông tin hỗ trợ cai nghiện; đồng thời cấm trưng bày thuốc lá tại các điểm bán buôn và bán lẻ. Những giải pháp này hướng tới hạn chế sức hấp dẫn của sản phẩm, ngăn ngừa hành vi mua thuốc lá bộc phát và nguy cơ tái nghiện.

Bên cạnh các giải pháp về pháp lý, kiểm soát thị trường và truyền thông cảnh báo, chính sách thuế, giá cũng được xác định là công cụ quan trọng để giảm sức mua thuốc lá.

Các nội dung trao đổi tại Hội thảo góp phần cung cấp thêm thông tin, bằng chứng và góc nhìn chuyên môn cho đội ngũ phóng viên, nhà báo trong quá trình tuyên truyền về phòng, chống tác hại của thuốc lá. Qua đó, báo chí tiếp tục phát huy vai trò đồng hành cùng cơ quan quản lý trong truyền thông chính sách, nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy thực thi các quy định pháp luật, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ./.

VINH QUANG

Nguồn Kiểm Toán: https://baokiemtoan.vn/vi/bai-viet/sua-doi-luat-phong-chong-tac-hai-thuoc-la-tang-cuong-bao-ve-suc-khoe-cong-dong