Sửa đổi Luật Thủ đô: Tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII nêu rõ, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là khâu đột phá chiến lược, mục tiêu đến năm 2030 Hà Nội trở thành trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực. Thành phố tập trung chuyển đổi số, đầu tư tối thiểu 3% ngân sách, ưu tiên phát triển kinh tế số, đô thị thông minh và nâng cao năng lực cạnh tranh, mục tiêu kinh tế số chiếm 30-40% GRDP.

Các diễn giả tham gia tọa đàm. Ảnh: Phương Nguyễn

Luật Thủ đô năm 2024 và dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) xác định, Hà Nội là trung tâm lớn về khoa học, công nghệ, đặc biệt trong dự thảo Luật lần này còn quy định Hà Nội là trung tâm lớn về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã xây dựng những cơ chế, chính sách nhằm hiện thực hóa các mục tiêu này. Đó là lý do, Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội tổ chức tọa đàm truyền hình: “Sửa đổi Luật Thủ đô: Tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.

Diễn giả tham dự tọa đàm có: PGS.TS Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ; PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội.

Tại tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, những năm qua, Thủ đô Hà Nội liên tục là đơn vị dẫn đầu cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo của các địa phương. Để đạt được kết quả này, Hà Nội đã đạt được rất nhiều thành tựu.

Đầu tiên phải kể đến là những thành tựu về mặt thể chế chính sách đã góp phần phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điều này được thể hiện rõ nét qua Luật Thủ đô 2024 và tới đây là Luật Thủ đô (sửa đổi). Thành công này còn đến từ sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là lãnh đạo thành phố trong việc cụ thể hóa chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TƯ ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Hà Nội đã thể hiện tinh thần chủ động bằng việc ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TƯ. Kế hoạch này xác định 20 nhóm nhiệm vụ trọng tâm với 138 nhiệm vụ cụ thể và 30 dự án trọng điểm. Trong đó, có 65 nhiệm vụ mới liên quan đến chuyển đổi số, hình thành hệ thống 110 chỉ tiêu triển khai.

Thành phố cũng bố trí ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là bước đột phá so với các năm trước đây. Để bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ lớn, ngay từ đầu năm Hà Nội đã bố trí 9.090,399 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tương đương khoảng 4% tổng chi ngân sách thành phố.

PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội trao đổi tại tọa đàm. Ảnh: Phương Nguyễn

Bên cạnh đó là sự quan tâm của lãnh đạo thành phố trong việc gắn kết "ba nhà” (trường đại học - viện nghiên cứu và doanh nghiệp) để các kết quả nghiên cứu đi vào cuộc sống, có thể thương mại hóa, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Lãnh đạo thành phố đã trực tiếp làm việc với doanh nghiệp, các trường đại học, viện nghiên cứu để đóng vai trò vừa dẫn dắt vừa kết nối.

Về hạ tầng khoa học, công nghệ, thành phố quan tâm phát triển các khu công nghệ cao, đặc biệt là Khu công nghệ cao Hòa Lạc, khu công nghiệp sinh học, dự án về khu công nghiệp công nghệ số. Đây là những hạ tầng rất lớn, góp phần định hướng phát triển lâu dài về kinh tế - xã hội cho Thủ đô.

Công tác chuyển đổi số cũng rất được quan tâm. Hà Nội đã đẩy mạnh chuyển đổi số đến toàn bộ 126 xã, phường; số hóa cũng như cung cấp các dịch vụ công trực tuyến cho người dân và doanh nghiệp. Đồng hành với thành phố là vai trò quan trọng của các tập đoàn lớn, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và nghiên cứu phát triển, cung cấp nguồn nhân lực và sản phẩm công nghệ cho Thủ đô.

Trên địa bàn thành phố hiện có khoảng hơn 1.000 doanh nghiệp đổi mới sáng tạo (chiếm hơn 26% cả nước) và hơn 200 doanh nghiệp khoa học công nghệ (chiếm gần 40% cả nước). Đó là những nét nổi bật về thành tựu đạt được từ sự đồng hành giữa chính quyền, người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, còn nhiều điểm hạn chế cần phấn đấu. Hà Nội là nơi tập trung phần lớn các trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia, giáo sư, tiến sĩ nhưng so với yêu cầu phát triển hiện nay (mục tiêu tăng trưởng hai con số), tỷ lệ nhân lực chất lượng cao vẫn còn mỏng. Đặc biệt, đang thiếu các “tổng công trình sư" - những người đóng vai trò dẫn dắt các dự án khoa học công nghệ lớn. Do đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) với những quy định đột phá liên quan đến lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số.

Tại tọa đàm, PGS.TS Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ chia sẻ, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này có điểm quan trọng là sự hợp lực của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong cùng một hệ thống quản trị trên cùng một luật. Đây là sự khác biệt so với trước đây, đồng thời cũng là sự khác biệt với các luật chuyên ngành đã ban hành.

PGS.TS Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: Phương Nguyễn

Sự hợp lực này tạo ra một điểm khác nữa là chuyển đổi quá trình quản trị rời rạc trước đây sang có hệ thống, toàn diện với khoa học công nghệ là cốt lõi và động lực cho phát triển kinh tế xã hội Thủ đô.

Lần đầu tiên cho thấy sự kết hợp giữa khoa học, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cùng hướng tới phát triển một nền công nghiệp dựa trên các nền tảng đó. Đây là điểm mới trong dự thảo Luật lần này.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) phản ánh rất rõ tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TƯ, trong đó, khoa học, công nghệ là tư liệu sản xuất mới; đổi mới sáng tạo là phương thức sản xuất mới và chuyển đổi số là quan hệ sản xuất mới. Đây chính là trụ cột không chỉ đối với phát triển khoa học, công nghệ mà phát triển các ngành công nghiệp cũng như là các hoạt động kinh tế xã hội cho Thủ đô.

Với quy định trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), các giải pháp chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thử nghiệm có kiểm soát, phát triển khu công nghệ cao tại thành phố sẽ đẩy mạnh thực hiện đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết số 57-NQ/TƯ của Bộ Chính trị; xây dựng và thực thi cơ chế, chính sách đột phá, ưu tiên 150 nguồn lực phát triển khoa học công nghệ, tập trung vào những nhóm ngành công nghệ chiến lược.

Tại tọa đàm, các diễn giả đã trao đổi, làm rõ những điểm mới trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) liên quan lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhật Nam - Phương Nguyễn