Sửa Luật Bưu chính: Đề xuất hỗ trợ nông sản, xử lý tình trạng đặt hàng không nhận

Đề xuất ngân sách ưu tiên hỗ trợ vận chuyển nông sản trong nước

Nhất trí cao với việc sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính, đại biểu Trần Kim Kha (Đoàn Gia Lai) cho rằng, bưu chính ngày nay không chỉ là dịch vụ chuyển thư mà còn gắn với sinh kế của người bán hàng, là con đường đưa nông sản của người dân ra thị trường và là hạ tầng logistics quan trọng của thương mại.

Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi). Ảnh: quochoi.vn

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm chính sách bưu chính thực sự hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trong nước, cụ thể như dịch vụ bưu chính phổ cập đối với gói, kiện hàng hóa, đặc biệt là chiều gửi đi và chiều nhận đến.

Đại biểu đồng tình với việc dự thảo mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập để hỗ trợ người dân vùng sâu, vùng xa bán hàng qua mạng. Tuy nhiên, Điều 27 và dự thảo Nghị định hướng dẫn cần làm rõ phạm vi áp dụng đối với hàng hóa gửi đi và nhận đến.

Theo đại biểu Đoàn Gia Lai, nếu không thận trọng, ngân sách Nhà nước có thể hỗ trợ như nhau cho cả hàng hóa của người dân trong nước gửi đi và hàng nhập khẩu chuyển đến các địa bàn. Khi đó, chính sách hỗ trợ có nguy cơ vừa giúp hàng ngoại về đến thôn nhanh hơn, vừa chưa tập trung đúng mức vào việc đưa nông sản của người dân đến thị trường.

Trong bối cảnh ngân sách còn hạn chế, đại biểu đề nghị dịch vụ bưu chính phổ cập đối với gói, kiện chỉ áp dụng cho chiều vận chuyển trong nước và chiều gửi hàng từ Việt Nam ra nước ngoài; đồng thời có mức ưu đãi đối với sản phẩm từ vùng khó khăn.

Theo đại biểu, ngân sách cần tập trung hỗ trợ hàng hóa của người dân trong nước đi ra thị trường, không nên dàn trải hỗ trợ cho chiều hàng nhập khẩu đi vào.

Các đại biểu Quốc hội dự phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Về trách nhiệm của người đặt hàng khi từ chối nhận hàng không có lý do chính đáng, đại biểu cho rằng, Điều 35 đã quy định nghĩa vụ nhận hàng nhưng chưa làm rõ hậu quả pháp lý đối với trường hợp người đặt hàng từ chối nhận hàng không có lý do.

Thực tế, người mua chỉ cần một thao tác trên màn hình để đặt hàng và một thao tác khác để từ chối nhận. Trong khi đó, người nông dân và người bán hàng phải chịu chi phí vận chuyển chiều đi, chiều về, thậm chí nhận lại thùng trái cây đã hư hỏng.

Đại biểu Trần Kim Kha đồng tình với các ý kiến tại tổ về việc bảo đảm quyền của người nhận hàng trong trường hợp hàng hóa sai quy cách, bị hư hỏng hoặc không đúng cam kết. Tuy nhiên, nếu đã đặt hàng rồi từ chối nhận mà không có lý do chính đáng thì người đặt hàng phải có trách nhiệm.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định theo hướng người đã đặt hàng nhưng từ chối nhận hàng không có căn cứ chính đáng phải chịu chi phí phát sinh hoặc có trách nhiệm bồi thường theo quy định. Quyền và trách nhiệm của người mua cần được quy định đồng bộ, tránh để toàn bộ thiệt hại dồn lên người bán và doanh nghiệp vận chuyển.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Bảo đảm nguồn lực cung cấp dịch vụ bưu chính phổ cập

Góp ý dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) đề nghị làm rõ cơ chế bảo đảm nguồn lực duy trì dịch vụ bưu chính phổ cập, nhất là tại các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Theo đại biểu, Điều 30 dự thảo quy định dịch vụ bưu chính phổ cập được cung cấp trên phạm vi toàn quốc; mức giá cước đối với cùng một loại dịch vụ được áp dụng thống nhất và không cao hơn giá bình quân trên thị trường của dịch vụ bưu chính thương mại tương đương. Đây là chính sách có ý nghĩa, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ bưu chính thiết yếu với chi phí hợp lý.

Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống và được duy trì lâu dài, cần làm rõ phương án bảo đảm nguồn lực trong điều kiện chi phí cung ứng dịch vụ có sự khác biệt giữa các địa bàn. Tại khu vực đô thị, dân cư tập trung, doanh nghiệp có điều kiện tổ chức mạng lưới và khai thác hiệu quả hơn.

Trong khi đó, ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo hoặc nơi dân cư sinh sống phân tán, khoảng cách vận chuyển dài, điều kiện kết nối khó khăn, sản lượng thấp nhưng vẫn phải duy trì khả năng phục vụ thường xuyên.

Thực tiễn tại Hải Phòng, cả khu vực đô thị và địa bàn hải đảo, cho thấy cần tính đến sự khác biệt về điều kiện kết nối khi xác định chi phí phục vụ và phương án bảo đảm nguồn lực.

Khoản 3 Điều 30 dự thảo quy định Nhà nước bảo đảm cung cấp dịch vụ bưu chính phổ cập thông qua cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp được chỉ định duy trì mạng lưới bưu chính công cộng và cung cấp dịch vụ bưu chính công ích. Ngân sách Nhà nước hỗ trợ chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí nhân công tại các điểm phục vụ bưu chính phù hợp với quy mô tối thiểu của mạng và đáp ứng yêu cầu chất lượng dịch vụ.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, quy định này hướng đến duy trì năng lực phục vụ của mạng bưu chính công cộng, nhưng để một bưu gửi đến được với người dân tại địa bàn khó khăn, không chỉ cần có điểm phục vụ mà còn phải duy trì các tuyến kết nối vận chuyển và bảo đảm tần suất phục vụ phù hợp. Chi phí của những công đoạn này chịu tác động đáng kể bởi khoảng cách, điều kiện địa lý và sản lượng bưu gửi.

Từ phân tích trên, đại biểu Đoàn Hải Phòng đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ phương án cân đối chi phí duy trì tuyến kết nối, vận chuyển và tần suất phục vụ tại địa bàn khó khăn; xác định phần chi phí được bù đắp từ nguồn thu dịch vụ, phần từ các nguồn hợp pháp khác. Trường hợp các nguồn này không đủ bảo đảm nghĩa vụ phổ cập thì cần có giải pháp duy trì chất lượng phục vụ.

Cạnh tranh bình đẳng trong hoạt động bưu chính trên nền tảng số

Cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Bưu chính nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại điện tử, kinh tế số và hiện đại hóa hoạt động bưu chính, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) đề nghị hoàn thiện cơ chế hỗ trợ mạng lưới bưu chính công cộng tại địa bàn khó khăn; bổ sung nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng trên các nền tảng thương mại điện tử và siết chặt quản lý dấu hiệu nhận diện phương tiện bưu chính.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) đề nghị hoàn thiện cơ chế hỗ trợ mạng lưới bưu chính công cộng tại địa bàn khó khăn. Ảnh: quochoi.vn

Về cơ chế hỗ trợ duy trì mạng lưới bưu chính công cộng tại vùng núi, biên giới quy định tại Điều 30, đại biểu đồng tình với ý kiến của đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, đồng thời cho rằng cần tính đầy đủ hơn chi phí vận hành mạng lưới tại những địa bàn dân cư thưa thớt, địa hình chia cắt, khoảng cách vận chuyển lớn.

Theo đại biểu, chi phí duy trì mạng bưu chính không chỉ gồm nhà cửa, trang thiết bị và nhân công tại điểm phục vụ mà còn có chi phí nhiên liệu vận chuyển, duy trì các tuyến đường đến thôn, bản xa trung tâm. Trong khi đó, sản lượng bưu gửi thấp, doanh thu khó bù đắp chi phí. Nếu chỉ bảo đảm chi phí duy trì điểm phục vụ mà không tính đến các tuyến vận chuyển thiết yếu thì có thể duy trì được điểm bưu chính nhưng khó bảo đảm chất lượng phục vụ trên thực tế.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung tại khoản 3 Điều 30 nguyên tắc xác định cơ chế hỗ trợ phù hợp với đặc thù địa bàn, trong đó bao gồm cả chi phí duy trì các tuyến vận chuyển thiết yếu phục vụ bưu chính công ích. Đồng thời, giao Chính phủ quy định cụ thể mức và phương thức hỗ trợ, bảo đảm không trùng lặp với các khoản kinh phí đã được thanh toán theo cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng.

Về bảo đảm cạnh tranh bình đẳng trong hoạt động bưu chính trên nền tảng thương mại điện tử, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu bổ sung nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh bình đẳng trong cung cấp dịch vụ bưu chính trên nền tảng số.

Theo đó, việc kết nối, tích hợp dịch vụ phải bảo đảm minh bạch, không áp đặt các điều kiện bất hợp lý nhằm hạn chế cạnh tranh; đồng thời bảo vệ quyền lựa chọn doanh nghiệp chuyển phát của người sử dụng theo quy định pháp luật. Việc bổ sung quy định cần bảo đảm thống nhất với pháp luật về thương mại điện tử, tránh tạo thêm các điều kiện kinh doanh không cần thiết.