Sửa Luật Đất đai: Hướng tới minh bạch giá đất, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Ảnh: quochoi.vn

Hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất

Ngày 19/8, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu đã nghe báo cáo về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày Tờ trình dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Ông cho biết, sau gần hai năm thi hành, Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn đã tạo ra nhiều thay đổi quan trọng. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn phát sinh khó khăn, vướng mắc; một số quy định chưa đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các luật mới được sửa đổi, bổ sung.

Việc tiếp tục sửa luật nhằm giải quyết những vấn đề cấp bách, tháo gỡ điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất và khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Chính phủ đã thông qua bảy nhóm chính sách trọng tâm, trong đó nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Đáng chú ý, cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất được định hướng hoàn thiện theo nguyên tắc công khai, minh bạch, cạnh tranh; lựa chọn nhà đầu tư có đủ năng lực và sử dụng đất hiệu quả.

Dự thảo sẽ làm rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất; đồng thời quy định đầy đủ căn cứ, điều kiện, tiêu chí, trình tự, trách nhiệm và cơ chế kiểm tra, giám sát đối với từng phương thức tiếp cận đất đai.

Định hướng chính sách cũng đề cập việc hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất để phát triển nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, nhà ở thương mại và nhà ở phục vụ tái định cư; khai thác quỹ đất tại các cơ quan, trụ sở dôi dư.

Cùng với đó, dự thảo hướng tới tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và cải cách thủ tục hành chính. Đây là nội dung được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm bởi thời gian thực hiện thủ tục giao đất, thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án.

Tuy nhiên, các chính sách mới cần tiếp tục được cụ thể hóa trong dự thảo luật. Việc phân cấp chỉ thực sự tạo thuận lợi khi thẩm quyền, trách nhiệm và trình tự giải quyết hồ sơ được quy định rõ, bảo đảm cách hiểu và thực hiện thống nhất.

Giá đất cần dựa trên dữ liệu minh bạch

Một nội dung quan trọng khác là đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất. Theo định hướng được Chính phủ trình Quốc hội, giá đất sẽ do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu, phương pháp khoa học, bảo đảm công khai, minh bạch và kết nối giữa dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành liên quan.

Chính sách mới cũng đặt yêu cầu không để xảy ra tình trạng thao túng, hình thành giá ảo; đồng thời điều tiết hợp lý phần giá trị tăng thêm từ đất. Đây là vấn đề có ảnh hưởng lớn đến chi phí đầu tư, nghĩa vụ tài chính và tính khả thi của các dự án sử dụng đất.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Định hướng sửa luật còn đề cập chính sách hợp lý về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất, kinh doanh và đất thực hiện dự án nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp; hoàn thiện chính sách ưu đãi về thuế, tiền sử dụng đất và tiền thuê đất theo lĩnh vực, địa bàn ưu đãi đầu tư.

Bên cạnh đó, cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích dự kiến được mở rộng nhưng phải đi kèm biện pháp quản lý, kiểm soát. Các quy định đối với công trình trên không, công trình ngầm, đất hình thành từ hoạt động lấn biển, tập trung và tích tụ đất đai cũng sẽ tiếp tục được hoàn thiện.

Theo Báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế xác định giá đất cho sản xuất, kinh doanh bảo đảm hợp lý, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy đầu tư, phát triển doanh nghiệp, tạo việc làm và đóng góp tăng trưởng, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước; cần quy định rõ, khả thi về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và các tỷ lệ đều có thể điều chỉnh tăng hoặc điều chỉnh giảm để phù hợp với mục tiêu huy động nguồn lực đất đai cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ. Tách bạch xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Cơ quan thẩm tra đề nghị, tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng và chỉ quy định tại Luật những nội dung mang tính nguyên tắc về giá đất, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ trong quá trình tổ chức thực hiện.