Sửa Luật Điện lực: Mở đường cho dòng vốn vào LNG và điện gió ngoài khơi

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phối hợp với cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp tháng 8.

Yêu cầu được đưa ra tại Hội thảo góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Điện lực ngày 30/7. Đây là bước rà soát cuối trước khi dự thảo trình Quốc hội, đồng thời tập trung xử lý những điểm nghẽn đang cản trở đầu tư và phát triển ngành điện.

Luật phải theo kịp thị trường điện

Sau hơn một năm thực thi, Luật Điện lực năm 2024 bộc lộ nhiều vướng mắc trong đầu tư nguồn điện và phát triển thị trường điện. Dự thảo sửa đổi lần này được kỳ vọng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, khơi thông nguồn lực đầu tư và đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.

Trước yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và đáp ứng nhu cầu điện cho tăng trưởng, nhiều chính sách mới được đề xuất trong dự luật, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn đầu tư. Ảnh: Chinhphu.vn

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải, việc sửa đổi nhằm "tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực điện lực", đồng thời tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Trên cơ sở đó, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực nhằm xử lý các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, hoàn thiện khung pháp lý cho ngành điện, huy động hiệu quả nguồn lực đầu tư và bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật.

Dự thảo tập trung vào ba nhóm chính sách: tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư nguồn điện; hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh; và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong quản lý ngành điện.

Ở nhóm chính sách đầu tiên, dự thảo sửa đổi các quy định về quy hoạch phát triển điện lực, đầu tư xây dựng dự án và cơ chế phát triển các dự án nguồn điện đầu tư độc lập (IPP), trong đó có các dự án điện khí LNG.

Đối với thị trường điện, dự thảo tiếp tục hoàn thiện cơ chế mua bán điện, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và đề xuất giá đấu thầu nhằm rút ngắn thời gian đàm phán, đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn điện.

Dự thảo cũng luật hóa cơ chế chuyển đổi từ hợp đồng mua bán điện (PPA) sang hợp đồng tài chính dạng kỳ (CfD), đồng thời bổ sung quy định về chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC) và hệ thống dữ liệu ngành điện để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường điện.

Khơi thông dòng vốn cho nguồn điện mới

Đánh giá cao định hướng sửa đổi, nhiều đại biểu cho rằng dự thảo cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở đầu tư các dự án nguồn điện quy mô lớn. Góp ý tập trung vào điện khí LNG, điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ năng lượng và các cơ chế vận hành thị trường điện.

Theo TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, cơ chế chia sẻ rủi ro chưa rõ ràng là điểm nghẽn lớn nhất của các dự án điện khí LNG, khiến nhiều dự án chưa đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID) và khó huy động vốn.

Ông cho rằng luật cần tạo "hành lang pháp lý ổn định hơn" cho hợp đồng mua bán điện và cơ chế phân bổ rủi ro giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Khi cơ chế được xác lập rõ ràng, các dự án LNG mới có thể tiếp cận tín dụng và triển khai theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh.

Không chỉ LNG, mà nhiều ý kiến cũng đề nghị hoàn thiện khung chính sách cho điện gió ngoài khơi, từ khảo sát, giao khu vực biển, đầu tư hạ tầng đến phát triển dự án; đồng thời bổ sung cơ chế cho hệ thống lưu trữ năng lượng và các lĩnh vực mới.

Các đại biểu cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và huy động nguồn lực xã hội cho phát triển điện lực. Theo nhiều ý kiến, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi bảo đảm tính khả thi, ổn định và tạo được niềm tin cho nhà đầu tư.

Tại hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng điện không chỉ là hạ tầng kỹ thuật mà còn quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Theo ông, điện sạch với giá hợp lý là điều kiện để thu hút FDI và giúp doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông đề nghị cơ quan soạn thảo chỉ sửa đổi những nội dung "đã được thực tiễn kiểm nghiệm, có đánh giá tác động đầy đủ". Đối với các chính sách chưa có tiền lệ trong nước nhưng đã có kinh nghiệm quốc tế, cần nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát ngay trong dự thảo Luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tuân thủ nghiêm Quy định 178-QĐ/TW; tham khảo kinh nghiệm quốc tế và đánh giá đầy đủ tác động của chính sách nhằm xây dựng khuôn khổ pháp lý ổn định, minh bạch, có tính dự báo cho phát triển điện lực.

Sửa Luật Điện lực là bước đi cần thiết để xử lý những điểm nghẽn đầu tư nguồn điện, triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, bảo đảm đủ điện cho tăng trưởng và nâng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.