Sửa Luật Nhà ở, Kinh doanh bất động sản: Tiếp tục đơn giản thủ tục, giảm chi phí tuân thủ

Sáng 22/7 tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo góp ý hai dự thảo luật. Đây là các dự án luật có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và thị trường bất động sản, dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua vào tháng 10/2026.

Trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030, mục tiêu chỉ rõ: "Giải quyết cơ bản yêu cầu về nhà ở cho cư dân đô thị, mở rộng các loại hình nhà ở; có chính sách hỗ trợ đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội. Đến năm 2030, phấn đấu đạt 30 m² sàn nhà ở bình quân đầu người".

Sửa luật để phù hợp yêu cầu mới

Theo Bộ Xây dựng, việc sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương lớn về phát triển nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá phù hợp, thành lập Quỹ nhà ở quốc gia và bảo đảm hạ tầng xã hội cho người lao động.

Ông Vương Duy Dũng, Phó cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, cho biết Luật Nhà ở năm 2023 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và sự thống nhất với các luật liên quan.

Tuy nhiên, sau gần hai năm thực hiện, một số quy định cần được sửa đổi để phù hợp với việc sắp xếp địa giới hành chính, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và những thay đổi trong pháp luật về đầu tư, xây dựng, đối tác công tư.

Mục tiêu của lần sửa đổi này là hoàn thiện môi trường pháp lý minh bạch, an toàn, giảm chi phí tuân thủ; đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và tháo gỡ các bất cập phát sinh trong thực tế.

Tránh làm phức tạp hệ thống chính sách nhà ở

Góp ý dự thảo, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, đề nghị mở rộng đối tượng được thuê nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp.

Theo dự thảo, loại nhà ở này chỉ dành cho cá nhân công nhân thuê. Tuy nhiên, ông Châu cho rằng cần cho phép cả vợ, chồng và con của công nhân cùng sử dụng, tránh tình trạng quy định quá hẹp khiến công trình khó khai thác.

ThS.LS Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia tư vấn pháp lý dự án đầu tư, kinh doanh bất động sản, nhận xét dự thảo đã giảm 49 điều so với Luật Nhà ở năm 2023 nhưng lại bổ sung nhiều loại hình mới như nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà có mục đích lưu trú, nhà cho thuê và nhà ở chính sách.

Theo ông Đỉnh, việc hình thành quá nhiều loại nhà ở với cơ chế pháp lý riêng có thể làm hệ thống chính sách trở nên phức tạp, chồng chéo. Đặc biệt, khái niệm “nhà ở chính sách” và “nhà ở xã hội” có nhiều điểm tương đồng vì đều dành cho các đối tượng được Nhà nước hỗ trợ.

Do đó, ông đề xuất nghiên cứu gộp nhà ở chính sách vào nhóm nhà ở xã hội, coi đây là một phân khúc đặc thù thay vì hình thành loại hình độc lập.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam, cũng cho rằng các khái niệm cần được quy định rõ, thống nhất với pháp luật về đất đai, đầu tư và xây dựng, qua đó tạo hành lang pháp lý minh bạch, dễ thực hiện cho doanh nghiệp.

Từ thực tiễn triển khai dự án, bà Đỗ Thị Thanh Hà, đại diện Công ty Cổ phần Tập đoàn Masterise, đề xuất điều chỉnh một số quy định liên quan đến tín dụng, tài sản bảo đảm và quyền của chủ đầu tư.

Theo đó, doanh nghiệp kiến nghị cho phép sử dụng phần dư của tài sản bảo đảm để bảo đảm cho dự án khác; không bắt buộc giải chấp quyền sử dụng đất đối với từng căn nhà khi bán, nếu dự án đã đáp ứng các điều kiện pháp lý cần thiết.

Đối với nhà ở xã hội dành để cho thuê nhưng không có người thuê, doanh nghiệp đề xuất cho phép chuyển đổi sang nhà ở thương mại trong những trường hợp đáp ứng điều kiện, tránh để tài sản bỏ không và lãng phí nguồn lực.