Sức mạnh mới của chi bộ lớn (kỳ 1): Chi bộ đông đảng viên, thêm nhiều trách nhiệm

Một buổi sinh hoạt chi bộ ở xóm, tổ dân phố giờ đây có thể có hàng trăm đảng viên tham dự, gồm cả cán bộ nghỉ hưu, người đang công tác, lao động tại địa phương hoặc thường xuyên đi làm xa. Mỗi người có điều kiện và khả năng tham gia công việc chung khác nhau. Với cấp ủy, yêu cầu đặt ra là nắm chắc đội ngũ, duy trì sự gắn kết giữa các đảng viên, tổ chức công việc phù hợp. Quy mô chi bộ càng lớn, cách thức tổ chức, điều hành sinh hoạt càng phải chặt chẽ, linh hoạt.

Buổi sinh hoạt định kỳ tháng 10 của Chi bộ tổ dân phố 30, phường Phan Đình Phùng, nơi có số lượng đảng viên đông nhất trong các chi bộ khu dân cư của tỉnh.

Thích ứng với quy mô mới

Trong nhà văn hóa rộng khoảng 80m2 ở tầng 1 Tòa chung cư Tecco (phường Phan Đình Phùng), Chi bộ tổ dân phố 30 duy trì nền nếp sinh hoạt thường kỳ vào tối ngày 3 hằng tháng. Với 267 đảng viên - đông nhất trong số các chi bộ khu dân cư của phường cũng như toàn tỉnh, địa điểm họp chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Vì vậy, mỗi kỳ sinh hoạt là hàng chục đảng viên phải kê thêm ghế ngồi ở hành lang phía ngoài.

Danh sách đảng viên của Chi bộ tổ dân phố 30 gồm nhiều thế hệ, từ cán bộ công chức, sĩ quan quân đội và công an nghỉ hưu đến người đang làm việc tại doanh nghiệp và tiểu thương, sinh viên mới ra trường.

Bí thư Chi bộ Nguyễn Văn Hùng chia sẻ: “Trước khi sáp nhập, tôi là Trưởng ban Công tác mặt trận của tổ 99, khi đó có thể nắm rõ hoàn cảnh gia đình, đặc thù công việc từng đảng viên. Nay tổ 98, 99 và 100 hợp nhất với quy mô hơn 600 hộ, trên một địa bàn đô thị trung tâm sầm uất thì công tác lãnh đạo, điều hành là một bài toán hoàn toàn khác. Nếu không thay đổi cho phù hợp thì cuộc sinh hoạt chi bộ rất dễ biến thành một hội nghị hành chính đơn điệu và tẻ nhạt”.

Đảng ủy phường Linh Sơn làm việc với Chi bộ tổ dân phố 3, trực tiếp nắm bắt tình hình, lắng nghe những khó khăn, vướng mắc sau sắp xếp (tháng 8-2026).

Sự khác biệt về quy mô và địa bàn đặt ra yêu cầu tổ chức hoạt động của chi bộ cho phù hợp. Thôn Bằng Lãng (xã Chợ Đồn) là một điển hình trong cuộc “cách mạng” sắp xếp đơn vị hành chính ở cơ sở. Toàn bộ xã Bằng Lãng trước đây gồm 6 thôn là: Liên Minh, Liên Thủy, Tủm Tó, Khuổi Tặc, Nà Duồng và Bản Cưa nay gộp lại thành một thôn duy nhất với 486 hộ, Chi bộ mới có 132 đảng viên.

Địa bàn rộng hơn 40km2, dân cư phân tán, số lượng đảng viên giữa các thôn cũ không đồng đều nên công tác lãnh đạo, chỉ đạo có không ít trở ngại. Toàn bộ 6 nhà văn hóa tại các thôn cũ đều nhỏ, xuống cấp, chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt chung. Chi bộ hiện phải mượn trụ sở Nhà văn hóa xã Bằng Lãng cũ để tổ chức họp.

Đồng chí Nông Văn Hiệp, nguyên Bí thư Chi bộ Liên Minh và hiện là Bí thư Chi bộ Bằng Lãng, trăn trở: Địa bàn rộng, nhiều hộ cách xa khu vực trung tâm tới hơn 10km khiến việc quản lý nhân khẩu, nắm bắt tâm tư và tập hợp đảng viên tham gia các hoạt động là khó khăn lớn. Thực tế là tỷ lệ đảng viên tham gia sinh hoạt chi bộ hằng tháng mới đạt khoảng 75-80%.

Tại xóm Phả Lý, xã Văn Hán, địa bàn sau sáp nhập giữa xóm Phả Lý và Vân Hòa có 457 hộ, gần 2.000 nhân khẩu. Nhà văn hóa xóm Vân Hòa cũ chỉ rộng 70m2, không có khuôn viên; nhà văn hóa Phả Lý cũ rộng hơn nhưng nằm xa trung tâm của xóm nên không thuận tiện.

Ông Nguyễn Trọng Vân, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng xóm Phả Lý, nêu băn khoăn của người dân: “Xóm mới có nhiều khu dân cư đặc thù, nhất là khu vực hiện là trung tâm xã có nhiều người mua đất, làm nhà kinh doanh buôn bán nhưng không có hộ khẩu thường trú ở xóm nên khó khăn về quản lý. Chi bộ cũng đang trong giai đoạn bắt nhịp, việc phân công nhiệm vụ cụ thể cho đảng viên chưa thể thực hiện”.

Yêu cầu cao hơn với người đứng đầu

Sau sáp nhập, số lượng đảng viên tăng, phạm vi phụ trách rộng đã đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực tổ chức, điều hành của cấp ủy, nhất là bí thư chi bộ. Cùng với duy trì nền nếp sinh hoạt, thực hiện nhiệm vụ xây dựng Đảng, bí thư chi bộ còn phải tổ chức, phân công đảng viên thực hiện nhiệm vụ và phối hợp giải quyết các công việc tại khu dân cư.

Tại phường Vạn Xuân, Chi bộ Nam Tiến được thành lập trên cơ sở sáp nhập tổ dân phố Hạ có 29 đảng viên, tổ dân phố Trại có 39 đảng viên và tiếp nhận thêm 3 đảng viên khối cơ quan.

Bí thư Chi bộ Đỗ Thanh Thủy, đồng thời là đại biểu HĐND phường, cho biết: “Chỉ tính riêng trong tháng trước, tôi tham dự gần 20 cuộc họp do Đảng ủy phường triệu tập. Đó là chưa kể hàng chục buổi làm việc trực tiếp với Ban xây dựng Đảng, đón các đoàn kiểm tra, giám sát chi bộ và cá nhân bí thư, rồi trực tiếp chỉ đạo các công việc. Có những tuần, ngày nào tôi cũng phải rời nhà từ sáng sớm đến tối mịt để xử lý công việc, từ rà soát hộ nghèo, thống kê thu nhập đến vận động giải phóng mặt bằng, giám sát thi công các công trình trên địa bàn".

Ở xóm Phả Lý, Bí thư Chi bộ Lâm Văn Hùng phải cùng cấp ủy xử lý nhiều nhiệm vụ trong thời gian ngắn. Trong một tuần cao điểm của tháng 10, chi bộ đồng thời rà soát dữ liệu đất đai; triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát cho các gia đình chính sách; rà soát hộ nghèo, khảo sát thu nhập và chuẩn bị Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

“Đang là giai đoạn đầu sau sắp xếp thôn, tổ dân phố nên khối lượng công việc khá nhiều. Chính vì vậy, đòi hỏi người đứng đầu phải có tinh thần trách nhiệm và sắp xếp công việc khoa học” - Bí thư Lâm Văn Hùng chia sẻ.

Theo thống kê của Ban Tổ chức Tỉnh ủy, sau sắp xếp thôn, tổ dân phố (tháng 7-2026) toàn tỉnh có 502/1.403 đồng chí lần đầu đảm nhiệm vai trò bí thư chi bộ khu dân cư, chiếm tỷ lệ 35,8%; tuổi bình quân là 50,1.

Để đảm bảo hoạt động lãnh đạo ở cơ sở thông suốt, ngay từ tháng 6-2026, Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Quy định số 998-QĐ/TU quy định tạm thời về tiêu chuẩn chức danh bí thư chi bộ thôn, tổ dân phố trong Đảng bộ tỉnh. Quy định nhấn mạnh tiêu chuẩn về năng lực và trình độ, cùng tiêu chí linh hoạt đối với từng vùng miền. Đối với khu vực đô thị, ưu tiên bí thư có trình độ, năng lực quản trị hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin; khu vực nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thì ưu tiên lựa chọn những đảng viên có uy tín cao trong cộng đồng, am hiểu phong tục tập quán, có khả năng hòa giải và vận động quần chúng nhân dân.

Thực hiện Quy định đã tạo nên một luồng gió mới đối với đội ngũ bí thư chi bộ ở cơ sở. Việc bổ sung một lực lượng bí thư mới góp phần tạo nguồn, làm mới đội ngũ cán bộ; đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường bồi dưỡng kỹ năng điều hành sinh hoạt chi bộ, công tác đảng viên và xử lý các tình huống phát sinh tại địa bàn dân cư.

Đồng chí Hà Huy Thủy, từng là Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên - giáo dục nghề nghiệp Đồng Hỷ, sau khi nghỉ hưu được chỉ định làm Bí thư Chi bộ tổ dân phố 13, phường Linh Sơn, chia sẻ: Kinh nghiệm tích lũy trong quá trình công tác trước đây giúp ích tôi nhiều trong việc xây dựng kế hoạch, cụ thể hóa chỉ đạo của cấp trên và tổ chức sinh hoạt chi bộ định kỳ.

Từ chỉ đạo sang đồng hành, hướng dẫn trực tiếp 

Quy mô và địa bàn khu dân cư thay đổi khiến yêu cầu đối với đội ngũ bí thư, cấp ủy viên chi bộ ngày càng cao. Bên cạnh tinh thần trách nhiệm của cán bộ cơ sở, sự sâu sát, hỗ trợ kịp thời của đảng ủy cấp trên có ý nghĩa quan trọng. Việc nắm chắc tình hình từng chi bộ, nhận diện đúng những vướng mắc về cán bộ, phân công nhiệm vụ và năng lực điều hành sẽ giúp cấp ủy cấp trên có giải pháp phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn.

Tại phường Linh Sơn, sau khi sắp xếp, tổ chức lại các tổ dân phố, Ban Thường vụ Đảng ủy phường đã thành lập các đoàn công tác làm việc với toàn bộ 27/27 chi bộ tổ dân phố. Thay vì chỉ nắm tình hình qua báo cáo, lãnh đạo Đảng ủy phường trực tiếp lắng nghe ý kiến và tìm hiểu những khó khăn phát sinh.

Đồng chí Lại Việt Cường, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường, nhấn mạnh: Đảng ủy phường đồng hành cùng cơ sở bắt đầu từ việc nắm chắc thực tế, hiểu rõ đặc thù ở từng địa bàn. Đây là cơ sở để việc hướng dẫn, hỗ trợ đội ngũ bí thư, cấp ủy viên sát với nhu cầu, tránh áp dụng một cách làm chung cho những chi bộ có đặc điểm khác nhau.

Chi ủy Chi bộ Phả Lý, xã Văn Hán, hội ý, thống nhất nội dung sinh hoạt định kỳ tháng 10, gắn với yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ tại khu dân cư sau sáp nhập.

Tại xã Bạch Thông, sau sắp xếp, số chi bộ thôn giảm từ 20 xuống còn 11, trong khi số đảng viên bình quân mỗi chi bộ tăng từ 34 lên 51. Trước yêu cầu mới, Đảng ủy xã xác định việc rà soát, kiện toàn cấp ủy và lựa chọn bí thư chi bộ có phẩm chất, năng lực, uy tín là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Với những bí thư, cấp ủy viên mới đảm nhiệm công việc hoặc lần đầu phụ trách địa bàn rộng hơn, xã chú trọng hướng dẫn, bồi dưỡng nghiệp vụ, nhất là kỹ năng điều hành và tập hợp đảng viên.

Tại xã Vô Tranh, Đảng ủy xã xác định chuyển từ “chỉ đạo chung” sang “đồng hành, hướng dẫn trực tiếp”. Tại buổi sinh hoạt chi bộ khu dân cư, các đồng chí đảng ủy viên phụ trách được giao hướng dẫn chi ủy chuẩn bị nội dung, gợi mở phương pháp điều hành của bí thư chi bộ.

Đồng chí Đặng Thế Vinh, Bí thư Đảng ủy xã chia sẻ kinh nghiệm: Chúng tôi lựa chọn Chi bộ xóm Phú An để tổ chức sinh hoạt chi bộ mẫu, coi đây là một cách làm trực quan để các chi bộ xóm sau sáp nhập quan sát, học tập và tự rút kinh nghiệm. Trên cơ sở đó, mỗi chi bộ lựa chọn, vận dụng linh hoạt bài học kinh nghiệm phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị mình.

Sau sắp xếp, quy mô và điều kiện hoạt động của các chi bộ có nhiều thay đổi, đòi hỏi sự chủ động thích ứng từ cơ sở và sự đồng hành sát sao của cấp ủy cấp trên. Việc kiện toàn tổ chức, lựa chọn đúng cán bộ, chú trọng bồi dưỡng năng lực và kịp thời tháo gỡ khó khăn là những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng lãnh đạo. Bởi sức mạnh của chi bộ không chỉ nằm ở quy mô hay số lượng đảng viên, mà còn ở khả năng quy tụ, phát huy trách nhiệm của mỗi người vì nhiệm vụ chung.

(Còn nữa)