Sức sống mới của một Di sản thế giới qua những phong tục Tết truyền thống

Trong không khí rộn ràng của những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, không gian cổ kính của Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ (Thanh Hóa) như bừng sáng bởi nghi lễ thượng nêu và thả cá chép.

Đây là hoạt động mở màn cho chuỗi sự kiện đón Xuân, không chỉ nhằm tái hiện một phong tục cung đình xưa mà còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong lòng thế hệ trẻ.

Lễ thượng cây nêu bên trong Di sản Thành nhà Hồ.

Từ xa xưa, dựng cây nêu ngày Tết đã trở thành một biểu tượng văn hóa đặc sắc của người Việt. Tại Thành nhà Hồ, nghi lễ này được phục dựng với đầy đủ sự uy nghiêm và trang trọng. Cây nêu được lựa chọn là những thân cây tre cao hàng chục mét, thẳng tắp, chắc khỏe, tượng trưng cho sự thanh cao và sức sống bền bỉ.

Để dựng được cây nêu khổng lồ này, hàng chục thanh niên trai tráng đã cùng chung sức vác trên vai, thể hiện tinh thần đoàn kết của cộng đồng vùng di sản.

Cây nêu được dựng lên với mong muốn "Quốc thái dân an".

Đỉnh cây nêu được trang trí cầu kỳ với đèn lồng, chuông gió, túi đựng ngũ cốc và lá phướn mang dòng chữ "Quốc Thái Dân An". Theo quan niệm dân gian, tiếng chuông gió rung rinh trong gió xuân không chỉ để xua đuổi tà ma, những điều không may mắn của năm cũ mà còn là tín hiệu dẫn đường cho tổ tiên về vui Tết cùng con cháu.

Ban quản lý Di sản Thành nhà Hồ thực hiện nghi lễ dâng hương tại lễ thượng nêu.

Hòa cùng lễ thượng nêu, nghi thức thả cá chép tiễn ông Công, ông Táo chầu trời cũng được tái hiện sinh động trong không gian Hoàng Cung. Những con cá chép đỏ mang theo tâm tình, ước nguyện về một năm mới đủ đầy đã được các cán bộ Ban quản lý di sản cùng người dân địa phương thành kính dâng lên và thả về với thiên nhiên.

Nghi thức thả cá ông Công trong không gian Hoàng Cung được tái hiện.

Điểm nhấn đặc biệt của chương trình năm nay chính là sự gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn di sản và giáo dục học đường. Với chủ đề "10 năm kinh đô, 2 vương triều, 1 điểm đến", chương trình Rung chuông vàng lần thứ 3 đã thu hút gần 1.000 học sinh từ Trường THCS Phạm Văn Hinh tham gia.

Giữa những bức tường đá rêu phong, các em học sinh không chỉ được nghe về lịch sử mà còn được trực tiếp trải nghiệm, tương tác với di sản.

Học sinh Trường THCS Phạm Văn Hinh tham gia chương trình Rung chuông vàng.

Không dừng lại ở những hoạt động truyền thống, Ban quản lý di sản còn bắt nhịp với xu hướng hiện đại thông qua cuộc thi video clip trên nền tảng TikTok với chủ đề "Em là hướng dẫn viên di sản quê em". Những thước phim ngắn, sáng tạo do chính các em học sinh thực hiện đã mang đến một cái nhìn mới mẻ, đầy sức sống về Thành Nhà Hồ.

Qua ống kính của người trẻ, di sản không còn là những khối đá khô khan mà là một thực thể sống động, chứa đựng tình yêu và trách nhiệm gìn giữ của thế hệ mai sau.

Theo lãnh đạo Ban quản lý di sản, việc đưa các em học sinh vào vị trí chủ thể của các hoạt động trải nghiệm giúp bồi dưỡng kiến thức lịch sử địa phương một cách tự nhiên và sâu sắc nhất. Những giải thưởng được trao không chỉ tôn vinh sự sáng tạo mà còn khích lệ ý thức bảo vệ báu vật của cha ông để lại.

Thành nhà Hồ mở cửa miễn phí từ ngày 12/2 đến hết 17/2/2026 (tức từ 25 tháng Chạp đến hết mùng 1 Tết).

Nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho nhân dân và du khách thập phương về tham quan, chiêm bái, Ban quản lý di sản đã thông báo mở cửa miễn phí từ ngày 12/2 đến hết 17/2/2026 (tức từ 25 tháng Chạp đến hết mùng 1 Tết).

Bên cạnh các nghi lễ tâm linh, du khách đến với cố đô những ngày này còn được đắm mình trong không gian "Hoa xuân cố đô", chiêm ngưỡng triển lãm ảnh "Thành nhà Hồ – Giá trị nổi bật toàn cầu" và trải nghiệm các trò chơi dân gian, xin chữ đầu năm.

Tất cả được chuẩn bị công phu, bài bản, hứa hẹn biến vùng đất Tây Đô trở thành điểm hẹn văn hóa không thể bỏ lỡ trong hành trình du xuân của khách du lịch trong và ngoài nước.

Ngọc Hưng