Sưu tập tem: Báu vật trong lòng bàn tay

Một trang tem trong bộ tem 'Thuyền và cuộc sống' của ông Hoàng Hồ Hải đạt giải Đồng năm 2009 tại Trung Quốc.

Với họ, sưu tập tem không chỉ là thú vui cá nhân, mà là cách gìn giữ những ký ức lịch sử, lan tỏa tình yêu quê hương và khát vọng xây dựng đất nước đến thế hệ mai sau.

Lan tỏa niềm đam mê đến học đường

Ông Hoàng Hồ Hải (SN 1959), Ủy viên BCH Hội tem Việt Nam, Chủ tịch Hội tem Quảng Ninh có gần 30 năm sưu tập tem. Ông Hải từng là Giám đốc bưu điện TP Hạ Long (nay là bưu điện Quảng Ninh).

Năm 1996, Hội tem Quảng Ninh được thành lập, phong trào sưu tập tem lúc bấy giờ được nhiều người tham gia, ông Hải là thành viên rồi sau đó được bầu giữ chức Chủ tịch hội.

Vốn là lãnh đạo của ngành bưu điện, ông Hải khá am hiểu về ý nghĩa các con tem trong nước và trên thế giới. So với nhiều người, ông có điều kiện tiếp xúc với “thế giới tem” nhiều hơn. Khi “máu” sưu tập tem đã ngấm, ông Hải đã nhen nhóm và hiện thực hóa ý tưởng lan tỏa niềm đam mê cá nhân thành phong trào sưu tập tem rộng khắp.

Ngày đó khi Internet chưa phát triển với tốc độ nhanh như bây giờ, điện thoại thông minh cũng chưa trở thành phương tiện liên lạc đắc dụng, nên hễ nắm bắt được thông tin gì về những con tem độc, lạ đúng chủng loại mình đang cần thì dù có khoảng cách xa về địa lý ông Hải cũng cất công tìm đến người sở hữu để mua.

Theo ông Hải, sưu tập tem cũng lắm công phu và phải thật sự chỉn chu. Ngoài ra, người sưu tập còn phải có thêm thời gian và tài chính thì mới đủ điều kiện bền bỉ theo đuổi suốt cả hành trình.

Trong câu chuyện với chúng tôi, ông Hải cho biết, ngay khi trở thành hội viên Hội tem Quảng Ninh, ông Hải đã cùng với một số người bạn mang niềm đam mê đến với học sinh nhiều trường học trên địa bàn.

Nhóm của ông mang tem phát cho học sinh các trường. Tuy nhiên, ý tưởng lan tỏa niềm đam mê giáo dục đến học sinh qua hình ảnh những tem thư của ông Hải thực hiện được trong một thời gian ngắn, không mang lại kết quả như kỳ vọng.

Ngoài sưu tập tem, hàng năm khi có các cuộc thi tem quốc tế, trong nước, ông Hải đều mang những bộ sưu tập của mình đến tham dự.

Nhiều bộ sưu tập của ông đã giành Huy chương Vàng, Huy chương Bạc trong nước, rồi Huy chương Đồng khu vực. Những giải thưởng ấy khích lệ tinh thần để ông Hải tiếp tục theo đuổi đam mê.

Gần 30 bộ sưu tập tem, ông Hải không đếm được số lượng tem thư là bao nhiêu mà chỉ tính bằng những thùng caton xếp đầy một góc phòng.

Ông Nguyễn Cảnh Loan (trái) và ông Hoàng Hồ Hải trao đổi đam mê sưu tập tem.

Ông Hoàng Hồ Hải kể về quá trình gần 30 năm sưu tập tem của mình.

Từng con tem mang tình yêu xứ sở

Với ông Hoàng Hồ Hải, niềm đam mê sưu tầm tem thư còn thể hiện bằng tình yêu quê hương đất nước nơi ông sinh ra và trưởng thành.

Mang tấm Huy chương Đồng, bằng khen và bộ sưu tập “Thuyền và cuộc sống” ra giới thiệu, ông Hải cho biết xuất phát từ sự gần gũi với thuyền và biển, hằng ngày những hình ảnh về biển, về thuyền và những con sóng hiển hiện trước mắt nên đã khiến ông nảy ra ý tưởng này.

“Bộ sưu tập tem “Thuyền và cuộc sống” kể chuyện bằng các hình ảnh trên tem từ buổi sơ khai của loài người, khi con người còn sử dụng những phương tiện thô sơ như bè mảng, đến khi các phương tiện tàu thuyền phát triển hơn. Những con thuyền hiện đại xuất hiện, sự gắn bó mật thiết của loài người với các phương tiện di chuyển trên sông nước, trên biển”, ông Hải cho biết.

Với bộ sưu tập “Thuyền và cuộc sống”, ông Hải phải mất khoảng 10 năm để tìm kiếm những mẫu tem trong nước và quốc tế. Nhà sưu tập Hoàng Hồ Hải đã dành thời gian tìm hiểu, thu nạp những kiến thức về lịch sử hình thành con tem và cách thức bài trí, ý tưởng xuyên suốt để tìm kiếm những con tem phù hợp cho bộ sưu tập.

Khi có đủ các tiêu chí để mang bộ sưu tập đi dự thi, việc khó khăn nhất là các thông tin trên bộ sưu tập phải được hiển thị, giới thiệu bằng tiếng Anh.

May mắn, có người con trai cả vốn là du học sinh tại Úc, ông Hải đã gửi bộ sưu tập cho con trai hỗ trợ. Ngay khi bộ sưu tập hoàn thiện, ông Hoàng Hồ Hải cùng với những người có chung niềm đam mê, sở thích căn chỉnh lại rồi mới gửi dự thi.

Nói về những người có chung niềm đam mê như mình tại Quảng Ninh, ông Hoàng Hồ Hải nhắc đến ông Nguyễn Cảnh Loan (SN 1937), nguyên Chánh Văn phòng Hội Khoa học Lịch sử Quảng Ninh.

Ông Loan là người đã sưu tập tem từ những năm 1956. Những bộ tem của ông Loan được sắp xếp rất khoa học theo thứ tự và từng lĩnh vực riêng.

Những hình ảnh về thắng cảnh Vịnh Hạ Long như hòn Gà Chọi, hòn Đỉnh Hương, hòn Con Cóc... cùng những thực vật đặc hữu trên Vịnh Hạ Long đã được ông Loan dày công sưu tập trong nhiều năm.

Trong bộ sưu tập tem của ông Loan có những con tem quý, như tem Vịnh Hạ Long phát hành tại Pháp năm 2008 nhân kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt - Pháp. Bộ tem này góp phần giới thiệu hình ảnh thiên nhiên kỳ thú của Hạ Long đến toàn thế giới.

Đặc biệt, phần giới thiệu bộ tem bằng tiếng Anh về những con tem còn gắn với truyền thuyết dân gian nơi rồng hạ, truyền thuyết “Con rồng cháu tiên” của dân tộc Việt Nam.

Những đảo đá Vịnh Hạ Long xuất hiện trên tem là hiện thân của những “con rồng” không chịu về trời mà ở lại Hạ Long sau khi xuống hạ giới giúp đỡ nhân dân đánh giặc. Chính điều đó đã làm nên nét đặc biệt của bộ tem này, như tái hiện một Vịnh Hạ Long diệu kỳ với những truyền thuyết ly kỳ, hấp dẫn.

Ngoài ra, ông Loan còn sưu tập được những con tem về 12 con giáp, trang phục áo dài của người Việt, tem về Chủ tịch Hồ Chí Minh, tem các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc... Nổi bật là bộ tem Vịnh Hạ Long được trao giải Đồng tại Triển lãm tem quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tổ chức tại Trung Quốc năm 2003.

Ông Loan hiện lưu giữ 31 tem thư về Vịnh Hạ Long từ năm 1959 đến nay. Số tem này được sưu tập bởi tình yêu di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.

Bộ tem 'Cờ vua' đạt giải Đồng quốc tế 2006.

Chủ nhân bộ tem “Cờ vua” và giải Đồng quốc tế

Anh Đoàn Văn Thắm (SN 1981), là Chủ tịch CLB tem trẻ Quảng Ninh được rất nhiều người trong cộng đồng người chơi tem biết đến. Thành công và giải thưởng bộ tem “Cờ vua” như tiếp thêm cho anh và các bạn trẻ đam mê sưu tập tem, lan tỏa sở thích và giá trị văn hóa.

Anh Thắm cho biết, bộ tem “Cờ vua” được anh sưu tập trong 3 năm (2002 - 2005), đoạt giải A tại sự kiện Triển lãm tem quốc gia 2005 tại Bảo tàng Hồ Chí Minh (Hà Nội) và được chọn mang đi dự thi quốc tế năm 2006.

Cơ duyên sưu tập tem đến với anh Thắm xuất phát từ niềm yêu thích chơi cờ vua, những con tem có hình ảnh cờ vua luôn được anh quan tâm. Từ đó, bộ sưu tập tem “Cờ vua” hình thành và bồi đắp bằng niềm đam mê bất tận. Anh Thắm đã dày công sưu tầm để có trong tay những con tem in hình cờ vua rất hiếm, độc và lạ trên thế giới.

“Hình ảnh bộ tem “Cờ vua” là bức tranh khái quát về lịch sử ra đời của bộ môn cờ vua vào thế kỷ thứ VI. Quá trình cờ vua phát triển và trở thành bộ môn thi đấu trên toàn thế giới; hình ảnh từng quân cờ vua trên tem, chân dung những nhà vô địch cờ vua thế giới qua các năm... được tái hiện”, anh Thắm chia sẻ.

Theo anh Đoàn Văn Thắm, tính từ thời Pháp thuộc đến nay, có khoảng 40 chiếc tem bưu chính in hình Vịnh Hạ Long. Trong bộ sưu tập tem của anh Đoàn Văn Thắm có 10 chiếc tem phát hành năm 1984 do họa sĩ Nguyễn Hiệp thiết kế.

Bộ tem vẽ hòn Yên Ngựa, hòn Đũa, hang Bồ Nâu, hòn con Cóc, hòn Gà chọi, hòn Sư tử, núi Bài Thơ... Toàn bộ số tem này có cùng kích cỡ 52 x 37mm được in bằng công nghệ ốp - xét nhiều màu tại Liên Xô cũ (nay là Cộng hòa Liên bang Nga). Giá bán mỗi tem vào thời điểm đó từ 1 đến 50 đồng.

Bộ tem về Vịnh Hạ Long được phát hành ở Pháp năm 2008.

Theo ông Hoàng Hồ Hải, mỗi bộ tem được sưu tập, đoạt giải đã trở thành đứa con tinh thần của chủ nhân. Nó chứa đựng niềm đam mê, mỗi con tem là một tác phẩm nghệ thuật quý giá. Tất cả đáng được lưu giữ, nâng niu và trân trọng, lan tỏa để trường tồn.

Đều đặn hàng tuần, hàng tháng, những người yêu tem như ông Hải, anh Thắm và những bạn trẻ ở Quảng Ninh và trên cả nước vẫn thường xuyên dành thời gian gặp gỡ để trao đổi, mua bán tem. Họ hào hứng chia sẻ những kinh nghiệm, lan tỏa những giá trị tích cực của thú chơi này.

Ủy viên BCH Hội tem Việt Nam, Chủ tịch Hội tem Quảng Ninh Hoàng Hồ Hải luôn đau đáu và mong muốn thế hệ trẻ kế cận, phát huy niềm đam mê ấy. “Tôi sẽ thôi sưu tập tem khi tim ngừng đập, máu ngừng chảy”, ông Hải dí dỏm khẳng định.

Dù đã ngoài 60 tuổi, mỗi tác phẩm tem sưu tầm mất khá nhiều thời gian, công sức nhưng ý tưởng cho ra đời một bộ tem “núi đá” luôn được ông Hải ấp ủ và đang từng ngày thôi thúc ông Hải nỗ lực thực hiện.

Hà Long