T-90: Vì sao 'xe tăng mới' thực ra lại bắt đầu từ T-72?

Nếu nhìn vào tên gọi, nhiều người có thể hình dung xe tăng chủ lực T-72, T-80 và T-90 là 3 thế hệ nối tiếp nhau. Tuy nhiên, lịch sử phát triển của T-90 phức tạp hơn. Dòng xe này không xuất hiện từ một thiết kế hoàn toàn mới, mà bắt nguồn trực tiếp từ nền tảng T-72.

Sau khi Liên Xô tan rã, ngành công nghiệp quốc phòng Nga phải đối mặt với khó khăn lớn về tài chính và sản xuất. Trong bối cảnh đó, việc phát triển một mẫu xe tăng hoàn toàn mới là lựa chọn tốn kém và nhiều rủi ro.

Giải pháp thực tế hơn là tiếp tục cải tiến một nền tảng đã được sản xuất với số lượng lớn và có hệ thống bảo đảm kỹ thuật rộng khắp.

Từ hướng đi này, một phiên bản nâng cấp sâu của xe tăng chủ lực T-72 được phát triển. Trong giai đoạn đầu, mẫu xe này từng được định danh là T-72BU. Sau đó, nó được đổi tên thành T-90.

Việc thay đổi tên gọi không đồng nghĩa T-90 là một thiết kế hoàn toàn mới. Chiếc xe vẫn duy trì nhiều đặc điểm cơ bản của dòng T-72, từ cách bố trí tổng thể, hệ thống truyền động đến tháp pháo và pháo nòng trơn 125 mm.

Tuy nhiên, nhiều thành phần quan trọng được nâng cấp nhằm tăng khả năng chiến đấu và khả năng sống sót.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là hệ thống điều khiển hỏa lực được cải tiến, giúp kíp xe phát hiện và giao chiến với mục tiêu hiệu quả hơn.

T-90 cũng được trang bị các giải pháp bảo vệ mới, trong đó có giáp phản ứng nổ và hệ thống gây nhiễu, đối phó tên lửa chống tăng có điều khiển.

Như vậy, điểm đáng chú ý của T-90 không nằm ở việc nó cắt đứt hoàn toàn với T-72, mà chính là khả năng kéo dài vòng đời của một nền tảng cũ bằng những nâng cấp quan trọng.

Điều này cũng giải thích vì sao Nga tiếp tục phát triển nhiều biến thể T-90 sau này. Xe tăng chủ lực T-90A và đặc biệt xe tăng chủ lực T-90M tiếp tục được cải tiến về giáp bảo vệ, hệ thống điều khiển hỏa lực, thiết bị quan sát và khả năng tác chiến

T-90 vì thế có thể được xem là một ví dụ điển hình cho cách Nga phát triển xe tăng: không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn nền tảng cũ để tạo ra một phương tiện mới.

Thay vào đó, một thiết kế đã chứng minh được tính thực dụng có thể liên tục được nâng cấp để đáp ứng những yêu cầu mới.

Từ T-72 đến T-90, khoảng cách về tên gọi có thể khiến người ta nghĩ đến một cuộc cách mạng. Nhưng nhìn vào lịch sử phát triển, đó lại là câu chuyện về sự kế thừa, cải tiến và kéo dài vòng đời của một thiết kế xe tăng đã có từ thời Liên Xô.