Giữa ngút ngàn sóng nước lòng hồ Hòa Bình, bản du lịch cộng đồng Đá Bia (xóm Đức Phong, xã Tiền Phong) hiện lên như một nét chấm phá thanh bình, ẩn chứa sức hút kỳ diệu. Từ một vùng đất từng chia cắt với bên ngoài, sau một gấc 'ngủ dài', Đá Bia 'bừng tỉnh' vươn mình trở thành điểm sáng du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP 3 sao, viết nên câu chuyện từng bước thoát nghèo của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Nằm nép mình bên dòng sông Đà hùng vĩ, thơ mộng, các xã của huyện vùng cao Đà Bắc (cũ) đang chuyển mình mạnh mẽ, biến những tiềm năng thiên nhiên và văn hóa bản địa để phát triển du lịch. Với việc xây dựng Nhãn hiệu chứng nhận 'Du lịch cộng đồng Đà Bắc - Phú Thọ', vùng đất này không chỉ khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch mà còn mở ra một chương mới cho sự phát triển bền vững, gắn liền với lợi ích của cộng đồng các dân tộc Mường, Dao, Tày.
Giữa miền núi non trùng điệp của Tây Bắc, nơi dòng sông Đà hùng vĩ được ngăn dòng để tạo nên công trình thủy điện mang tầm vóc thế kỷ, hồ Hòa Bình tỉnh Phú Thọ hiện lên như một bức tranh sơn thủy khổng lồ, vừa khoáng đạt, vừa thơ mộng.
Sau hợp nhất, Phú Thọ bước vào không gian phát triển mới với nhiều tiềm năng về văn hóa và du lịch. Tỉnh xác định lấy bảo tồn di sản làm nền tảng, lấy du lịch làm động lực phát triển kinh tế, đưa giá trị văn hóa cội nguồn lan tỏa trong đời sống đương đại, góp phần xây dựng hình ảnh 'Phú Thọ - Điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn'.
Sau khi hợp nhất 3 tỉnh Hòa Bình, Phú Thọ, Vĩnh Phúc thì tỉnh Phú Thọ mới có hơn 800 ngàn người dân tộc Mường sinh sống. Du lịch cộng đồng là một trong những điểm nhấn tại Phú Thọ, giúp quảng bá và giới thiệu tới du khách những giá trị văn hóa đặc sắc vùng Đất Tổ, trở thành động lực quan trọng giúp ngành du lịch địa phương cất cánh.
Là một tỉnh miền núi phía Tây Bắc Việt Nam, Hòa Bình từ lâu đã nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, văn hóa đa dạng của các dân tộc thiểu số như: Mường, Thái, Mông, Dao… cùng với nguồn tài nguyên từ hồ thủy điện Hòa Bình. Từ đó, du lịch cộng đồng đã trở thành một hướng đi chiến lược, tạo nguồn thu kinh tế bền vững cho người dân và địa phương.
Để thực hiện mục tiêu, kế hoạch phát triển du lịch năm 2025 và những năm tiếp theo, Hòa Bình dành nguồn lực ưu tiên đầu tư hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, chú trọng phát triển du lịch văn hóa, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản của địa phương…
Những năm gần đây, với sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch và hữu cơ theo các tiêu chuẩn GlobalGAP, VietGAP,… ngành nông nghiệp tỉnh Hòa Bình ngày càng được nâng tầm.
Tổng lượt khách trong nước, quốc tế đến trải nghiệm, khám phá tăng nhanh; doanh thu từ hoạt động du lịch vượt trội so với chỉ tiêu; nhiều điểm đến mới, hấp dẫn được đưa vào khai thác; tiềm năng, lợi thế tài nguyên tiếp tục thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư... đó là những dấu ấn nổi bật trong năm 2024 của du lịch Hòa Bình.
Để xây dựng hồ Hòa Bình trở thành khu du lịch quốc gia, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hòa Bình đã ban hành Nghị quyết số 14-NQ/TU về phát triển khu du lịch hồ Hòa Bình. Qua đó, các nguồn lực được huy động, hoạt động du lịch trên khu du lịch có nhiều khởi sắc. Đến nay, khu du lịch hồ Hòa Bình đã đạt 3/5 tiêu chí quan trọng đáp ứng điều kiện khu du lịch quốc gia.
Việc bồi dưỡng, nâng cao vốn ngoại ngữ cho những người làm du lịch không chỉ giúp tiếp cận dễ dàng hơn dòng khách quốc tế mà còn góp phần cải thiện môi trường làm du lịch, hướng đến du lịch văn minh, tiến bộ.
Khoảng 7 năm nay, vào thời gian nhất định trong năm, hồ Hòa Bình xuất hiện loài cá nhỏ hơn đầu đũa, trắng muốt. Loài cá này chưa được nghiên cứu khoa học nhưng khi ăn vào, mọi giác quan đều được đánh thức. Căn cứ vào ngoại hình, người ta gọi nó là 'cá ngần'.
Bản du lịch cộng đồng Đá Bia thuộc xóm Đức Phong xã Tiền Phong (huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình) được đông đảo du khách trong và ngoài nước tìm hiểu, khám phá. Nơi đây không chỉ sơn thủy hữu tình mà người Mường vẫn còn lưu giữ nhiều nét văn hóa độc đáo.
Chúng tôi đến bến tàu du lịch hồ Hòa Bình, cô chủ tàu tên Nguyễn Thị Vân nở nụ cười thân thiện mời mọi người xuống tàu. Sau khi giới thiệu lịch trình di chuyển, con tàu chầm chậm rời bến đưa du khách vào một khung cảnh thiên nhiên thơ mộng.
Hòa Bình là tỉnh miền núi Tây Bắc có 6 dân tộc anh em gồm: Mường, Kinh, Thái, Tày, Dao và Mông cùng chung sống. Khu vực hồ thủy điện Hòa Bình là địa bàn sinh sống lâu đời của người Mường, nơi có Nhà máy Thủy điện Hòa Bình với quy mô lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á. Đây hiện là điểm đến hấp dẫn bởi những mô hình du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc.
Với sự phát triển nhanh, có nhiều đột phá trong thu hút khách du lịch cũng như xây dựng các sản phẩm du lịch mới, du lịch cộng đồng không chỉ đóng góp vào mục tiêu chung của toàn ngành Du lịch, quan trọng hơn là đã góp phần trực tiếp vào thực hiện định hướng phát triển bền vững.
Những năm qua, du lịch cộng đồng đã phát triển tại nhiều địa phương. Hình thức này nhận được hưởng ứng của người dân cũng như du khách. Mới đây, huyện miền núi cao Đà Bắc của tỉnh Hòa Bình cũng đã tiến hành khảo sát và giới thiệu tuyến du lịch tại đây.