Tái hiện nghi lễ 'Nhận và dạy con tràng nhập môn' của đồng bào dân tộc Tày
Trong khuôn khổ chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam, ngày 18/4, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương – Hà Nội), hoạt động tái hiện nghi lễ 'nhận và dạy con tràng nhập môn' của đồng bào Tày đến từ tỉnh Quảng Ninh đã được tổ chức. Đây là một trong những nghi thức quan trọng, đánh dấu sự khởi đầu của quá trình truyền dạy và kế tục nghề Then - một di sản văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Nghi lễ Then của người Tày là một loại hình sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng dân gian đặc sắc, phản ánh sâu sắc đời sống tâm linh, thế giới quan và nhân sinh quan của cộng đồng. Trong đó, nghi lễ “nhận và dạy con tràng nhập môn” là một trong những nghi thức quan trọng, đánh dấu sự khởi đầu của quá trình truyền dạy và kế tục nghề Then - một di sản văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Mở đầu nghi lễ là phần trình báo, trong đó thầy Then thắp hương, dâng lễ và cất lời hát Then để báo cáo với tổ nghề, thần linh về việc mở lễ và nhận học trò. Những câu Then cổ như: “Vẫn ní vằn phú quí lồng làn, Vần ní vằn díu an lồng củn...” không chỉ mang ý nghĩa cầu chúc tốt lành mà còn mở ra không gian linh thiêng, nơi con người giao cảm với thế giới vô hình.
Lễ vật chuẩn bị cho nghi lễ “nhận và dạy con tràng nhập môn”.
Nghi thức nhận con tràng - khoảnh khắc mang ý nghĩa thiêng liêng khi người học chính thức được thầy chấp nhận.
Con tràng quỳ trước bàn thờ, thể hiện lòng thành kính và quyết tâm theo học. Thầy Then thực hiện các nghi thức truyền nhận, đọc lời răn dạy, xác lập mối quan hệ thầy - trò mang tính gắn kết cả về nghề nghiệp lẫn tâm linh.
Sau những nghi thức, con tràng không chỉ là người học mà còn là người tiếp nhận một hệ giá trị văn hóa, đạo đức và trách nhiệm với cộng đồng.
Một trong những nội dung quan trọng của nghi lễ là phần trao pháp cụ - nơi thầy Then trao cho con tràng những vật dụng hành nghề như đàn tính, sóc nhạc, quạt, mũ, áo... Trong đó, đàn tính giữ vai trò đặc biệt, là phương tiện để người hành nghề cất lên lời Then, kết nối với thần linh. Hành động trao pháp cụ không đơn thuần là trao vật chất mà còn mang ý nghĩa trao truyền tri thức, kinh nghiệm và niềm tin.
Phần dạy nhập môn là nội dung cốt lõi của nghi lễ, thể hiện rõ nét hình thức truyền dạy truyền khẩu của văn hóa dân gian. Thầy Then trực tiếp hướng dẫn con tràng cách cầm đàn, gảy nhịp, học từng câu hát Then.
Quá trình học không chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ mà còn là sự “nhập tâm”, thấu hiểu và cảm nhận.
Những cây mía vươn cao tượng trưng cho sự trưởng thành, cho người học trò đang từng bước lớn lên, vững vàng trên con đường đạo. Vòng múa không chỉ là nghi thức, mà còn là khoảnh khắc khai mở các cửa truyền đạt, kết nối giữa con người và thế giới tâm linh.
Nghi lễ không chỉ dành cho con tràng mới, mà còn lan tỏa đến tất cả những người tham dự, thể hiện tinh thần cộng đồng sâu sắc trong tín ngưỡng then.
Sau nghi thức nhận phép, các bà then mời thần linh ban phép cho con người khỏe mạnh, gia đình bình an, mùa màng tươi tốt, vạn sự hanh thông.
Nghi lễ khép lại bằng nghi thức chia lộc. Con tràng mới chính thức được công nhận, mang theo trách nhiệm gìn giữ, thực hành và truyền dạy then cho cộng đồng
Bà then phát lộc cho mọi người.
Việc tái hiện nghi lễ “nhận và dạy con tràng nhập môn” không chỉ góp phần bảo tồn một nghi thức truyền thống đặc sắc của người Tày mà còn giúp công chúng hiểu rõ hơn về giá trị của di sản then - nơi hội tụ của âm nhạc, tín ngưỡng và tri thức dân gian. Qua đó, nâng cao nhận thức về việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong đời sống đương đại.
Tin nóng
Hơn 30 năm gắn bó với chè Shan tuyết, ông Phan Thế Độ lặng lẽ gây dựng thương hiệu từ những búp chè núi rừng, giữ trọn hương vị truyền thống giữa dòng chảy thị trường.
Diễn viên Vân Trang khiến nhiều người trầm trồ khi sở hữu cơ ngơi rộng 5ha ngập tràn rau xanh và trái cây.
Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần 5 khai mạc ngày 18-4 tại TP.HCM trong không khí tấp nập, rộn ràng, mở đầu chuỗi sự kiện lan tỏa tri thức. Hoạt động năm nay gắn liền với dấu mốc 50 năm thành phố vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ngày 18-4, tại TPHCM, Ban liên lạc cựu tù chính trị Côn Đảo tổ chức họp mặt cựu tù trại I - 6B Côn Đảo, nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và giải phóng Côn Đảo.
Sáng 18-4, lần đầu tiên công chúng TPHCM được tham quan Rạp xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ. Sự kiện do Trung tâm Nghệ thuật TPHCM tổ chức.
Thông tin từ Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 cho biết, trong quá trình mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực núi Chư Pa (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai), đơn vị đã tiếp tục phát hiện và quy tập được thêm 6 hài cốt liệt sĩ.
Tin mới
Tuy khởi phát trước nhất miền Bắc và miền Trung, nhưng khi lan tỏa đến miền Nam, phong trào Đông Du do Phan Bội Châu sáng lập đã có bước phát triển vượt bậc, không chỉ ở số du học sinh luôn chiếm phân nửa mà còn được hậu thuẫn một cách đặc biệt riêng tại Nam Kỳ.
NSGN - Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật ngụ tại vườn Cấp Cô Ðộc, trong rừng Kỳ-đà, thuộc nước Xá-vệ. Bấy giờ, vào lúc cuối đêm, có Thiên tử dung sắc tuyệt đẹp đi đến chỗ Phật rồi lạy sát chân Ngài. Ánh sáng trên thân Thiên tử tỏa chiếu khắp rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Cô Độc.
Trong định hướng phát triển kinh tế gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, một số thôn, xã ở Hà Nội - nơi tập trung đông người dân tộc thiểu số sinh sống đã triển khai nhiều mô hình du lịch làng nghề ngay tại cộng đồng, qua đó vừa góp phần bảo tồn văn hóa, vừa giữ gìn bản sắc, vừa nâng cao đời sống và thu nhập cho đồng bào dân tộc.
Giữa quá trình đô thị hóa nhanh, Hà Nội đang nỗ lực gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số - không chỉ như một giá trị truyền thống, mà là nền tảng cho phát triển bền vững. Từ chính cộng đồng, những di sản văn hóa đang được 'giữ lửa' và lan tỏa trong đời sống hôm nay.
Từ sân chơi này, các em không chỉ thể hiện tiếng nói, mà còn được trao cơ hội trở thành những hạt nhân lan tỏa, góp phần định hình một thế hệ công dân trẻ có ý thức, trách nhiệm vì môi trường.
Trước tốc độ đô thị hóa nhanh, việc gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số ở Hà Nội đang đối mặt nhiều thách thức. Tuy nhiên, bằng các chính sách đồng bộ, sự vào cuộc của chính quyền và nỗ lực từ cộng đồng, nhiều giá trị truyền thống đang được khôi phục, phát huy theo hướng bền vững. Bài toán đặt ra không chỉ là bảo tồn, mà còn phải tạo sinh kế để văn hóa 'sống' cùng đời sống hiện đại.
Triển lãm Chuyện kể từ những trang cổ thư đã giới thiệu 34 bản sách quý triều Nguyễn, mở ra cơ hội để công chúng tiếp cận nguồn tư liệu giá trị, góp phần lan tỏa văn hóa đọc và tôn vinh di sản thư tịch cung đình.
Ngày 18/4, tại Khu di tích văn hóa Óc - Eo (xã Óc Eo, An Giang) Đoàn Thanh niên Quốc hội tổ chức Hội nghị tập huấn về trách nhiệm của thanh niên trong bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống văn hóa dân tộc.