Tài sản mã hóa: Khởi động cho tiềm năng lớn

Không gian tăng trưởng mới - cơ hội phát triển mới

Trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đối mặt với nhiều bất định, các động lực tăng trưởng truyền thống đang chịu áp lực điều chỉnh, kinh tế số tiếp tục nổi lên như một trụ cột quan trọng. Trong bức tranh đó, tài sản mã hóa không còn là câu chuyện công nghệ, mà đã trở thành một vấn đề kinh tế tài chính mang tính chiến lược, gắn với dòng vốn, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo số liệu của Chainalysis, giá trị giao dịch trên chuỗi tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã tăng từ 81 tỷ USD/tháng vào tháng 7/2022 lên 244 tỷ USD/tháng vào cuối năm 2024, gấp 3 lần chỉ trong vòng 30 tháng. Tốc độ tăng trưởng này đưa châu Á - Thái Bình Dương trở thành thị trường tài sản mã hóa phát triển nhanh nhất thế giới, phản ánh nhu cầu thực tiễn ngày càng lớn của nền kinh tế số, từ thanh toán, chuyển tiền, tiết kiệm đến các mô hình tài chính mới dựa trên blockchain.

Việc phát triển thị trường tài sản mã hóa gắn với tài sản thực có thể mở ra không gian huy động vốn mới cho doanh nghiệp. Ảnh tư liệu

Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó. Dòng vốn tài sản mã hóa chảy vào thị trường Việt Nam năm 2025 đã vượt 220 tỷ USD, tăng 55% so với năm trước, đưa Việt Nam đứng thứ ba trong khu vực. Những con số này cho thấy quy mô và mức độ tham gia ngày càng sâu của người dân, doanh nghiệp Việt Nam vào thị trường tài sản số. Tuy nhiên, phần lớn các giao dịch vẫn diễn ra trên các sàn quốc tế, đặt ra nhiều thách thức trong quản lý, từ thất thu thuế đến rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa (Nghị quyết 05) được xem là bước ngoặt chính sách quan trọng, đánh dấu sự chuyển dịch từ “quan sát” sang “chủ động thử nghiệm”.

Một trong những điểm được giới chuyên gia đặc biệt quan tâm là tiềm năng huy động vốn mà thị trường tài sản mã hóa có thể mang lại cho nền kinh tế. Khi được đặt trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng, tài sản mã hóa, đặc biệt là các mô hình gắn với tài sản thực (RWA) có thể trở thành kênh bổ sung quan trọng cho thị trường vốn truyền thống.

Theo ông Tô Trần Hòa - Phó Trưởng ban Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Nghị quyết 05 là nền tảng quan trọng cho việc hình thành thị trường tài sản mã hóa trong nước. Nghị quyết quy định rõ điều kiện phát hành, yêu cầu doanh nghiệp phát hành phải là pháp nhân tại Việt Nam và tài sản mã hóa phải dựa trên tài sản thực; đồng thời thiết lập chuẩn mực chặt chẽ đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP).

“Cơ chế thí điểm này không chỉ mở đường cho đổi mới sáng tạo, mà còn đóng vai trò như một bộ lọc, giúp loại bỏ những mô hình tiềm ẩn rủi ro, từ đó tạo niềm tin cho nhà đầu tư trong và ngoài nước” - ông Hòa nhấn mạnh.

Ở góc độ vĩ mô, TS. Cấn Văn Lực - chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho rằng, việc đưa tài sản mã hóa vào khuôn khổ pháp lý được kỳ vọng mang lại ba lợi ích chiến lược, đó là tận dụng lợi thế công nghệ; giúp Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong về công nghệ tài chính, đồng thời thúc đẩy đổi mới và phát triển các nền tảng giao dịch trong nước.

Thận trọng, an toàn để đi xa và bền vững

Việt Nam dù đi sau nhiều quốc gia về xây dựng hành lang pháp lý cho tài sản mã hóa, nhưng lại đang đi rất nhanh. Nghị quyết 05 được đánh giá là bước đi mang tính nền tảng, theo đó, lần đầu tiên tài sản mã hóa được định danh và thí điểm trong khuôn khổ pháp lý chính thức.

Sự thành công của thị trường tài sản số Việt Nam phụ thuộc vào khả năng dung hòa hai yếu tố an toàn và đổi mới. Nếu quá thận trọng, Việt Nam có thể bỏ lỡ làn sóng tài chính số toàn cầu; nhưng nếu mở cửa ồ ạt mà thiếu hạ tầng và khung pháp lý, rủi ro thiệt hại sẽ rất lớn. Theo đó, TS. Cấn Văn Lực khuyến nghị, lộ trình phù hợp là thử nghiệm có giới hạn đồng thời đẩy nhanh việc hoàn thiện pháp lý về tiền kỹ thuật số và hạ tầng dữ liệu.

Theo các chuyên gia, việc phát triển thị trường tài sản mã hóa gắn với RWA có thể mở ra không gian huy động vốn mới cho doanh nghiệp. Việc số hóa các tài sản như bất động sản, hạ tầng, dự án năng lượng hay tài sản trí tuệ không chỉ giúp gia tăng thanh khoản, mà còn tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia những dự án mà trước đây chỉ dành cho nhà đầu tư lớn.

Quan trọng hơn, đây cũng là cơ hội để thu hút nguồn lực công nghệ chất lượng cao. Khi thị trường được cấp phép và vận hành minh bạch, Việt Nam có thể kêu gọi các kỹ sư công nghệ, chuyên gia blockchain đang làm việc ở nước ngoài quay trở về, cùng doanh nghiệp trong nước và Chính phủ xây dựng hệ sinh thái công nghệ tài chính hiện đại.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Lê Bảo Nguyên - Phó Tổng giám đốc SSI Digital cho rằng, Việt Nam là thị trường lớn, được các nền tảng quốc tế đánh giá cao. Không chỉ có sức mua, chúng ta còn sở hữu đội ngũ phát triển trẻ, giỏi công nghệ. Nhiều dự án blockchain lớn trên thế giới đều có đội kỹ sư người Việt đứng sau. Đây là lợi thế để Việt Nam không chỉ tham gia, mà còn dẫn dắt nền tảng tài chính số tương lai, cho cả thị trường trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, tiềm năng lớn luôn song hành với rủi ro. Thực tiễn quốc tế cho thấy, sự phát triển nóng của thị trường tài sản mã hóa nếu thiếu kiểm soát có thể gây ra hệ lụy nghiêm trọng đối với nhà đầu tư và an ninh tài chính.

Ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam nhấn mạnh, trong lĩnh vực đầu tư, đặc biệt là với các sản phẩm tài chính mới, thì yếu tố phòng ngừa rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư cần được đặt lên hàng đầu. Kinh nghiệm của Singapore là áp dụng cơ chế cấp phép chặt chẽ đối với hoạt động giao dịch crypto, đồng thời yêu cầu cao về năng lực tài chính và mức độ hiểu biết của nhà đầu tư.

Nhìn tổng thể, Nghị quyết 05 không phải đích đến, mà là điểm khởi đầu cho một hành trình dài hơi. Việc xây dựng thị trường tài sản mã hóa đòi hỏi sự cân bằng tinh tế giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm an toàn hệ thống, giữa mở cửa thu hút dòng vốn và giữ vững kỷ cương tài chính. Có cơ sở đề kỳ vọng rằng, với cách tiếp cận thận trọng nhưng chủ động, Việt Nam sẽ từng bước biến tài sản mã hóa từ một lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro thành một cấu phần lành mạnh của hệ sinh thái tài chính hiện đại. Khi đó, tài sản mã hóa có thể trở thành động lực mới, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế số Việt Nam.

Hồng Quyên