Nhiều động lực mới, tạo sức bật cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp tăng chất

Bước vào giai đoạn tăng chất

Năm 2025, thị trường tài chính, bao gồm chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp, tiếp tục khẳng định vai trò là kênh huy động nguồn lực vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế đất nước. Trong đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã trải qua một năm với nhiều dấu hiệu tích cực hơn, khi niềm tin của nhà đầu tư dần được củng cố và nhu cầu vốn của doanh nghiệp vẫn duy trì ở mức cao.

Thống kê cho thấy, năm 2025, quy mô phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt 539,2 nghìn tỷ đồng, tăng 23,1% so với năm 2024. Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp tính đến cuối năm đạt khoảng 1,15 triệu tỷ đồng, tăng 7,2% so với năm trước.

Song song với sự phục hồi về quy mô, năm 2025 cũng đánh dấu những bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Việc Chính phủ ban hành Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 155/2020/NĐ-CP được xem là bước đi then chốt nhằm củng cố nền tảng pháp lý, hướng tới xây dựng một thị trường trái phiếu minh bạch, bền vững và tiệm cận hơn với các chuẩn mực quốc tế. Theo đó, tất cả các đợt phát hành trái phiếu ra công chúng, không phân biệt quy mô, đều bắt buộc phải có xếp hạng tín nhiệm, qua đó nâng cao chất lượng thông tin, tăng cường bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và góp phần chuẩn hóa hoạt động huy động vốn trên thị trường.

Tiếp nối định hướng này, cuối năm 2025, Bộ Tài chính công bố dự thảo nghị định mới về chào bán và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong nước và chào bán ra thị trường quốc tế, thay thế Nghị định 153/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi liên quan.

Dự thảo tập trung nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành, yêu cầu công bố rõ ràng mục đích sử dụng vốn, kế hoạch giải ngân và phương thức trả nợ. Doanh nghiệp chỉ được sử dụng vốn tạm thời nhàn rỗi cho các kênh an toàn như tiền gửi ngân hàng, đồng thời phải chịu trách nhiệm với mọi tranh chấp phát sinh. Việc thay đổi mục đích sử dụng vốn chỉ được thực hiện khi có sự chấp thuận của tối thiểu 65% trái chủ.

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là quy định nợ phải trả không được vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu, nhằm hạn chế tình trạng đòn bẩy tài chính quá mức và giảm rủi ro hệ thống. Cùng với đó, các yêu cầu về công bố thông tin được điều chỉnh theo hướng chặt chẽ và minh bạch hơn, giúp nhà đầu tư tiếp cận thông tin đầy đủ để đưa ra quyết định đầu tư phù hợp, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định của thị trường trái phiếu trong dài hạn. Những điều chỉnh này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn phản ánh quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc tái định hình thị trường theo hướng kỷ luật, minh bạch và bền vững hơn.

Trên nền tảng đó, triển vọng của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong năm 2026 được đánh giá tích cực hơn, khi khuôn khổ pháp lý ngày càng hoàn thiện và niềm tin thị trường tiếp tục được củng cố. Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính), trong năm 2026, Bộ Tài chính kỳ vọng các thành viên thị trường và nhà đầu tư tiếp tục quan tâm, tham gia đầu tư trên thị trường trái phiếu.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Hoàng Dương - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, cơ quan này đang triển khai các định hướng lớn nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường, đồng thời nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới như trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững để mở rộng cơ sở hàng hóa, đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn của nền kinh tế.

Động lực đến từ đâu?

Ở góc độ tổ chức xếp hạng tín nhiệm, ông Trần Lê Minh - Tổng Giám đốc VIS Rating nhận định, năm 2025 đã chứng kiến sự chuẩn bị rõ ràng của các tổ chức phát hành và đơn vị tư vấn nhằm đáp ứng các yêu cầu của khuôn khổ pháp lý mới. Các nghị định được ban hành đều hướng tới mục tiêu bảo vệ nhà đầu tư, gia tăng tính minh bạch và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường trong dài hạn.

Nhìn về triển vọng năm 2026, đại diện VIS Rating dự báo, xu hướng phát hành trái phiếu ra công chúng sẽ gia tăng, với sự tham gia tích cực hơn của các nhóm ngân hàng, công ty chứng khoán và doanh nghiệp bất động sản, qua đó góp phần nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Từ phía các tổ chức phát hành, ông Nguyễn Bá Sơn - Phó Giám đốc Ban Kinh doanh vốn và tiền tệ, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cho rằng, năm 2026 sẽ mở ra giai đoạn tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu lớn về vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, năng lượng, đô thị và chuyển đổi xanh. Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được kỳ vọng là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế, với động lực đến từ khung pháp lý minh bạch hơn, sản phẩm trái phiếu ngày càng đa dạng và hệ sinh thái nhà đầu tư chuyên nghiệp từng bước được mở rộng.

Nhìn từ bức tranh tổng thể, những chuyển động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong năm 2025 không chỉ phản ánh quá trình phục hồi sau biến động, mà còn cho thấy một giai đoạn tái định hình với các chuẩn mực cao hơn về minh bạch, kỷ luật thị trường và trách nhiệm của các chủ thể tham gia. Giai đoạn 2025 - 2026 vì thế mang ý nghĩa bản lề, khi thị trường không chỉ hướng tới tăng trưởng về quy mô, mà còn đặt trọng tâm vào chất lượng, tính bền vững và khả năng hội nhập.

Với những cải cách đồng bộ về pháp lý, sản phẩm, cơ cấu nhà đầu tư và định hướng phát triển thị trường vốn, thị trường trái phiếu Việt Nam đang từng bước hướng tới vai trò là một cấu phần quan trọng trong chiến lược huy động vốn dài hạn của nền kinh tế. Những bước tiến này không chỉ giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn lực tài chính, mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, bền vững và khả năng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế trong những năm tới.

Thu Hương