Tái tạo ngón cái từ ngón trỏ cho bệnh nhi 5 tuổi mắc dị tật bẩm sinh

Bàn tay trước và sau phẫu thuật của bệnh nhi.Ảnh: BVVĐ

Nguy cơ mất khả năng tự phục vụ từ dị tật bẩm sinh

Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng thiểu sản ngón cái bẩm sinh ở cả hai bên. Về mặt hình thể, ngón cái của trẻ vẫn tồn tại nhưng gần như không có chức năng hoạt động do thiếu hụt hoàn toàn các cấu trúc quan trọng như xương, gân và hệ thống vận động.

Trong cấu trúc giải phẫu học, ngón cái giữ vai trò quan trọng nhất, đảm nhiệm khoảng 40 đến 50% khả năng thực hiện các động tác cầm nắm và thao tác tinh tế của toàn bộ bàn tay. Khi bộ phận này không hoạt động bình thường, trẻ sẽ đối mặt với vô vàn khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày. Các hoạt động tưởng chừng đơn giản như cầm bút viết, sử dụng đũa, cài cúc áo hay tự vệ sinh cá nhân đều trở thành trở ngại lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập và sự phát triển lâu dài của trẻ.

Kỹ thuật chuyển vị trí ngón tay phức tạp

TS. BS Đào Văn Giang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt, Tạo hình và Thẩm mỹ cho biết ê kíp đã quyết định thực hiện phương pháp phẫu thuật cái hóa để điều trị cho bệnh nhi. Đây là kỹ thuật chuyển ngón trỏ sang vị trí ngón cái nhằm thay thế chức năng cho phần ngón đã bị thiểu sản. Phẫu thuật cái hóa hiện được đánh giá là tiêu chuẩn vàng trong điều trị các ca thiểu sản ngón cái nặng theo các khuyến cáo y khoa quốc tế.

Quá trình phẫu thuật đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Phần ngón cái không có chức năng sẽ được loại bỏ hoàn toàn. Trong khi đó, ngón trỏ được bảo tồn nguyên vẹn toàn bộ hệ thống xương, gân, mạch máu và thần kinh trước khi được tạo hình và chuyển sang vị trí mới. Bác sĩ Đào Văn Giang nhấn mạnh rằng chỉ một tổn thương nhỏ ở mạch máu nuôi dưỡng cũng có thể đe dọa sự sống của ngón tay sau khi chuyển vị trí. Bên cạnh đó, các cấu trúc xương khớp và gân cơ phải được tinh chỉnh lại sao cho ngón tay mới có chiều dài, hình dáng và hướng vận động khớp với ngón cái tự nhiên.

Trong trường hợp cụ thể này, giải pháp ghép ngón chân không khả thi do bàn tay dị tật của trẻ thiếu hụt hệ thống gân cơ cần thiết để tiếp nhận. Vì vậy, việc sử dụng ngón trỏ với hệ thống giải phẫu hoàn chỉnh có sẵn là phương án tối ưu nhất giúp trẻ khôi phục khả năng khép mở bàn tay và cầm nắm.

Quá trình phục hồi khả quan sau một năm can thiệp

Hành trình tìm lại đôi tay lành lặn của bệnh nhi bắt đầu từ tháng 7 năm 2025 với ca phẫu thuật bàn tay phải. Trải qua một năm theo dõi sát sao, kết quả phục hồi được đánh giá là rất khả quan. Trẻ hiện đã có thể tự tin cầm nắm đồ vật, thực hiện các sinh hoạt cá nhân, dùng đũa và tập viết tương tự các bạn cùng trang lứa.

Được khích lệ bởi sự cải thiện rõ rệt này, vào dịp hè năm nay, gia đình tiếp tục đưa bệnh nhi trở lại bệnh viện để thực hiện phẫu thuật cho bàn tay trái. Mục tiêu là giúp trẻ hoàn thiện chức năng toàn diện của cả hai tay trước thềm năm học mới.

Tuy nhiên, can thiệp phẫu thuật chỉ là bước khởi đầu. Sau mổ, ngón tay mới được cố định bằng kim Kirschner trong khoảng 4 đến 6 tuần trước khi rút ra. Tiếp đó, trẻ bắt buộc phải trải qua quá trình tập phục hồi chức năng bài bản nhằm tăng sức mạnh và cải thiện khả năng phối hợp giữa các ngón tay.

Bên cạnh việc phẫu thuật, bệnh nhi được theo dõi và chỉ định tập phục hồi chức năng. Ảnh: BVVĐ

Can thiệp sớm mang lại cơ hội hòa nhập

Các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh cần đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa sớm ngay khi phát hiện những bất thường về hình thái bàn tay hoặc các chi. Não bộ trẻ nhỏ có khả năng thích nghi vận động rất tốt, do đó việc can thiệp kịp thời sẽ mang lại nhiều lợi ích và hiệu quả điều trị cao nhất. Tuy nhiên, những trường hợp phát hiện muộn vẫn có cơ hội đạt kết quả tốt nếu được phẫu thuật và tập phục hồi chức năng đúng cách.

Đối với dị tật thiểu sản ngón cái, yếu tố quyết định không nằm ở số lượng ngón tay mà là khả năng vận động thực tế. Việc chẩn đoán và điều trị đúng thời điểm bằng phương pháp phẫu thuật cái hóa không chỉ tái tạo hình thể mà còn trả lại chức năng sinh lý cho bàn tay. Mỗi ca can thiệp thành công giúp các bệnh nhi tự tin cầm bút, tự chăm sóc bản thân và mở ra cánh cửa hòa nhập cộng đồng, phát triển toàn diện trong tương lai như những trẻ em bình thường khác.