Tâm huyết của Nghệ nhân Ưu tú Sình A Tâu
ĐBP - Hơn nửa cuộc đời gắn bó với tiếng khèn Mông, Nghệ nhân Ưu tú Sình A Tâu ở thôn 2, xã Sính Phình vẫn miệt mài truyền nghề cho thế hệ trẻ. Với ông, học và thực hành theo Bác Hồ từ tâm huyết của bản thân mình chính là sự tận tâm gìn giữ, trao truyền giá trị văn hóa dân tộc, khơi dậy ý thức trách nhiệm trong cộng đồng để tiếng khèn Mông tiếp tục ngân vang qua các thế hệ.
Chúng tôi gặp Nghệ nhân Ưu tú Sình A Tâu khi ông đang chuẩn bị buổi truyền dạy khèn Mông cho các cháu nhỏ trong bản. Ở tuổi 64, ông vẫn say mê với công việc truyền nghề và dự định mở thêm lớp dạy khèn Mông cho thanh niên địa phương. Điều ông trăn trở nhất là làm sao có thêm nhiều người trẻ yêu thích, chịu khó học hỏi để những bài khèn của cha ông tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ.
Nghệ nhân Ưu tú Sình A Tâu (bên trái) truyền dạy nghệ thuật thổi khèn Mông cho thế hệ trẻ.
Sinh ra, lớn lên giữa cao nguyên đá, ông Sình A Tâu làm quen với tiếng khèn từ thuở niên thiếu, Năm 15 tuổi, ông bắt đầu học thổi khèn, tiếp nhận những làn điệu, kỹ năng và kinh nghiệm được các thế hệ đi trước gìn giữ, trao truyền. Càng học ông càng hiểu tiếng khèn có vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của đồng bào Mông. Từ ngày vui, lễ tết, cưới hỏi đến những nghi lễ tiễn đưa người đã khuất, mỗi bài khèn đều mang ý nghĩa riêng. Người thổi khèn vì thế phải hiểu phong tục, biết thể hiện đúng tình cảm và nội dung mà từng làn điệu gửi gắm.
Dù bận rộn việc ruộng nương, ông vẫn dành thời gian cho hoạt động văn hóa cộng đồng và truyền dạy tiếng khèn. Ông hiểu rằng lớp trẻ hôm nay có nhiều lựa chọn trong học tập, lao động, nhưng nếu thiếu người tiếp nối, những bài khèn truyền thống có nguy cơ dần mai một. Ông Sình A Tâu chia sẻ: “Bác Hồ đã dạy, cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm, cái gì mới mà hay thì phải làm. Tôi nghĩ tiếng khèn Mông là nét văn hóa quý báu của cha ông, mình có trách nhiệm gìn giữ và truyền lại cho con cháu. Các cháu học chưa thành thạo, tôi kiên trì hướng dẫn thêm. Với tôi, học tập, thực hành theo Bác là làm những việc có ích cho cộng đồng, để lớp trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ văn hóa dân tộc mình”.
Với mong muốn gìn giữ và trao truyền nghệ thuật khèn Mông, ông Tâu đã thành lập Đội khèn xã Sính Phình, tập hợp những người cùng đam mê luyện tập, biểu diễn trong các dịp lễ hội và sinh hoạt cộng đồng. Bằng kinh nghiệm và sự tận tâm, ông mở các lớp truyền dạy hướng dẫn từ cách luyện hơi, thổi khèn đến kết hợp các động tác múa và hỗ trợ những người học nâng cao. Với ông, truyền nghề xuất phát từ ý thức trách nhiệm với văn hóa dân tộc và mong muốn có thêm nhiều người trẻ tiếp nối, gìn giữ những giá trị cha ông để lại.
Trong số những học trò gắn bó với ông Tâu có anh Giàng A Lử ở thôn 2, xã Sính Phình. Nhờ sự tận tâm truyền dạy của người thầy cùng tinh thần nghiêm túc, kiên trì học hỏi, anh Lử đã thành thạo nhiều bài khèn truyền thống, biết kết hợp kỹ thuật thổi khèn với các động tác múa và biểu diễn trong các dịp hội xuân, phiên chợ và hoạt động văn hóa của địa phương.
Nói về người thầy của mình, anh Giàng A Lử chia sẻ: “Ông Tâu rất tận tình, kiên nhẫn hướng dẫn chúng tôi từng bài khèn, động tác múa. Có những bài khó, phải tập đi tập lại nhiều lần, ông vẫn kiên trì chỉ bảo. Ông bảo, muốn giữ gìn văn hóa dân tộc thì phải có người học, người dạy, người tiếp nối. Điều đó khiến tôi càng trân trọng những gì được truyền dạy và tự nhủ phải cố gắng học thật tốt để sau này có thể hướng dẫn lại cho lớp trẻ, góp phần giữ tiếng khèn của dân tộc mình”.
Ở Sính Phình, ông Tâu còn được biết đến là người chăm chỉ lao động sản xuất và tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng. Chị Quàng Thúy Thanh, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Sính Phình cho biết: Điều đáng quý là ông sẵn lòng chia sẻ những hiểu biết, kinh nghiệm của mình, kiên trì truyền dạy tiếng khèn cho thế hệ trẻ. Những việc làm thiết thực của ông Sình A Tâu đã góp phần lan tỏa phong trào học và thực hành theo Bác ở địa phương, nhất là tinh thần trách nhiệm, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa và sự tận tâm vì cộng đồng.
Dù đã có những học trò trưởng thành, ông Tâu vẫn chưa hết trăn trở. Cuộc sống ngày nay mở ra nhiều cơ hội học tập, việc làm cho thanh niên vùng cao. Nhiều người đi làm xa, thời gian dành cho sinh hoạt văn hóa truyền thống ngày càng ít. Trong khi đó, học khèn là quá trình lâu dài, muốn giỏi phải thường xuyên rèn luyện. Ngay cả những người có thể biểu diễn vẫn cần tiếp tục học hỏi để hiểu sâu và sử dụng đúng các bài khèn trong đời sống cộng đồng. Ông Tâu dự định mở thêm lớp học khèn Mông vào cuối tháng 11 này. Ông cho rằng, vận động thanh niên theo học là việc khó, song nếu không tiếp tục truyền dạy, khoảng cách giữa các thế hệ sẽ ngày một lớn thêm.
Hơn nửa đời gìn giữ, truyền dạy khèn Mông, điều ông mong mỏi nhất vẫn là có thêm những người trẻ tiếp nối. Bởi giá trị của sự trao truyền nằm ở những gì thế hệ sau biết trân trọng, gìn giữ và phát huy. Đó cũng chính là điều ông Tâu đang vun đắp giữa cao nguyên đá Sính Phình.