Tám nguyên tắc then chốt để khai thác AI hiệu quả trong trường học

Nhiều giáo viên trên toàn cầu đang phải tự xoay xở với AI trong tình trạng thiếu định hướng rõ ràng, không có chỉ dẫn cụ thể.

Đó là khẳng định trong báo cáo “Shaping AI Policy and Practice in English Language Teaching” (Định hình chính sách và thực tiễn về AI trong giảng dạy tiếng Anh), do Cambridge University Press & Assessment (Cambridge) thực hiện.

Từ thực tế này, báo cáo chỉ ra giải pháp: Các nhà hoạch định chính sách nên phối hợp chặt chẽ với giáo viên trong việc xây dựng chính sách giáo dục cho kỷ nguyên AI trong trường học, đồng thời đầu tư vào các hoạt động phát triển chuyên môn toàn diện và liên tục cho giáo viên. Điều này nhằm đảm bảo đội ngũ nhà giáo có thể sử dụng AI hiệu quả trong lớp học và có khả năng tương tác với các công cụ AI một cách phản biện.

Về phía đội ngũ giáo viên, Báo cáo cũng nhấn mạnh: Điều quan trọng là giáo viên và người học cần tham gia vào quá trình thiết kế, lựa chọn, triển khai và đánh giá các công cụ AI tạo sinh (GenAI) để chính sách được xây dựng dựa trên thực tiễn tại lớp học.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy, nhiều giáo viên trên toàn cầu đang phải tự xoay xở với AI trong tình trạng thiếu định hướng rõ ràng, không có chỉ dẫn cụ thể. Mối quan tâm hàng đầu của giáo viên là làm thế nào để hỗ trợ học sinh sẵn sàng sử dụng AI – biết phân tích phản biện các kết quả do AI tạo ra, chủ động chất vấn tính chính xác của những kết quả này và sử dụng thành thạo GenAI như một công cụ hỗ trợ, thay vì là lối tắt trong học tập.

Nhằm hỗ trợ giáo viên và cung cấp cơ sở tham khảo cho việc hoạch định chính sách, Báo cáo đưa ra 8 nguyên tắc then chốt để khai thác AI hiệu quả trong trường học:

Tạo điều kiện cho giáo viên và học viên tham gia quản trị AI. Giáo viên và người học nên đóng góp vào các quyết định liên quan đến việc triển khai và đánh giá các công cụ GenAI để chính sách được xây dựng dựa trên thực tiễn tại lớp học.

Đầu tư vào hoạt động bồi dưỡng chuyên môn liên tục cho giáo viên. Giáo viên cần được hỗ trợ thường xuyên để đánh giá công cụ một cách phản biện, đưa ra các quyết định sư phạm có cơ sở, điều chỉnh GenAI phù hợp với mục tiêu học tập và hướng dẫn học sinh sử dụng AI có trách nhiệm.

Lồng ghép năng lực hiểu biết mang tính phản biện về AI thành yêu cầu trong chương trình học. Học sinh cần được học cách đặt câu hỏi với các kết quả do AI tạo ra, nhận diện những thành kiến và thông tin không chính xác, sử dụng GenAI như một công cụ hỗ trợ thay vì là lối tắt, đồng thời hiểu rõ khi nào không nên sử dụng AI. Đây là năng lực thiết yếu, không phải nội dung bổ sung tùy chọn.

Cải cách chương trình giảng dạy và các khuôn khổ đánh giá. Các hệ thống chương trình giảng dạy và đánh giá cần ghi nhận cả quá trình học tập, năng lực phản hồi, sự tự nhìn nhận và tư duy độc lập của người học bên cạnh kết quả cuối cùng, theo hướng tích hợp giữa học tập và đánh giá.

Ưu tiên các mục tiêu giáo dục lấy con người làm trung tâm. Các khung chính sách cần tập trung vào những năng lực cần thiết của con người trong kỷ nguyên AI, như tư duy phản biện, giao tiếp, tính tự chủ, trí tuệ cảm xúc và trách nhiệm xã hội.

Xây dựng niềm tin thông qua việc sử dụng AI có đạo đức và các biện pháp bảo vệ chặt chẽ. Việc tích hợp có trách nhiệm và xây dựng niềm tin của tất cả các bên liên quan, bao gồm giáo viên, người học và phụ huynh, phụ thuộc vào các cách tiếp cận rõ ràng về quyền riêng tư dữ liệu, quyền tiếp cận phù hợp với độ tuổi, tính toàn diện, trách nhiệm về quyền tác giả, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Bảo vệ quyền chủ động và nhận định chuyên môn của giáo viên. Các chính sách cần đặt giáo viên vào vị trí những người ra quyết định trong các khâu lựa chọn thiết kế công cụ, tích hợp vào lớp học, đánh giá và cải tiến, thay vì chỉ là người triển khai những công nghệ do bên ngoài lựa chọn.

Bảo đảm khả năng tiếp cận công bằng với các công cụ chất lượng cao. Chính sách cần giải quyết các vấn đề về đa dạng ngôn ngữ, bối cảnh địa phương, khả năng tiếp cận và những môi trường còn thiếu nguồn lực, nhằm ngăn GenAI làm gia tăng những bất bình đẳng hiện có.

Lê Vân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/tam-nguyen-tac-then-chot-de-khai-thac-ai-hieu-qua-trong-truong-hoc-post1403685.html