Tầm soát ung thư cổ tử cung tại tuyến y tế cơ sở: Lợi ích cho phụ nữ và hệ thống y tế

Đưa xét nghiệm chuyên sâu đến gần người dân

Hơn 5.000 phụ nữ tại Hải Phòng đã tham gia xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung (UTCTC) thông qua mô hình xét nghiệm phân tử HPV DNA lấy mẫu tại trạm y tế xã, phường do Tổ chức FIND phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố Hải Phòng triển khai. Mặc dù số lượng xét nghiệm vẫn còn khiêm tốn, nhưng mô hình cho thấy khả năng đưa một dịch vụ xét nghiệm kỹ thuật chuyên sâu đến cộng đồng thông qua mạng lưới y tế cơ sở.

Xét nghiệm HPV DNA có độ nhạy cao trong phát hiện các chủng HPV nguy cơ cao – nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung – qua đó giúp xác định sớm những phụ nữ cần được tư vấn, theo dõi và can thiệp kịp thời. Trước đây, để thực hiện xét nghiệm này, người dân thường phải đến các bệnh viện chuyên khoa tuyến trên. Việc triển khai lấy mẫu ngay tại trạm y tế đã giúp tăng cường nhận thức của cộng đồng đối với việc phòng bệnh, giảm đáng kể khoảng cách tiếp cận dịch vụ, đồng thời hạn chế các thủ tục phức tạp và tâm lý e ngại của phụ nữ.

Điểm nổi bật của mô hình là tính linh hoạt. Phụ nữ có thể lựa chọn tự lấy mẫu sau khi nhận được hướng dẫn của nhân viên y tế hoặc yêu cầu nhân viên y tế hỗ trợ. Chị Phạm Thị Lương (Vĩnh Thịnh, Hải Phòng) chia sẻ: "Sau khi được cán bộ y tế hướng dẫn lấy mẫu thì tôi có thể lấy mẫu dễ dàng, nhanh chóng, tự tin hơn".

Bác sĩ Lê Thị Thúy (Trạm y tế Vĩnh Thịnh, Hải Phòng) tư vấn cho phụ nữ về cách tự lấy mẫu xét nghiệm.

Trong khi đó, đối với những người còn tâm lý e ngại, sự hỗ trợ của đội ngũ y tế cơ sở mang lại cảm giác yên tâm hơn. Bà Trần Thị Hòa (Thủy Nguyên, Hải Phòng) cho biết: "Do tôi nhát, tôi không tự lấy được ở nhà nên tìm đến bác sĩ. Tôi rất tin tưởng bác sĩ tại trạm y tế, thủ thuật của họ rất nhẹ nhàng".

Ngoài sự thuận tiện, mô hình còn giúp giảm chi phí và thời gian đi lại cho người dân, đặc biệt với phụ nữ ở khu vực ngoại thành hoặc có quỹ thời gian hạn chế. Chị Nguyễn Thị Yến (Vĩnh Bảo, Hải Phòng) cho biết: "Sau khi trải nghiệm được lấy mẫu sàng lọc tại trạm y tế xã tôi thấy rất tốt cho chị em phụ nữ hiện nay vì nó tiết kiệm chi phí đi lại và thời gian cho mọi người, dễ sắp xếp công việc".

Nâng cao năng lực y tế cơ sở

Không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân, mô hình còn góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế tuyến cơ sở. Thông qua các khóa đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật từ dự án, cán bộ y tế xã, phường được tiếp cận và làm chủ kỹ thuật mới, nâng cao khả năng tư vấn, truyền thông và quản lý người bệnh tại cộng đồng.

Bác sĩ Đàm Thị Quả, Trạm Y tế Hòa Bình (Hải Phòng) chia sẻ: "Chúng tôi được tham gia vào khóa đào tạo để lấy mẫu này thì chuyên môn của chúng tôi cũng được nâng cao, tự tin trong công tác tuyên truyền tư vấn tại cộng đồng".

Cùng quan điểm, Bác sĩ Lê Thị Thúy, Trạm Y tế Vĩnh Thịnh (Hải Phòng) nhận định: "Chuyên môn của trạm y tế được nâng cao lên, đây là xét nghiệm rất thiết thực với các đối tượng có nhu cầu tại cộng đồng".

Đáng chú ý, không chỉ dừng lại ở xét nghiệm HPV DNA, dự án còn tạo điều kiện để cán bộ y tế và người dân tiếp cận nhiều kỹ thuật xét nghiệm khác. "Ví dụ như xét nghiệm sàng lọc tìm virus cho trẻ em như tả, lị; ở phụ nữ thì có thêm các xét nghiệm về lậu, nấm, chlamydia. Điều này giúp nâng cao kiến thức chuyên môn trong chẩn đoán và phát hiện bệnh cho cán bộ y tế", Bác sĩ Bùi Thị Mỹ Nữ, Trạm Y tế Thủy Nguyên (Hải Phòng) thông tin.

Hướng tới mở rộng mô hình

Dưới góc độ quản lý, mô hình xét nghiệm HPV DNA tại trạm y tế được đánh giá là giải pháp hiệu quả nhằm giải quyết đồng thời nhiều thách thức của y tế cơ sở, từ khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân đến năng lực triển khai chuyên môn tại tuyến đầu.

Ông Đồng Trung Kiên, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng cho biết, mô hình mang lại 3 lợi ích nổi bật như mở rộng độ bao phủ sàng lọc, tiếp cận hiệu quả các nhóm phụ nữ khó tiếp cận như người ở vùng xa hoặc công nhân làm việc theo ca.

Giảm áp lực cho các cơ sở y tế tuyến trên thông qua việc triển khai sàng lọc ngay tại cộng đồng, đồng thời tăng cường kết nối giữa các tuyến điều trị.

Nâng cao năng lực chuyên môn và vai trò của y tế cơ sở thông qua việc kết hợp truyền thông sức khỏe với cung cấp dịch vụ trực tiếp cho người dân.

Khi phụ nữ được tiếp cận dịch vụ sàng lọc thuận tiện hơn, cán bộ y tế cơ sở được nâng cao năng lực chuyên môn và hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu phát huy tốt hơn vai trò của mình, mục tiêu giảm gánh nặng ung thư cổ tử cung trong cộng đồng sẽ trở nên khả thi hơn. Kết quả bước đầu tại Hải Phòng cho thấy mô hình lấy mẫu xét nghiệm HPV DNA tại trạm y tế là một hướng đi có tiềm năng để tiếp tục hoàn thiện và mở rộng trong thời gian tới.