Tận dụng nguồn thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Thu hồi đất đá thải tại mỏ sắt Tiến Bộ để phục vụ san lấp mặt bằng các công trình.

Trong hoạt động khai thác khoáng sản, đất đá thải thường chiếm diện tích lớn, đòi hỏi doanh nghiệp phải bố trí khu vực lưu chứa, quản lý và thực hiện các giải pháp bảo đảm an toàn môi trường. Tuy nhiên, nếu được đánh giá, quản lý và thu hồi đúng quy định, nguồn vật liệu này có thể sử dụng phục vụ san lấp mặt bằng, xây dựng các công trình hạ tầng và khu dân cư.

Tại Thái Nguyên, Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên là đơn vị đầu tiên được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp phép thu hồi đất đá thải tại bãi thải mỏ sắt Tiến Bộ làm vật liệu san lấp. Tổng khối lượng dự kiến thu hồi hơn 5 triệu mét khối, sản lượng mỗi năm trên 1 triệu mét khối. Hoạt động này dự kiến đóng góp khoảng 5-6 tỷ đồng/năm cho ngân sách nhà nước.

Sau 5 tháng triển khai, hơn 130.000m3 đất đá thải tại đây đã được vận chuyển, phục vụ san lấp hạ tầng các khu dân cư, khu công nghiệp và cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Ông Nguyễn Bá Huynh, Phó Giám đốc Mỏ sắt Tiến Bộ (Công ty CP Gang thép Thái Nguyên) cho biết: Việc thu hồi đất đá thải giúp tận dụng nguồn vật liệu sẵn có, đáp ứng nhu cầu san lấp cho các công trình, đồng thời giảm lượng đất đá phải lưu chứa tại bãi thải. Qua đó, doanh nghiệp có thêm nguồn thu, nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng tài nguyên.

Hoạt động thu hồi đất đá thải tại mỏ than Khánh Hòa giúp giảm diện tích bãi thải, tạo thêm mặt bằng phục vụ sản xuất.

Cùng với mỏ sắt Tiến Bộ, cuối tháng 8-2026, UBND tỉnh Thái Nguyên đã cấp giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản cho Tổng Công ty Công nghiệp mỏ Việt Bắc tại bãi thải mỏ than Khánh Hòa. Khu vực được phép thu hồi có diện tích gần 48ha, với khối lượng hơn 13 triệu mét khối đất đá thải nở rời, sử dụng làm vật liệu san lấp trong thời gian 5 năm kể từ ngày cấp giấy xác nhận.

Hiện nay, toàn mỏ than Khánh Hòa có khối lượng đất đá thải ước tính trên 100 triệu mét khối, chiếm diện tích hơn 200ha. Vì vậy, việc từng bước thu hồi đất đá không chỉ tạo nguồn vật liệu phục vụ các công trình mà còn giúp giải phóng diện tích bãi thải, đáp ứng yêu cầu bố trí mặt bằng cho hoạt động sản xuất của mỏ trong thời gian tới.

Theo ông Ma Văn Thủy, Phó Giám đốc Công ty Than Khánh Hòa, việc thu hồi đất đá thải làm vật liệu san lấp giúp khai thác hiệu quả nguồn vật liệu sẵn có, đồng thời từng bước giải phóng diện tích bãi thải, phục vụ yêu cầu sản xuất của doanh nghiệp.

Bên cạnh đất đá thải từ hoạt động khai khoáng, tro xỉ phát sinh trong sản xuất nhiệt điện cũng đang được các doanh nghiệp nghiên cứu, tái sử dụng làm nguyên liệu sản xuất.

Tái sử dụng tro xỉ trong sản xuất vật liệu xây dựng, hướng tới xanh hóa hoạt động tại Nhà máy Nhiệt điện Cao Ngạn.

Nhà máy Nhiệt điện Cao Ngạn hiện có 2 tổ máy, tổng công suất thiết kế 115MW, cung cấp điện cho hệ thống điện quốc gia. Trong quá trình sản xuất, nhà máy phát sinh khoảng 620 tấn tro xỉ mỗi ngày, gồm tro bay và xỉ đáy.

Thay vì chỉ xử lý, lưu chứa, Công ty Nhiệt điện Cao Ngạn đã nghiên cứu, thử nghiệm sử dụng tro xỉ làm nguyên liệu đầu vào, phụ gia trong sản xuất vật liệu xây dựng và vật liệu san lấp. Hiện nay, nguồn tro xỉ của nhà máy được tập kết, cung cấp cho hàng chục đơn vị có nhu cầu sử dụng.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Giám đốc Công ty Nhiệt điện Cao Ngạn, cho biết: Doanh nghiệp xác định tái sử dụng tro xỉ là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất gắn với bảo vệ môi trường. Việc đưa tro xỉ vào sản xuất vật liệu xây dựng vừa mở rộng đầu ra cho sản phẩm phụ, vừa giảm áp lực lưu chứa tại bãi tập kết, mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp.

Để việc sử dụng tro xỉ và đất đá thải đạt hiệu quả lâu dài, các doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ quy định về quản lý khoáng sản, bảo vệ môi trường và chất lượng vật liệu. Việc xác định rõ mục đích sử dụng, kiểm soát các chỉ tiêu kỹ thuật, giám sát quá trình vận chuyển và tiêu thụ cũng là những yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm an toàn cho công trình và môi trường xung quanh.

Với lợi thế về khai thác khoáng sản và sản xuất công nghiệp, Thái Nguyên có nhiều dư địa thúc đẩy thu hồi, tái sử dụng các nguồn chất thải, hình thành chuỗi liên kết cung ứng vật liệu thứ cấp phục vụ sản xuất và xây dựng. Đây là hướng đi thiết thực nhằm tiết kiệm tài nguyên, giảm áp lực môi trường, nâng cao hiệu quả kinh tế và thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn theo hướng xanh, bền vững.