Tiếp bước 'Đi trước mở đường', tạo lập kỳ tích mới

Từ những tuyến đường xuyên núi, những cây cầu lớn đến cao tốc, cảng nước sâu và những đường bay kết nối Việt Nam với thế giới, tinh thần "đi trước mở đường" đang được tiếp nối bằng một khát vọng lớn hơn, tiếp tục làm nên những kỳ tích mới về hạ tầng, đưa đất nước hóa rồng.

Ông Hồ Nghĩa Dũng, Nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải:

Những con đường nối dài khát vọng

Từ những con đường được mở trong chiến tranh đến những tuyến cao tốc, cảng biển, sân bay hiện đại hôm nay, hành trình của ngành giao thông từ "đi trước mở đường" đến làm chủ hạ tầng và công nghệ. Những gì thế hệ trước từng mơ ước đang dần trở thành hiện thực; những thành tựu hôm nay lại đang mở đường cho những khát vọng lớn hơn của ngày mai.

Bước ngoặt đến từ các Đại hội Đảng IX, X, khi hạ tầng giao thông được xác định là một trong những khâu đột phá quan trọng của phát triển đất nước. Nhà nước ưu tiên nguồn lực, tranh thủ vốn ODA, tập trung từ giao thông nông thôn, duy tu, bảo dưỡng đến hoàn thiện quy hoạch, thể chế và đào tạo nhân lực. Những kilomet cao tốc đầu tiên cũng được hình thành từ sự kết hợp giữa nguồn vốn trong nước và ODA.

Khi đất nước phát triển, nguồn vốn ODA dần thu hẹp, trong khi tiềm lực trong nước, nhất là khu vực tư nhân, ngày càng lớn mạnh. Sự ra đời và hoàn thiện của cơ chế PPP đã mở ra một cách làm mới, giúp huy động nguồn lực xã hội cho những công trình có quy mô rất lớn.

Đây chính là bước chuyển quan trọng: Từ chỗ trông chờ vào nguồn lực Nhà nước sang huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội. Trong khoảng một thập niên qua, nhiều công trình lớn từ cao tốc, hầm xuyên núi đến sân bay, cảng biển đã mang dấu ấn của hợp tác công - tư.

Có thể nói, tư duy "đi trước mở đường" mang tính lịch sử nhưng liên tục được nâng tầm theo sự phát triển của đất nước. Từ một định hướng, tinh thần ấy từng bước được cụ thể hóa bằng quy hoạch, pháp luật và cơ chế chính sách. Chưa bao giờ hạ tầng giao thông phát triển mạnh mẽ như hiện nay.

Đáng mừng hơn là năng lực của người Việt đã thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây, nhiều công trình lớn phụ thuộc vào vốn, kỹ thuật và giám sát của nước ngoài, thì ngày nay, ngày càng nhiều dự án quy mô hiện đại được triển khai bằng nguồn lực tài chính và năng lực kỹ thuật trong nước.

Nhìn lại chặng đường ấy, có thể thấy nguồn lực, cơ chế và công nghệ đã thay đổi, nhưng tinh thần dấn thân của người làm giao thông vẫn không thay đổi. Trong thời bình, sự hy sinh vẫn hiện hữu theo một cách khác.

Hôm nay, ngành xây dựng bước vào một chặng đường mới với cơ hội lớn từ chuyển đổi số, nhưng cũng đứng trước những yêu cầu mới. Từ thiết kế, thi công đến quản lý, vận hành, công nghệ số cần được đưa vào toàn bộ vòng đời công trình. Nhưng để công nghệ thực sự đi vào cuộc sống, thể chế phải song hành, thậm chí đi trước công nghệ.

Giao thông tương lai cũng không chỉ là xây thêm đường mà có hai nhiệm vụ song hành: Xây dựng hạ tầng và tổ chức vận hành, khai thác hiệu quả hạ tầng ấy. Vì vậy, bên cạnh đầu tư, cần đặc biệt chú trọng quản trị vận tải bằng công nghệ số, hướng tới giao thông xanh, an toàn và hiệu quả.

Ông Đỗ Nga Việt, nguyên Chủ tịch Công đoàn GTVT Việt Nam:

"Mở đường" trên không gian số, không gian xanh

Nhiệm vụ "đi trước mở đường" luôn gặp nhiều khó khăn, thách thức, thậm chí chưa có tiền lệ. Người làm giao thông phải làm những việc mới, việc chưa ai làm, không chỉ vì sự phát triển của ngành mà còn vì lợi ích của đất nước. Hôm nay, trọng trách ấy càng lớn khi giao thông phải tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc thù nghề nghiệp đã hun đúc nên "gen" của người giao thông: Dũng cảm, thông minh và sáng tạo. Không dũng cảm thì không thể bước lên phía trước; không thông minh, sáng tạo thì khó có thể vượt qua những bài toán chưa từng có. Nhưng người làm giao thông không chỉ có sức mạnh và lòng can đảm, mà còn có trí tuệ và khả năng sáng tạo đáng nể.

Nhưng bước vào kỷ nguyên 4.0, khi AI, vật liệu mới và số hóa đang thay đổi mọi lĩnh vực, chúng ta không thể chỉ dựa vào những gì đã có.

Nếu trước đây "mở đường" là băng rừng, lội suối, thì hôm nay người làm giao thông phải tiếp tục mở đường trên không gian số và không gian xanh.

Điều đó đòi hỏi lòng dũng cảm và trí tuệ phải được đặt trên một nền tảng mới: Đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ, chủ động tiếp cận không gian số, phát triển giao thông xanh và bền vững.

Giữ truyền thống không có nghĩa là đi lại con đường cũ. Giữ truyền thống là mang tinh thần dũng cảm, thông minh, sáng tạo của người đi trước để mở những con đường mới cho tương lai.

Ông Nguyễn Cảnh Tĩnh, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC):

Không chỉ xây cảng, phải mở đường ra biển lớn

"Đi trước mở đường" với chúng tôi không chỉ là khai thác những gì đã có, mà phải nhìn thấy nhu cầu của nền kinh tế trong tương lai để chuẩn bị năng lực từ hôm nay. Nếu không chủ động đầu tư hạ tầng, đổi mới công nghệ và tổ chức hiệu quả chuỗi logistics, hàng hóa Việt Nam sẽ tiếp tục phải đi vòng, doanh nghiệp phải gánh thêm chi phí và thời gian.

Đằng sau một con tàu hàng trăm nghìn tấn cập cảng an toàn là cả một quá trình dài từ khảo sát, quy hoạch, nạo vét, xây dựng hạ tầng, tổ chức luồng tuyến đến đầu tư thiết bị và tích lũy năng lực con người.

Mỗi mét cầu bến, mỗi thiết bị, mỗi quy trình được cải tiến đều phải hướng tới một mục tiêu cuối cùng: Giảm chi phí logistics, rút ngắn hành trình hàng hóa và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Nhưng xây được cảng mới chỉ là bước đầu. Cảng nước sâu chỉ thực sự phát huy giá trị khi thu hút được các hãng tàu lớn, hình thành nguồn hàng ổn định và kéo theo hệ sinh thái logistics phát triển phía sau. Người mở đường không chỉ xây con đường, mà phải làm cho con đường ấy có người đi và đi ngày càng xa.

Ông Đặng Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines:

Mở rộng "biên giới mềm"

Là Hãng hàng không Quốc gia Vietnam Airlines xác định sức cạnh tranh của hãng phải song hành với năng lực hội nhập của đất nước. Vì vậy, mở rộng mạng bay không đơn thuần là mở thêm điểm đến, mà là mở thêm không gian phát triển cho Việt Nam.

Mỗi đường bay mới phải tạo ra giá trị lâu dài, vừa bảo đảm hiệu quả khai thác, vừa góp phần mở rộng không gian kinh tế, du lịch và hợp tác quốc tế của Việt Nam.

Hàng không ngày nay không chỉ là phương thức vận chuyển. Đó còn là hạ tầng kết nối và một "biên giới mềm" của mỗi quốc gia. Mỗi chuyến bay đưa hình ảnh Việt Nam đến một điểm mới; mỗi đường bay đưa thêm dòng vốn, hàng hóa, tri thức, công nghệ và du khách đến Việt Nam.

Mở thêm một đường bay là mở thêm một cánh cửa; kết nối thêm một thị trường là mở thêm một cơ hội để Việt Nam vươn xa. Khi mạng bay phát triển gắn với lợi ích quốc gia, mỗi chuyến bay không chỉ đưa người Việt đi xa hơn, mà còn đưa doanh nghiệp, sản phẩm và văn hóa Việt Nam đến gần hơn với thế giới. Đó chính là cách "biên giới mềm" của Việt Nam được mở rộng - bền vững, thực chất và ngày càng vươn xa.

Ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam:

Giao thông hiện đại, logistics bứt phá

Những năm qua, đầu tư vào kết cấu hạ tầng giao thông, đặc biệt là cao tốc, đường vành đai, cầu lớn, cảng biển và cảng hàng không đã tạo bước đột phá, trở thành nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Với doanh nghiệp vận tải, mạng lưới cao tốc ngày càng hoàn thiện giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm nhiên liệu, chi phí vận hành và nâng cao hiệu suất phương tiện. Nhiều tuyến cao tốc cũng đang làm thay đổi cách tổ chức vận tải, giúp doanh nghiệp tối ưu hành trình, tăng vòng quay phương tiện, giảm thời gian chờ và nâng chất lượng dịch vụ.

Khi cao tốc kết nối đồng bộ với cảng biển, cảng hàng không, ga đường sắt và trung tâm logistics, vận tải đa phương thức có thêm điều kiện phát triển.

Tuy nhiên, hạ tầng cứng cần đi cùng hạ tầng số và thể chế thông thoáng. Cần tiếp tục cải cách thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối cơ quan quản lý với doanh nghiệp vận tải, cảng biển, kho bãi, trung tâm logistics và cửa khẩu. Khi dòng hàng được quản trị trên một nền tảng kết nối, doanh nghiệp có thể tối ưu phương tiện, giảm xe chạy rỗng, rút ngắn thời gian chờ và chi phí giao dịch.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga:

Kiến tạo "tọa độ phát triển mới"

Dấu ấn của ngành GTVT trước đây và Xây dựng hiện nay có thể nhìn thấy rõ ở ba phương diện.

Hạ tầng giao thông là động lực tăng trưởng, góp phần tổ chức lại không gian sản xuất, thu hút đầu tư, hình thành các đô thị, khu công nghiệp, trung tâm logistics và dịch vụ mới. Giao thông thu hẹp khoảng cách vùng miền, bởi mỗi con đường đến vùng sâu, vùng xa cũng là một con đường đưa cơ hội phát triển đến gần người dân hơn.

Và trên hết, thành quả được người dân cảm nhận mỗi ngày qua những hành trình ngắn hơn, giao thương thuận lợi hơn và khả năng tiếp cận dịch vụ tốt hơn.

Chỉ trong một thời gian tương đối ngắn, Việt Nam đã chuyển từ một hệ thống cao tốc còn phân tán sang mạng lưới kết nối quy mô lớn. Đây không chỉ là những con số về kilomet đường, mà còn cho thấy năng lực tổ chức thực hiện, huy động nguồn lực, giải phóng mặt bằng, thiết kế và thi công của Việt Nam được nâng lên.

Quan trọng hơn, những tuyến cao tốc đang tạo ra các "tọa độ phát triển mới". Khi thời gian và chi phí vận chuyển giảm, những địa phương từng được coi là xa trung tâm có thể trở thành điểm đến mới của đầu tư, mở ra không gian cho công nghiệp, đô thị, logistics, du lịch và dịch vụ.

Nhưng mở đường mới chỉ là bước đầu. Hạ tầng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được kết nối đồng bộ với quy hoạch đô thị, công nghiệp, logistics, cảng biển, sân bay và sử dụng đất hiệu quả.

Thời gian tới, ngành Xây dựng cần tiếp tục quan điểm giao thông phải đi trước một bước, nhưng đầu tư phải trọng tâm, trọng điểm và theo tư duy mạng lưới. Không chỉ cần thêm kilomet đường, mà cần một hệ thống liên thông giữa đường bộ, đường sắt, hàng không, hàng hải và đường thủy nội địa, qua đó phát huy lợi thế từng phương thức và giảm chi phí logistics cho nền kinh tế.

ĐBQH Phạm Văn Hòa: 

Đường mở mới giúp giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh

Những năm qua, ngành Xây dựng đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, chủ động tham mưu cho Chính phủ, Quốc hội trong đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông. Từ đường bộ, cao tốc, đường sắt, hàng không đến đường thủy, nhiều chủ trương, dự án quan trọng được triển khai, từng bước hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu đi lại của người dân, doanh nghiệp.

Đáng ghi nhận là việc tập trung nguồn lực phát triển cao tốc trong những nhiệm kỳ Quốc hội gần đây. Giao thông thuận lợi không chỉ rút ngắn hành trình, mà còn giảm chi phí vận tải, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và mở rộng không gian phát triển.

Cùng với đầu tư, chất lượng và tiến độ công trình phải được đặt lên hàng đầu. Chất lượng cần được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, lựa chọn tư vấn đủ năng lực, khách quan, đồng thời bảo đảm mỗi công trình phù hợp nguồn lực, phát huy hiệu quả và có tính bền vững.