Tăng cường giải pháp bảo đảm an toàn trên các tuyến cao tốc phân kỳ

Cao tốc chưa hoàn chỉnh, còn hạn chế trong khai thác

Theo Bộ Xây dựng, đến nay, cả nước có khoảng 2.340km đường cao tốc đã và đang được phân kỳ đầu tư, trong đó đã đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật khoảng 1.675km (170km đường 2 làn xe, 1.505km đường 4 làn xe hạn chế); đang thi công xây dựng 665km (88km đường 2 làn xe, 577km đường 4 làn xe hạn chế). 

Đến nay, nhiều tuyến cao tốc đầu tư phân kỳ 2 làn xe và đường cao tốc quy mô 4 làn xe hạn chế đang được Bộ Xây dựng nâng cấp theo quy mô hoàn chỉnh.

Cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây.

Bài toán tối ưu khả năng vận hành an toàn của đường cao tốc trong điều kiện phân kỳ đầu tư là giải pháp bắt buộc trong giai đoạn trước mắt. Bởi vậy, Cục Đường bộ Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp tổ chức giao thông cho cao tốc phân kỳ để giảm thiểu nguy cơ mất an toàn.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, các tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông được đầu tư phân kỳ đã phát huy hiệu quả khi sớm đưa công trình vào khai thác, đáp ứng nhu cầu vận tải và tăng cường kết nối giao thông. Tuy nhiên, khi đưa vào khai thác, một số tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã bộc lộ những hạn chế do quy mô đầu tư chưa hoàn chỉnh.

Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, các tuyến cao tốc trong giai đoạn phân kỳ có quy mô đầu tư hạn chế, với bề rộng làn xe 3,5 m, một số dự án chưa có làn dừng xe khẩn cấp liên tục. Trong khi đó, ở giai đoạn hoàn chỉnh, tuyến đường được thiết kế theo cấp 100 hoặc cấp 120, tương ứng tốc độ thiết kế 100km/h hoặc 120km/h.

Sự khác biệt về quy mô và điều kiện kỹ thuật khiến tốc độ khai thác trong giai đoạn phân kỳ chưa thể đạt mức của cao tốc hoàn chỉnh.

Cụ thể, tốc độ khai thác tối đa hiện được áp dụng ở mức 90 km/h đối với xe con, xe tải có khối lượng toàn bộ không quá 3,5 tấn và xe khách dưới 29 chỗ ngồi; các phương tiện khác có tốc độ khai thác tối đa 80 km/h.

Đây là giới hạn gắn với điều kiện hạ tầng của các tuyến đường, không đơn thuần là vấn đề điều chỉnh biển báo hay phương án tổ chức giao thông.

Một trong những bất cập đáng chú ý là việc thiếu làn dừng xe khẩn cấp liên tục trên một số tuyến, đoạn tuyến. Khi phương tiện gặp sự cố tại vị trí không có làn dừng khẩn cấp, người điều khiển có thể buộc phải dừng ngay trên làn xe đang chạy. Tình huống này không chỉ gây cản trở lưu thông mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là khi các phương tiện phía sau đang di chuyển với tốc độ cao.

Trong điều kiện lưu lượng phương tiện lớn, những hạn chế về bề rộng mặt đường, chiều rộng dải an toàn và không gian dành cho phương tiện gặp sự cố càng ảnh hưởng rõ hơn đến khả năng lưu thông. Các phương tiện có kích thước lớn cũng gặp nhiều khó khăn hơn khi di chuyển trên những đoạn tuyến có điều kiện khai thác hạn chế.

Công tác cứu hộ, cứu nạn và xử lý sự cố vì thế cũng phức tạp hơn so với các tuyến cao tốc đã được đầu tư hoàn chỉnh, đặc biệt khi xảy ra ùn tắc hoặc lưu lượng phương tiện tăng cao.

Thi công mở rộng cao tốc Bắc - Nam đoạn Cam Lộ - La Sơn (Ảnh: Trí Đức).

Tăng cường giải pháp bảo đảm an toàn trong thời gian chờ mở rộng

Trong thời gian chưa thể đầu tư mở rộng, hoàn chỉnh các tuyến cao tốc phân kỳ, yêu cầu đặt ra là phải khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có, đồng thời hạn chế tối đa những rủi ro phát sinh từ các điểm bất cập.

Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát điều kiện khai thác, tình hình tổ chức giao thông và những yếu tố ảnh hưởng đến an toàn giao thông trên các tuyến cao tốc.

Trên cơ sở rà soát, các đơn vị cần kịp thời điều chỉnh, bổ sung phương án tổ chức giao thông, hệ thống báo hiệu đường bộ và những giải pháp bảo đảm an toàn phù hợp với điều kiện thực tế của từng tuyến, đoạn tuyến.

Công tác thẩm tra, thẩm định an toàn giao thông đối với các dự án trước khi đưa vào khai thác cũng được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Trong quá trình vận hành, các cơ quan quản lý cần phối hợp kiểm tra, đánh giá và khắc phục kịp thời những tồn tại, bất cập phát sinh.

Cùng với đó, việc phối hợp với lực lượng Cảnh sát giao thông và các đơn vị liên quan để tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm, tổ chức phân luồng và triển khai cứu hộ, cứu nạn khi cần thiết có ý nghĩa trực tiếp đối với việc duy trì giao thông an toàn, thông suốt.

Một nhiệm vụ khác là rà soát phương án tổ chức giao thông, quy định tốc độ khai thác và phân làn phương tiện phù hợp với quy mô, điều kiện kỹ thuật của từng tuyến, đoạn tuyến cũng như tình hình giao thông thực tế.

Cục Đường bộ Việt Nam đồng thời đề cập yêu cầu từng bước đầu tư, hoàn thiện và kết nối đồng bộ hệ thống quản lý, điều hành giao thông thông minh; tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát, điều hành, phát hiện và xử lý sự cố. Hệ thống báo hiệu, biển cảnh báo và thiết bị bảo đảm an toàn tại các vị trí cần thiết cũng cần được rà soát, bổ sung, đi cùng với công tác quản lý, bảo trì và khắc phục hư hỏng kết cấu hạ tầng.

Có thể thấy, đầu tư phân kỳ là giải pháp giúp sớm đưa các tuyến cao tốc vào khai thác, nhưng những hạn chế về quy mô mặt cắt ngang và hạ tầng an toàn vẫn cần được xử lý đồng bộ. Trong khi chờ mở rộng, việc tổ chức giao thông phù hợp, kiểm soát tốc độ, tăng cường giám sát và nâng cao năng lực xử lý sự cố là những giải pháp cần thiết.

Về lâu dài, theo định hướng được Cục Đường bộ Việt Nam nêu rõ, việc nâng tốc độ khai thác phải gắn với hoàn thành đầu tư mở rộng và đáp ứng cấp kỹ thuật của tuyến đường. Đây cũng là điều kiện quan trọng để các tuyến cao tốc phát huy đầy đủ năng lực vận tải, bảo đảm an toàn và nâng cao hiệu quả khai thác.