Tăng cường giải pháp phát triển kinh tế số

Doanh nghiệp trải nghiệm tại khu vực trưng bày sản phẩm tài chính số tại Diễn đàn Xây dựng khu công nghiệp sinh thái, thông minh - Động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam Bộ vào cuối tháng 7-2026. Ảnh: Hải Quân

Nâng cao tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP

KTS được hình thành từ các ngành KTS lõi và quá trình số hóa diễn ra trong hầu hết các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế như: công nghiệp, thương mại, tài chính, logistics, giáo dục, y tế và dịch vụ công… Việc phân chia nền KTS thành KTS lõi và số hóa các ngành khác giúp nhận diện rõ 2 động lực gồm: sự phát triển của các ngành trực tiếp sản xuất sản phẩm số và quá trình chuyển đổi số trong toàn bộ nền kinh tế.

PGS.TS Phùng Thế Đông, chuyên gia kinh tế (Bộ Tài chính) chia sẻ: KTS đang chuyển từ một khu vực bổ trợ thành một cấu phần quyết định năng suất, sức cạnh tranh và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Đối với thành phố Đồng Nai, yêu cầu này càng cấp thiết khi địa phương đồng thời bước vào 3 quá trình lớn gồm: vận hành theo mô hình phát triển mới khi trở thành thành phố thứ 7 của cả nước; tái cấu trúc không gian phát triển sau sắp xếp và khai thác các động lực mới gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hệ thống khu công nghiệp, logistics và liên kết vùng Đông Nam Bộ. Đây là thời điểm thuận lợi để chuyển phát triển kinh tế từ các hoạt động số hóa riêng lẻ sang một chương trình phát triển kinh tế có mục tiêu, có thị trường và có kết quả đo lường được.

Tại Hội thảo khoa học Thực trạng phát triển KTS trên địa bàn thành phố Đồng Nai vào giữa tháng 8-2026, Thạc sĩ Nguyễn Thị Huyền (Ban Hệ thống tài khoản quốc gia, Cục Thống kê, Bộ Tài chính) cho biết: Theo thông cáo báo chí về tỷ trọng giá trị tăng thêm của KTS trong GDP và GRDP giai đoạn 2021-2025 của Cục Thống kê, KTS của tỉnh trước đây (nay là thành phố) Đồng Nai có xu hướng tăng trưởng khá ổn định, cả về quy mô đóng góp trong GRDP và tốc độ phát triển qua các năm. Điều này phản ánh quá trình chuyển đổi số đang từng bước thâm nhập vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ trên địa bàn, đặc biệt trong bối cảnh Đồng Nai là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước với tỷ trọng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và doanh nghiệp (DN)  có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm tỷ trọng cao.

Cụ thể, giai đoạn 2021-2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của KTS trong GRDP của Đồng Nai tăng từ 6,61% năm 2021 lên 7,88% năm 2025, tăng 1,27 điểm phần trăm sau 5 năm, tương ứng mức tăng khoảng 19,2% so với năm đầu kỳ.

Tuy vậy, theo nhiều chuyên gia, tiềm năng chưa tự động chuyển thành giá trị số. Mức độ ứng dụng công nghệ giữa DN FDI và DN trong nước, giữa khu vực công nghiệp - đô thị và khu vực nông thôn còn chênh lệch. Dữ liệu KTS phân tán; DN nhỏ và vừa thiếu vốn, nhân lực và năng lực lựa chọn giải pháp; liên kết giữa DN, cơ sở đào tạo và tổ chức nghiên cứu chưa đủ mạnh. Việc phát triển hạ tầng cũng cần chuyển từ “có kết nối” sang “kết nối chất lượng cao, độ trễ thấp và an toàn”, nhất là tại khu công nghiệp, trung tâm logistics và vùng sản xuất tập trung.

Theo PGS.TS Phùng Thế Đông, qua phân tích, một số điểm nghẽn cần tập trung xử lý trong quá trình phát triển KTS như: địa phương chưa có hệ thống đo lường kinh tế cấp thành phố đủ ổn định. Chỉ tiêu tỷ trọng KTS trong GRDP dễ bị hiểu như một con số thống kê đơn lẻ, trong khi dữ liệu đầu vào liên quan nhiều ngành và DN. Hoạt động chuyển đổi số DN còn phân hóa; dữ liệu phân tán, chuẩn dữ liệu và cơ chế chia sẻ chưa thống nhất. Song song đó, địa phương cần chú trọng vấn đề phát triển nguồn nhân lực, chương trình đào tạo cần gắn chặt hơn nữa với đơn đặt hàng và thiết bị thực tế của DN. Đồng Nai cần cải thiện khả năng chuyển đầu vào khoa học - công nghệ thành sản phẩm, DN và năng suất…

Xây dựng lộ trình, giải pháp trọng tâm

Nhiều chuyên gia về KTS cho rằng, do có phạm vi rộng, tính liên ngành và gắn với nhiều hoạt động kinh tế khác nhau, nên việc đo lường đóng góp của KTS vào tăng trưởng kinh tế đòi hỏi phương pháp thống kê thống nhất, bảo đảm phù hợp với Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) và thông lệ quốc tế.

Đại diện doanh nghiệp trải nghiệm các ứng dụng số bên lề một hội thảo về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị doanh nghiệp tổ chức tại Đồng Nai vào tháng 8-2026. Ảnh: Hải Quân

Thạc sĩ Nguyễn Thị Huyền chia sẻ: Tỷ trọng KTS trong GRDP năm 2025 mới đạt 7,88%, cho thấy dư địa phát triển vẫn còn khá lớn. Trong thời gian tới, Đồng Nai cần tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số trong DN nhỏ và vừa, phát triển công nghiệp công nghệ số, hạ tầng dữ liệu, logistics thông minh và nguồn nhân lực số nhằm nâng cao hơn nữa đóng góp của KTS vào tăng trưởng GRDP, đặc biệt trong bối cảnh Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào khai thác và quá trình chuyển đổi số quốc gia ngày càng được đẩy mạnh.

Tiến sĩ Phan Xuân Linh, Hiệu trưởng Trường Chính trị thành phố Đồng Nai chia sẻ: Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, phát triển KTS có vai trò quan trọng trong mô hình tăng trưởng mới, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của nền kinh tế. KTS đóng vai trò là động lực tăng trưởng cốt lõi giúp tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao năng suất lao động và chuyển đổi mô hình kinh tế truyền thống sang phương thức sản xuất hiện đại dựa trên dữ liệu, internet và trí tuệ nhân tạo (AI)…

Phát biểu tại Hội thảo khoa học Thực trạng phát triển KTS trên địa bàn thành phố Đồng Nai, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Minh Quang nhấn mạnh: Trong thời gian tới, các cơ quan, đơn vị sẽ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng hệ thống chỉ tiêu và phương pháp đo lường KTS của thành phố Đồng Nai một cách khoa học, thống nhất và có khả năng cập nhật thường xuyên. Đây phải là nền tảng để thành phố theo dõi tiến độ, đánh giá hiệu quả và hoạch định chính sách.

Địa phương sẽ tập trung hỗ trợ DN, nhất là DN nhỏ và vừa, chuyển đổi số thực chất; thúc đẩy sử dụng các nền tảng số, dữ liệu số, AI, thương mại điện tử, hóa đơn điện tử, thanh toán số và các giải pháp quản trị hiện đại. Đặc biệt, địa phương sẽ tăng cường thúc đẩy chuyển đổi số trong các ngành mà Đồng Nai có lợi thế cạnh tranh như: công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics, thương mại, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ. Song song đó, Đồng Nai sẽ chú trọng phát triển hạ tầng số và nền tảng số theo hướng đồng bộ, hiện đại và có khả năng chia sẻ dữ liệu; phát triển nguồn nhân lực số…