Tăng cường giám sát, ngăn chặn nguy cơ lây lan virus lở mồm long móng serotype A

Virus lở mồm long móng serotype A được phát hiện trên gia súc tại Cao Bằng và Thái Nguyên sau nhiều năm không xuất hiện tại Việt Nam. Ảnh: minh họa

Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ban hành Công văn số 2020/CNTY-DT về việc chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh lở mồm long móng serotype A.

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, từ đầu tháng 6/2026 đến nay, hệ thống phòng xét nghiệm của đơn vị đã phát hiện virus LMLM serotype A trên gia súc tại các tỉnh Cao Bằng và Thái Nguyên. Đây là type virus LMLM đã không xuất hiện tại Việt Nam từ năm 2018.

Hiện Cục Chăn nuôi và Thú y đang tiếp tục điều tra dịch tễ, lấy mẫu bổ sung, giải trình tự gen và phân lập virus để làm rõ nguồn gốc, dòng virus và các mối liên hệ dịch tễ.

Để chủ động kiểm soát và ngăn chặn ổ dịch LMLM serotype A lây lan trên diện rộng, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi gia súc, Cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan quản lý chuyên ngành chăn nuôi và thú y các tỉnh, thành phố khẩn trương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch.

Khẩn trương khoanh vùng, xử lý ổ dịch tại các địa phương đã xuất hiện bệnh

Đối với các địa phương đang có dịch LMLM serotype A, Cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị tham mưu UBND cấp tỉnh chỉ đạo các cơ quan, lực lượng liên quan triển khai ngay các biện pháp phòng, chống bệnh theo quy định của Luật Thú y; Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31/5/2016; Nghị quyết số 122/NQ-CP ngày 5/5/2026 của Chính phủ; Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh Cúm gia cầm, Lở mồm long móng và Dịch tả lợn châu Phi giai đoạn 2026-2030 ban hành kèm theo Quyết định số 779/QĐ-TTg ngày 2/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ cùng các văn bản chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hướng dẫn của Cục Chăn nuôi và Thú y.

Các biện pháp áp dụng phải đúng thẩm quyền, đúng phạm vi, có hồ sơ, biên bản và chịu trách nhiệm về hiệu quả khống chế dịch.

Địa phương cần tham mưu cấp có thẩm quyền công bố dịch bệnh động vật theo quy định; xác định rõ vùng có dịch, vùng bị uy hiếp, vùng đệm và các biện pháp áp dụng tương ứng.

Đồng thời, thực hiện khoanh vùng ổ dịch, vùng bị dịch uy hiếp, vùng đệm; tổ chức chốt kiểm dịch tạm thời; kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển, thu gom, buôn bán, giết mổ gia súc và sản phẩm gia súc cảm nhiễm theo quy định.

Cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu tổ chức xử lý gia súc mắc bệnh, nghi mắc bệnh, động vật có kết quả xét nghiệm dương tính; sản phẩm động vật, chất thải, chất độn chuồng, dụng cụ chăn nuôi và các yếu tố liên quan theo quy định. Không để gia súc mắc bệnh, nghi mắc bệnh, dương tính với virus LMLM được giết mổ, tiêu thụ hoặc vận chuyển. Việc tiêu hủy, xử lý bắt buộc phải có biên bản, hồ sơ, định mức hỗ trợ và được giám sát theo quy định.

Cùng với đó, tổ chức vệ sinh, tiêu độc, khử trùng hằng ngày tại ổ dịch, khu vực xung quanh ổ dịch, chợ, cơ sở giết mổ, phương tiện vận chuyển và các địa điểm có nguy cơ phát tán mầm bệnh.

Các địa phương tăng cường giám sát, phát hiện gia súc mắc mới; điều tra dịch tễ, truy xuất nguồn lây, truy vết gia súc, sản phẩm gia súc, phương tiện, con người và các yếu tố liên quan nhằm xác định phạm vi nguy cơ và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.

Đặc biệt, cần triển khai ngay tiêm phòng khẩn cấp, tiêm phòng bao vây tại ổ dịch, vùng bị dịch uy hiếp, vùng đệm và các địa bàn có nguy cơ cao bằng loại vaccine phù hợp trên cơ sở kết quả đánh giá tương đồng kháng nguyên, khả năng cung ứng và hướng dẫn chuyên môn của Cục Chăn nuôi và Thú y.

Sau tiêm phòng, tiếp tục giám sát tỷ lệ bao phủ, đánh giá đáp ứng miễn dịch, giám sát lưu hành virus trong quần thể đã tiêm và chưa tiêm để kịp thời điều chỉnh biện pháp phòng dịch, sử dụng vaccine và phạm vi ứng phó phù hợp với diễn biến thực tế.

Ngoài ra, cần hướng dẫn người chăn nuôi thực hiện các biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi; đẩy mạnh tuyên truyền về bệnh LMLM, sự nguy hiểm của bệnh đối với chăn nuôi gia súc và các biện pháp phòng, chống bệnh; thành lập các đoàn công tác kiểm tra, đôn đốc việc xử lý ổ dịch và chủ động phòng dịch tại các địa bàn chăn nuôi trọng điểm, nơi có nguy cơ cao xảy ra ổ dịch.

Các địa phương được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát và tiêm phòng nhằm chủ động phòng, chống bệnh lở mồm long móng trên đàn gia súc. Ảnh: minh họa

Tăng cường giám sát, chủ động ngăn chặn nguy cơ xâm nhiễm tại địa phương chưa có dịch

Đối với các địa phương chưa xảy ra dịch bệnh LMLM serotype A, Cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị tham mưu cấp có thẩm quyền chỉ đạo các cơ quan, lực lượng liên quan triển khai ngay các biện pháp phòng, chống bệnh theo quy định hiện hành.

Các địa phương cần tăng cường kiểm tra việc vận chuyển động vật, sản phẩm động vật trên địa bàn quản lý; kiểm soát vận chuyển qua biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn việc vận chuyển trái phép gia súc và sản phẩm gia súc.

Cùng với đó, tăng cường giám sát chủ động, giám sát dựa trên nguy cơ tại khu vực nguy cơ cao, khu vực biên giới, chợ mua bán gia súc, điểm tập kết, cơ sở thu gom, cơ sở giết mổ, tuyến vận chuyển chính, đàn gia súc có nguy cơ cao và các địa điểm có yếu tố dịch tễ liên quan; kịp thời lấy mẫu xét nghiệm, định serotype, giải trình tự gen đối với các trường hợp nghi ngờ, ổ dịch bất thường hoặc có mối liên quan dịch tễ.

Các địa phương xây dựng kế hoạch tiêm vaccine phòng bệnh đối với chủng virus LMLM serotype A bằng loại vaccine phù hợp trên cơ sở kết quả đánh giá tương đồng kháng nguyên, khả năng cung ứng và hướng dẫn chuyên môn của Cục Chăn nuôi và Thú y; đồng thời xây dựng kế hoạch giám sát sau tiêm phòng.

Bên cạnh đó, xây dựng kế hoạch huy động nguồn lực của địa phương trong trường hợp phát hiện ổ dịch bệnh LMLM; bố trí kinh phí, hóa chất khử trùng cho chính quyền các cấp để triển khai hiệu quả các biện pháp phòng, chống dịch tại cơ sở.

Công tác thông tin, truyền thông nguy cơ cũng được yêu cầu đẩy mạnh nhằm hướng dẫn người chăn nuôi, cơ sở thu gom, vận chuyển, giết mổ, buôn bán động vật và sản phẩm động vật thực hiện nghiêm các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, vệ sinh, khử trùng, tiêu độc; kiểm soát người và phương tiện ra vào cơ sở; không giấu dịch, không mua bán, vận chuyển, giết mổ gia súc mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh và không vứt xác động vật ra môi trường.

Các địa phương đồng thời thành lập các đoàn công tác kiểm tra, đôn đốc triển khai các biện pháp chủ động phòng dịch; báo cáo kịp thời, đầy đủ, chính xác tình hình dịch bệnh đến Cục Chăn nuôi và Thú y để kịp thời lấy mẫu xét nghiệm, xác định type virus và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp./.