Tăng cường hợp tác quốc tế trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng ADN

Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, chủ trì hội thảo.

Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phát biểu. Ảnh: Trần Minh

Hội thảo diễn ra theo hình thức trực tiếp và trực tuyến, do Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật chủ trì tổ chức, Cục Quân y là cơ quan thường trực tham mưu triển khai. Tham dự có 22 đại biểu quốc tế thuộc Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, Ủy ban Quốc tế về Người mất tích (ICMP) và Đại học Georgia (Hoa Kỳ), cùng đại diện các cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng, các bộ, ngành và tổ chức liên quan của Việt Nam.

Hội thảo nhằm trao đổi, tiếp thu kinh nghiệm quốc tế về tổ chức, vận hành hệ thống xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng ADN; cập nhật tiến bộ khoa học, công nghệ trong xét nghiệm, bảo quản, lưu trữ mẫu, quản lý và đối sánh dữ liệu. Trên cơ sở đó, các cơ quan, chuyên gia đánh giá khả năng vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam, đề xuất giải pháp nâng cao năng lực, chất lượng, hiệu quả công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và nghiên cứu ứng dụng công nghệ mới hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Phát biểu tại hội thảo, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu - Thứ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh, chiến tranh đã lùi xa nhưng đến nay vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt hoặc chưa xác định được danh tính. Đằng sau mỗi trường hợp chưa xác định được danh tính là sự chờ đợi của người thân, gia đình và trách nhiệm của chúng ta đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Các đại biểu trong nước và quốc tế tham dự hội thảo. Ảnh: Trần Minh

Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu khẳng định, Đảng, Nhà nước và Quân đội nhân dân Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt, lãnh đạo, chỉ đạo và đầu tư nguồn lực cho công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân đã nỗ lực khắc phục khó khăn, từng bước ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ; đồng thời nhận được sự phối hợp, hỗ trợ trách nhiệm, hiệu quả của các quốc gia, tổ chức và chuyên gia quốc tế.

Đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được 3.818 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu 211.300 mẫu liệt sĩ thiếu thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ và giám định ADN 786 mẫu hài cốt liệt sĩ.

"Hội thảo lần này có ý nghĩa thiết thực, giúp các cơ quan chuyên môn của Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm quốc tế, đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ mới và xác định những giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ thời gian tới", Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu nhấn mạnh.

Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, bà Jennifer Wicks bày tỏ xúc động trước cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; đồng thời khẳng định Hoa Kỳ tự hào được đóng góp, hỗ trợ Việt Nam trong công tác nhân đạo cao cả này.

Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, bà Jennifer Wicks phát biểu. Ảnh: Trần Minh

Tại hội thảo, các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ thống định danh quy mô quốc gia; quy trình, tiêu chuẩn bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt dài hạn; ứng dụng ADN môi trường (eDNA); phương pháp pháp y đối với mộ tập thể, mộ lẫn; các kỹ thuật xét nghiệm ADN mới, xu hướng giải trình tự gen thế hệ mới (NGS), kết hợp phân tích ADN ty thể (mtDNA) và ADN nhân (nDNA/STR), xử lý mẫu suy thoái hoặc có hàm lượng ADN thấp.

Các đại biểu cũng trao đổi về quản lý, vận hành phòng xét nghiệm, kiểm soát chất lượng và xây dựng hệ thống dữ liệu bảo đảm chuẩn hóa, khả năng truy xuất, kết nối, khai thác và bảo mật.

Để phát huy kết quả hội thảo, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu - Thứ trưởng Bộ Quốc phòng giao Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật chỉ đạo Cục Quân y chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị hệ thống hóa các ý kiến, kiến nghị; phân định rõ nội dung có thể áp dụng ngay, nội dung cần nghiên cứu, thử nghiệm và nội dung cần hợp tác quốc tế.

Các cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ giám định ADN hài cốt liệt sĩ nghiên cứu, vận dụng kết quả hội thảo để rà soát quy trình tiếp nhận, bảo quản, lưu trữ, xét nghiệm và quản lý kết quả; tập trung bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, nâng cao năng lực vận hành thiết bị, phân tích và đánh giá kết quả.

Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu đồng thời đề nghị phía Hoa Kỳ, ICMP và các đối tác tiếp tục phối hợp, hỗ trợ Việt Nam về đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, quản lý chất lượng và trao đổi thông tin, kinh nghiệm chuyên gia, bảo đảm nội dung hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tiễn và đồng bộ với các nhiệm vụ đang triển khai.

Đối với các hướng nghiên cứu mới, trong đó có ứng dụng ADN môi trường hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu yêu cầu xác định rõ mục tiêu, phạm vi, điều kiện và phương pháp đánh giá; triển khai từng bước trên cơ sở khoa học và kết quả kiểm chứng thực tế.

Chuyên gia quốc tế trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: Trần Minh