Tăng cường kiểm soát, ngăn chặn nâng giá, chuyển giá thuốc, thiết bị y tế

Phát biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng lưu ý, dự án Luật được ban hành nhằm việc thực hiện phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phù hợp với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, các nội dung sửa đổi, bổ sung mang tính chất chuyên ngành, chuyên sâu và có nhiều vấn đề lớn, cần quan tâm, cho ý kiến để đảm bảo chất lượng dự án Luật.

Trong đó, các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Khám bệnh, chữa bệnh đã đưa ra những chính sách mới để khắc phục một số bất cập trong thực tiễn hiện nay, như việc quy định một số cơ chế mới trong quản lý trang thiết bị y tế.

Đối với nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Dược, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số vấn đề liên quan cơ chế quản lý giá thuốc, phân phối thuốc, sinh phẩm và một số nội dung liên quan đến mảng dược. Đây là những nội dung rất quan trọng, liên quan trực tiếp đến không chỉ quyền và lợi ích hợp pháp, công tác bảo vệ sức khỏe của người dân cũng như tác động tới môi trường đầu tư kinh doanh.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa chỉ ra, thị trường dược và thiết bị y tế hiện nay chưa được kiểm soát một cách chặt chẽ và phát sinh rất nhiều biểu hiện tiêu cực, lệch lạc.

Dù đây là một thị trường tác động rất lớn đến chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh, đến sức khỏe của người dân và chi phí khám chữa bệnh cũng như túi tiền của người dân ở đây phải chi trả nhưng thời gian qua, việc nâng giá, chuyển giá các thiết bị y tế và thuốc chữa bệnh rất lớn, thậm chí mang tính chất phổ biến.

Tổng Kiểm toán nhà nước thông tin, Kiểm toán nhà nước đã có các cuộc kiểm toán chuyên đề về lĩnh vực này và nhận thấy những vấn đề rất đáng lo ngại; trong đó tình trạng câu kết, sự liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước với nhau, giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp ngoài nước, hình thành nên các hệ sinh thái để thực hiện nâng giá, chuyển giá, bóp méo giá thuốc, thiết bị y tế lên gấp nhiều lần.

Từ thực tế này, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị, việc sửa đổi, bổ sung Luật Dược và Luật Khám, chữa bệnh lần này cần tập trung nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát giá thành sản xuất và giá bán thiết bị y tế, các loại thuốc chữa bệnh, với những giải pháp tổng thể hơn.

Đồng tình quan điểm cần xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về giá thuốc và giá thiết bị y tế được kết nối liên thông, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị cần công khai giá bán cũng như chi phí sản xuất, giá thành sản xuất, giá bán buôn và giá bán lẻ; tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để các cơ sở khám, chữa bệnh, người dân tiếp cận được giá.

Tổng Kiểm toán nhà nước cũng đề nghị cần mở cửa hơn nữa đối với thị trường dược và thiết bị y tế để bảo đảm minh bạch và gia tăng tính cạnh tranh, tránh bóp méo hai thị trường này.

Về cơ chế giá đối với thiết bị y tế và dược, Tổng Kiểm toán nhà nước thống nhất thực hiện theo nguyên tắc thị trường song phải có sự quản lý và kiểm soát của Nhà nước trong một số trường hợp và đối với một số loại sản phẩm thuốc, trang thiết bị thiết yếu; nhằm tránh tình trạng đầu cơ, thao túng, chuyển giá, bóp méo chi phí sản xuất thực và giá của thiết bị y tế và thuốc chữa bệnh.

Đồng thời, Dự thảo Luật cần bổ sung vào quy định các hành vi cấm trong sản xuất, kinh doanh, phân phối thuốc và thiết bị y tế theo hướng cấm các hành vi chuyển giá, nâng giá thuốc và thiết bị y tế để trục lợi; nghiêm cấm bóp méo, phản ánh không trung thực các chi phí sản xuất, chi phí cấu thành và giá bán thuốc và thiết bị y tế.

Góp ý về quy định về quản lý thiết bị y tế tại Điều 113 của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, đại biểu Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) bày tỏ đồng tình với việc phải quản lý chặt thiết bị y tế, nhất là giá cả và chất lượng.

“Thực tế thời gian qua có những thiết bị giá mua ban đầu không phải quá cao, nhưng chi phí vật tư đi kèm, bảo trì, sửa chữa sau đó lại rất lớn; có trường hợp qua nhiều khâu trung gian thì giá bị đẩy lên. Vì vậy, theo tôi, quy định tại Điều 113 cần làm rõ hơn trách nhiệm quản lý từ khi mua sắm, đưa vào sử dụng, bảo trì, sửa chữa cho đến khi thanh lý. Không nên chỉ nhìn vào giá mua thiết bị ban đầu”, đại biểu nói.

Đại biểu đề nghị bổ sung theo hướng phải công khai rõ giá thiết bị, các chi phí đi kèm, đơn vị phân phối, dịch vụ bảo trì và những khoản bắt buộc phải sử dụng kèm theo thiết bị. Trường hợp qua nhiều đơn vị trung gian nhưng không làm tăng thêm giá trị thực tế mà chỉ làm tăng giá thì cần có cơ chế kiểm tra, xử lý. Nếu làm được điều này thì mới kiểm soát được chi phí thật sự của thiết bị y tế, chứ không chỉ kiểm soát được giá mua ban đầu.

Về giá thuốc và khả năng tiếp cận thuốc của người bệnh, đồng tình phải kiểm soát giá thuốc để bảo vệ người bệnh nhưng đại biểu cho rằng cũng phải tránh tình trạng thủ tục quá nhiều, tiêu chí không rõ, khiến việc đưa thuốc cần thiết ra thị trường bị chậm.

Theo đại biểu, khi sửa các quy định của Luật Dược về công bố, kê khai và kiểm soát giá thuốc, cần làm rõ, khi cơ quan quản lý cho rằng giá thuốc doanh nghiệp công bố là cao bất hợp lý thì phải có tiêu chí so sánh rõ ràng và yêu cầu doanh nghiệp giải trình bằng căn cứ cụ thể.

Đồng thời, khi xây dựng cơ chế kiểm soát giá phải tính đến những trường hợp có đặc thù về nguồn cung, số lượng người sử dụng, chi phí vận chuyển, bảo quản hoặc điều kiện cung ứng, để tránh áp dụng cứng nhắc một cách cho mọi loại thuốc.

Cho rằng mục tiêu cuối cùng của các quy định là đảm bảo giá thuốc phải được kiểm soát, nhưng người bệnh không được vì thế mà chậm tiếp cận thuốc cần thiết, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà rất kỹ về nội dung này, tránh trường hợp quy định không rõ thì khi thực hiện có thể vừa khó cho cơ quan quản lý, vừa khó cho doanh nghiệp, cuối cùng người chịu tác động vẫn là người bệnh.