Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Người học có nhiều cơ hội tiếp cận thực tiễn tại doanh nghiệp

Bối cảnh quốc tế và trong nước đang có nhiều thay đổi lớn, tác động mạnh tới giáo dục, đào tạo nói chung và giáo dục nghề nghiệp nói riêng. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, chuyển đổi xanh và toàn cầu hóa đang làm thay đổi cơ cấu ngành nghề, yêu cầu về năng lực của lực lượng lao động, đồng thời thúc đẩy các mô hình giáo dục, phương thức đào tạo mới.

Khuyến khích doanh nghiệp hợp tác với cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp để nâng cao chất lượng lao động. Ảnh minh họa. Nguồn: baochinhphu.vn

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chính sách của Nhà nước đối với doanh nghiệp và Quỹ đào tạo nhân lực của doanh nghiệp. Dự thảo Nghị định quy định nhiều chính sách cụ thể nhằm khuyến khích doanh nghiệp hợp tác với cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp để đào tạo người lao động tuyển dụng vào làm việc tại doanh nghiệp, hoặc lao động khác có nhu cầu được đào tạo…

Đặc biệt, yêu cầu phát triển kinh tế với mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới đặt ra nhu cầu cấp bách về nâng cao năng suất lao động. Mặc dù, đất nước đang trong giai đoạn “dân số vàng” với lực lượng lao động trẻ, dồi dào nhưng song song với đó là xu hướng già hóa dân số diễn ra nhanh. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp, hệ thống giáo dục nghề nghiệp phải linh hoạt, không chỉ đào tạo lực lượng mới mà còn đào tạo lại, đào tạo bồi dưỡng nâng cao kỹ năng cho người lao động trung niên, cao tuổi, bảo đảm thích ứng dài hạn với thị trường lao động. Bên cạnh các chính sách Nhà nước hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho doanh nghiệp, các doanh nghiệp cần chủ động, chú trọng, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao trình độ, kỹ năng cho người lao động của mình tại doanh nghiệp hoặc hợp tác, phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Thực tiễn cũng cho thấy, doanh nghiệp siêu nhỏ dưới 10 lao động ít quan tâm đến đào tạo, doanh nghiệp nhỏ hầu như không có quy trình đào tạo chính thức. Kinh phí cho đào tạo nhân lực của doanh nghiệp có sự khác nhau tùy thuộc lĩnh vực, ngành nghề, số lượng lao động, tình hình sản xuất kinh doanh, tài chính hàng năm của doanh nghiệp. Trong khi đó, không ít lao động khi tuyển dụng doanh nghiệp phải đào tạo lại mới đáp ứng được yêu cầu công việc.

Để khắc phục tình trạng này, dự thảo Nghị định quy định khuyến khích doanh nghiệp hợp tác với cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong giáo dục nghề nghiệp và phát triển kỹ năng nghề. Theo đó, đào tạo người lao động tuyển dụng vào làm việc tại doanh nghiệp hoặc lao động khác có nhu cầu được đào tạo; tham gia xây dựng danh mục ngành, nghề đào tạo; chương trình, giáo trình đào tạo nghề nghiệp phục vụ hoạt động nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo dựa trên đổi mới công nghệ, sáng tạo công nghệ, nâng cao hiệu suất công nghệ, hoạt động sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, sáng tạo tri thức và hoạt động liên quan khác.

Cùng với đó, tiếp nhận nhà giáo, học sinh, sinh viên của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đến tham quan, thực hành, thực tập nâng cao kỹ năng nghề tại doanh nghiệp hoặc cập nhật, tiếp cận công nghệ mới; hỗ trợ ươm tạo các ý tưởng khởi nghiệp, hỗ trợ tư vấn cố vấn, chia sẻ kinh nghiệm cho học sinh, sinh viên về các ý tưởng khởi nghiệp; chuyển giao bí quyết công nghệ, tiếp nhận, vận hành và làm chủ công nghệ, năng suất, chất lượng, sở hữu trí tuệ; quản lý công nghệ, quản trị công nghệ và cập nhật công nghệ mới theo quy định khoản 6 Điều 57 Nghị định số 268/2025/NĐ-CP. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, phổ cập năng lực số cơ bản cho học sinh, sinh viên, người lao động; đào tạo, hướng dẫn chuyển đổi nghề nghiệp, nâng cao năng lực số phù hợp nhu cầu thị trường trong lĩnh vực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Để xây dựng chương trình đào tạo có sự liên kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành được thực hiện một cách thường xuyên, khoa học, việc phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp là yếu tố then chốt để bảo đảm danh mục ngành, nghề đào tạo, chương trình, giáo trình đào tạo được kịp thời cập nhật, đáp ứng yêu cầu thực tế của doanh nghiệp. Người lao động được đào tạo bài bản và khoa học trong suốt thời gian học tập ở trường, sẽ có năng lực nghề nghiệp vững và kỹ năng hoạt động chuyên môn phù hợp, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và sự tiến bộ của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo hiện nay.

Hỗ trợ kinh phí đào tạo cho doanh nghiệp

Để thu hút doanh nghiệp tham gia đào tạo nguồn nhân lực, dự thảo Nghị định cũng nêu rõ, doanh nghiệp hợp tác với cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và pháp luật có liên quan.

Cùng với đó, dự thảo Nghị định cũng quy định hỗ trợ kinh phí đào tạo cho doanh nghiệp trong trường hợp ngành, nghề đào tạo trình độ sơ cấp cho người yếu thế, ngành nghề ưu tiên hoặc xã hội hóa. Theo đó, căn cứ vào danh mục ngành, nghề đào tạo trình độ sơ cấp cho người yếu thế, ngành nghề ưu tiên hoặc khó xã hội hóa theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương quy định danh mục ngành, nghề được hỗ trợ phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội và thị trường lao động của địa phương mình. Trước ngày 15/5 hàng năm, doanh nghiệp lập danh sách người lao động đã ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp, giấy thông báo trúng tuyển của cơ sở dự kiến đào tạo kèm nhu cầu ngành nghề đào tạo gửi về Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đặt trụ sở chính. Ủy ban nhân dân cấp xã rà soát và tổng hợp nhu cầu, gửi Sở Giáo dục và Đào tạo. Căn cứ nhu cầu đào tạo của doanh nghiệp và danh mục ngành nghề được hưởng hỗ trợ của địa phương và tình hình phát triển kinh tế, xã hội hàng năm của địa phương, Sở Giáo dục và Đào tạo tổng hợp, báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt chỉ tiêu hỗ trợ cho từng doanh nghiệp. Người lao động được hưởng 70% học phí, và được ngân sách nhà nước cấp bù tiền giảm học phí theo mức học phí của các ngành, nghề, trình độ đào tạo quy định Nghị định số 238/2025/NĐ-CP về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Dự thảo Nghị định quy định nhiều chính sách nhằm tăng cường mối liên kết giữa doanh nghiệp và cơ sở giáo dục nghề nghiệp - nền tảng quan trọng để xây dựng hệ sinh thái đào tạo hiện đại, linh hoạt và gắn với thực tiễn. Chính sách này được đánh giá là giải pháp hữu hiệu nhằm hạn chế việc doanh nghiệp phải đào tạo lại lao động sau tuyển dụng. Đây cũng là giải pháp nhằm khắc phục triệt để tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ”, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong giai đoạn mới.