Tăng cường tuyên truyền, đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống

Sổ tay 20 tình huống pháp luật về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Ảnh: N.LY

Theo báo cáo về tình hình tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống năm 2025 của tỉnh Tuyên Quang, trong tổng số 11.679 cặp kết hôn tại Tuyên Quang, toàn tỉnh ghi nhận 272 cặp tảo hôn (với 338 người tảo hôn, chiếm 2,32%) và 01 trường hợp hôn nhân cận huyết thống (chiếm 0,008%). Đáng chú ý, trong số những người tảo hôn, đồng bào dân tộc Mông chiếm số lượng cao nhất với 272 người, tiếp theo là các dân tộc Dao, Nùng, Tày và Giáy.

Những con số trên cho thấy tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn là thách thức lớn, để lại hệ luỵ nặng nề. Hôn nhân cận huyết thống làm tăng nguy cơ xuất hiện các bệnh di truyền, dị tật bẩm sinh, rối loạn phát triển ở trẻ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng giống nòi và gánh nặng dài lâu cho gia đình, xã hội.

Ðể khắc phục tình trạng này, tỉnh Tuyên Quang đã biên soạn và phát hành tài liệu như "Sổ tay 20 tình huống pháp luật về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống". Tài liệu được cấp phát trực tiếp đến các thôn, bản, tổ dân phố, trường học, trạm y tế và đăng tải trên Cổng thông tin điện tử để người dân dễ dàng tiếp cận.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được lồng ghép linh hoạt trong các buổi sinh hoạt cộng đồng và trường học. Các địa phương đang phát huy tối đa vai trò của người có uy tín, trưởng thôn, xóm, trưởng dòng họ, chức sắc tôn giáo và lực lượng nòng cốt tại cơ sở để "mưa dầm thấm lâu", vận động đồng bào từ bỏ hủ tục, chấp hành nghiêm quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cán bộ xã, tuyên truyền viên, trưởng thôn, bản hay người có uy tín chính là cầu nối quan trọng nhất. Tuy nhiên, không phải ai cũng là chuyên gia pháp lý để giải thích gãy gọn các quy định. Cuốn sổ tay đóng vai trò như một cẩm nang cung cấp cho lực lượng nòng cốt ở cơ sở cách ứng xử, lời khuyên và cơ sở pháp lý vững chắc khi đối mặt với các trường hợp định tảo hôn ở thôn bản. Nhờ đó, việc vận động, thuyết phục bà con không còn là những lời nói suông mà có sức nặng, có lý có tình.

Cán bộ xã, tuyên truyền viên, trưởng thôn, bản hay người có uy tín chính là cầu nối quan trọng nhất đưa pháp luật đến gần với đồng bào dân tộc. Ảnh: Nguyễn Ly

Một điểm sáng đáng ghi nhận là bên cạnh việc cấp phát bản in đến tận thôn, bản, trạm y tế, trường trung học cơ sở, nội dung Sổ tay còn được đăng tải công khai trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan chức năng tỉnh Tuyên Quang. Điều này thể hiện sự đổi mới trong tư duy truyền thông, giúp tài liệu vượt qua ranh giới địa lý, tiếp cận nhanh chóng đến thế hệ trẻ, học sinh và những người tiếp cận công nghệ. Sự kết hợp giữa truyền thống (phát tài liệu giấy) và hiện đại (số hóa) tạo ra mạng lưới thông tin đa chiều, khép kín khoảng cách tiếp cận pháp luật ở vùng cao.

Mục tiêu cuối cùng của cuốn sổ tay không phải là xử phạt hay răn đe, mà là sự thức tỉnh từ bên trong nhận thức của đồng bào. Khi bà con hiểu rõ qua từng tình huống cụ thể rằng tảo hôn cướp đi tương lai của con trẻ, còn hôn nhân cận huyết thống mang lại những dị tật đau đớn cho thế hệ sau, họ sẽ tự khắc nói "không" với hủ tục.

Sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cơ sở cùng các giải pháp đa dạng đang góp phần từng bước thay đổi nhận thức của người dân vùng cao, bảo vệ sức khỏe và quyền phát triển của thế hệ trẻ, xây dựng cộng đồng ngày càng tiến bộ, bền vững.