Tăng lợi nhuận nhờ canh tác lúa 'thuận thiên'

Tỉnh Cà Mau hiện nay có tổng diện tích canh tác lúa hàng năm trên 185.000 ha, diện tích gieo trồng trên 311.000 ha.

Thực hiện Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”, tỉnh đăng ký tham gia 54.680 ha với 20 xã, phường trọng điểm sản xuất lúa. Tính đến nay, toàn tỉnh có diện tích thực hiện mô hình Đề án là 1.380 ha.

Từ việc thay đổi tư duy, Cà Mau định hướng phát triển sản xuất thuận thiên trong việc thực hiện Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp được kiểm chứng bằng thực tiễn. Trên những cánh đồng lúa ở Cà Mau hiện nay hiệu quả của sự chuyển đổi không đo bằng khẩu hiệu mà bằng lượng giống giảm xuống, số lần bơm nước ít hơn, chi phí sản xuất thấp hơn và lợi nhuận của nông dân cao hơn.

Cơ giới hóa được đẩy mạnh ở hầu hết các khâu sản xuất lúa. Ảnh: Nguyên Du

Tại xã Hoà Bình, tỉnh Cà Mau nơi có hơn 10.000 ha đất sản xuất nông nghiệp, địa phương đang triển khai mô hình lúa chất lượng cao, giảm phát thải tại các ấp Béc Hen, Tân Long và một phần ấp Cái Tràm, phấn đấu đến năm 2030 đạt khoảng 2.400 ha.

Ông Phạm Văn Cuông, nông dân ấp Béc Hen, xã Hòa Bình, cho biết: Sau khi được tập huấn quy trình “1 phải, 5  giảm”, sử dụng giống chất lượng và thay đổi phương thức canh tác, năng suất lúa được cải thiện rõ rệt, chi phí sản xuất cũng giảm đáng kể.

“Vụ Đông Xuân vừa qua, gia đình đã giảm lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, qua đó giảm chi phí đầu vào nhưng cây lúa vẫn phát triển tốt, năng suất đạt trên 6 tấn/ha. Lợi nhuận thu được cũng cao hơn so với trước khi tham gia mô hình” ông Cuông cho hay.

Nông dân Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hồng Phát ( xã Vĩnh Thanh, tỉnh Cà Mau) tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Ảnh: Nguyên Du

Tại Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hồng Phát ( xã Vĩnh Thanh, tỉnh Cà Mau) mô hình sản xuất theo đề án đã mang lại kết quả rõ nét. Lượng giống gieo sạ giảm từ 120kg còn 80kg/ha, lượng phân bón giảm từ 480kg còn 400kg/ha, kết hợp phương pháp tưới ngập, khô xen kẽ và các quy trình canh tác tiên tiến. Dù giảm vật tư đầu vào, năng suất vẫn đạt 6,73 tấn/ha, cao hơn ruộng đối chứng. Điều quan trọng là chi phí sản xuất giảm gần 4 triệu đồng/ha, lợi nhuận tăng hơn 6 triệu đồng/ha.

Ông Nguyễn Văn Châu, thành viên Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Hồng Phát, xã Vĩnh Thanh cho biết: “Ban đầu tôi còn băn khoăn khi phải giảm lượng giống và thay đổi quy trình sản xuất. Thực hiện vụ đầu tiên, ruộng lúa phát triển tốt, sâu bệnh giảm, chi phí đầu tư thấp hơn nhưng lợi nhuận cao hơn, giúp tôi thêm tin tưởng vào cách làm mới”.

Cũng tham gia đề án tại Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Hồng Phát, ông Trần Văn Nhanh cho rằng, giá trị lớn nhất không chỉ là tăng thu nhập mà còn thay đổi nhận thức của nông dân từ sản xuất theo kinh nghiệm sang canh tác dựa trên quy trình khoa học. “Khi giảm lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đồng thời giúp giảm chi phí, nâng lợi nhuận, các yêu cầu về canh tác phát thải thấp trở nên cụ thể và dễ được nông dân tiếp nhận hơn” ông Nhanh cho biết thêm.

Mô hình cho hiệu quả rõ rệt. Ảnh: Nguyên Du

Ông Ngô Nguyên Phong, Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Thanh cho biết, qua quá trình tham gia thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải, bà con nông dân và các hợp tác xã trên địa bàn đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nông dân từng bước thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến như "1 phải, 5 giảm", tưới ngập khô xen kẽ, sử dụng giống xác nhận, giảm lượng giống gieo sạ, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Chi phí sản xuất giảm, năng suất và chất lượng hạt lúa được duy trì ổn định, lợi nhuận của người sản xuất được cải thiện. Phát thải khí nhà kính giảm, góp phần bảo vệ môi trường và hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững. Bên cạnh đó, các hợp tác xã từng bước phát huy vai trò liên kết sản xuất, tổ chức cung ứng vật tư đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật và kết nối tiêu thụ sản phẩm cho thành viên. Một số doanh nghiệp đã tham gia liên kết bao tiêu, tạo điều kiện hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao giá trị hạt gạo.

Theo ông Phong, để Đề án được triển khai hiệu quả và nhân rộng trong thời gian tới, tỉnh cần tiếp tục hỗ trợ kinh phí đầu tư hạ tầng nội đồng, nhất là hệ thống thủy lợi, giao thông và trang thiết bị phục vụ cơ giới hóa đồng bộ. Có cơ chế hỗ trợ các hợp tác xã đầu tư máy móc, kho chứa, máy sấy và hệ thống số hóa quản lý vùng nguyên liệu.

“Hỗ trợ xây dựng, cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận giảm phát thải và chứng nhận chất lượng để nâng cao giá trị hạt gạo. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học công nghệ, ứng dụng chuyển đổi số và AI trong quản lý sản xuất, dự báo sâu bệnh, quản lý nhật ký đồng ruộng và đo đếm phát thải. Có cơ chế ghi nhận và từng bước hình thành thị trường tín chỉ carbon trong sản xuất lúa, để người nông dân và hợp tác xã được hưởng lợi từ kết quả giảm phát thải”, ông Phong chia sẻ.

Trạm bơm thủy lợi đóng vai trò quan trọng trong điều tiết nước, giúp cung cấp nước cho hàng chục ngàn ha lúa ở Cà Mau chống ngập lụt vào mùa mưa và hỗ trợ đẩy lùi tình trạng hạn hán hây xâm ngập mặn, nâng cao hiệu quả sản xuất lúa. Ảnh: Nguyên Du.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử, để hoàn thành mục tiêu hơn 54.600 ha vào năm 2030 tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương rà soát toàn diện kế hoạch triển khai Đề án, tập trung tham mưu tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, đồng thời hoàn thiện kế hoạch thực hiện năm 2026 với mục tiêu phát triển 5.000 ha vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

“Đẩy mạnh công tác tập huấn, chuyển giao quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, nâng cao năng lực quản trị và tổ chức hoạt động của các hợp tác xã. Đi liền với đó là khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất, chế biến, bao tiêu sản phẩm và ứng dụng mạnh mẽ khoa học – công nghệ nhằm giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị hạt gạo. Các tổ chức tín dụng cần tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, chế biến và tiêu thụ lúa gạo, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng 54.680 ha vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp vào năm 2030", Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho hay.