Tăng tốc đưa vốn đầu tư công vào các công trình
Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của cả nước đến giữa tháng 8 đạt 45,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Khi thời gian thực hiện kế hoạch năm không còn nhiều, các địa phương đang đồng loạt tăng tốc, đặt những mốc giải ngân ngay trong tháng 8, đồng thời tập trung gỡ từng điểm nghẽn để vốn không nằm lại trên kế hoạch mà thực sự đi vào từng công trình.
Chạy đua với thời gian
Với mục tiêu lấy đầu tư công làm động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nhiều địa phương đang chia nhỏ chặng đường giải ngân, đặt mục tiêu ngay trong tháng 8 để tạo áp lực tiến độ cho từng chủ đầu tư, từng dự án.
Tại Đồng Nai, mục tiêu được đặt ra là giải ngân đạt 70% kế hoạch vốn vào cuối tháng 8, tiến tới hoàn thành 100% kế hoạch năm.
Năm 2026, TP. Đồng Nai được giao hơn 27.162 tỷ đồng vốn đầu tư công. Đến giữa tháng 8, thành phố đã giải ngân hơn 54% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; sau khi thực hiện tiết kiệm 5% kế hoạch vốn, tỷ lệ giải ngân đạt hơn 56%. TP. Đồng Nai đặt mục tiêu đến hết tháng 8 nâng tỷ lệ giải ngân lên 70%.
Đến hết ngày 13/8/2026, cả nước đã giải ngân 463.532,9 tỷ đồng, đạt 45,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Ảnh: Đức Thanh
Để đạt mục tiêu này, TP. Đồng Nai đang tập trung rà soát tiến độ của từng chủ đầu tư, từng dự án. Theo báo cáo từ thành phố, trong 45 chủ đầu tư được giao chỉ tiêu, đã có 6 đơn vị giải ngân 100% kế hoạch, 2 đơn vị đạt trên 95% và 17 đơn vị đạt từ 60-87%. Tuy nhiên, vẫn còn 3 đơn vị có tỷ lệ giải ngân dưới 30%.
Đối với cấp xã, phường, TP. Đồng Nai đã giao hơn 6.373 tỷ đồng vốn đầu tư công. Đến giữa tháng 8, các xã, phường đã giải ngân hơn 2.542 tỷ đồng, đạt trên 40% kế hoạch. Một số xã, phường đang phấn đấu nâng tỷ lệ này lên trên 50% ngay trong tháng 8 này.
Cùng với đẩy nhanh thanh toán khối lượng hoàn thành, thành phố cũng đang tập trung tháo gỡ các vướng mắc ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án. Trong đó, chủ yếu là các vướng mắc liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, thiếu nhân lực có chuyên môn về đầu tư xây dựng và nguồn cung đá xây dựng. Do đó, TP. Đồng Nai yêu cầu từng xã, phường, chủ đầu tư rà soát từng dự án, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và phương án xử lý, tạo điều kiện để các dự án đủ điều kiện sớm triển khai, có khối lượng và giải ngân.
Gỡ vướng từ những nhiệm vụ chưa thể giải ngân
Không phải điểm nghẽn giải ngân nào cũng nằm ở công trường hay giải phóng mặt bằng. Với những nguồn vốn dành cho các nhiệm vụ mới, việc chậm xác định nhiệm vụ, lập và phê duyệt dự toán cũng có thể khiến vốn đã bố trí chưa thể đi vào thực tế.
Đơn cử tại Gia Lai, đến đầu tháng 8, nguồn kinh phí dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mới giải ngân 16,67% ở cấp tỉnh. Do đó, tỉnh Gia Lai đang yêu cầu các cơ quan, đơn vị rà soát toàn bộ nhiệm vụ, xác định rõ sản phẩm đầu ra và kế hoạch giải ngân từng tháng; nhiệm vụ đủ điều kiện phải khẩn trương hoàn tất thủ tục để triển khai, nghiệm thu, thanh toán.
Tại Quảng Ngãi, yêu cầu tăng tốc cũng được cụ thể hóa bằng tiến độ của từng dự án. Cụ thể, tỉnh đã yêu cầu các ban quản lý dự án, chủ đầu tư rà soát tiến độ, xây dựng kế hoạch giải ngân theo từng tháng, phấn đấu đến cuối tháng 8 đưa tỷ lệ giải ngân lên trên mức bình quân chung cả nước.
Đặc biệt, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp rà soát 68 dự án đang quản lý, xây dựng kế hoạch thực hiện theo tuần, tháng, quý và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cá nhân. Đối với các dự án đang thi công, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các nhà thầu huy động nhân lực, thiết bị, tổ chức tăng ca để đẩy nhanh tiến độ. Khối lượng hoàn thành phải được hoàn thiện hồ sơ, thủ tục thanh toán kịp thời.
Tại TP. Hồ Chí Minh - một trong những địa phương có quy mô vốn đầu tư công lớn nhất cả nước, áp lực cũng đang được chuyển thành những mục tiêu cụ thể. Thành phố đã hoàn thành phân bổ, giao hơn 147.599 tỷ đồng kế hoạch vốn năm 2026; đến hết tháng 7 giải ngân 63.775 tỷ đồng, đạt 43,2%. Thành phố đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giải ngân lên 70% trong quý III.
Có thể thấy, từ việc giao chỉ tiêu theo tháng đến rà soát từng dự án, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng chủ đầu tư, các địa phương đang chuyển trọng tâm điều hành sang từng phần việc, từng khối lượng và từng mốc giải ngân nhằm tạo chuyển biến thực chất trong những tháng cuối năm.
Gỡ từ mặt bằng đến nghiệm thu, thanh toán
Thực tế triển khai cho thấy, để một đồng vốn ra được công trường không chỉ cần vốn đã được bố trí mà còn là mặt bằng phải sẵn sàng, thủ tục đầu tư phải hoàn tất, vật liệu phải đủ, nhà thầu phải có năng lực thi công và sau khi có khối lượng hoàn thành, hồ sơ phải được nghiệm thu, thanh toán kịp thời.
Đây cũng là khâu đang được Bộ Xây dựng thúc mạnh trong những ngày giữa tháng 8 này.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án khẩn trương hoàn tất thủ tục nghiệm thu, thanh toán giá trị khối lượng hoàn thành; đồng thời xử lý nghiêm những trường hợp cố tình chậm trễ trong thanh toán. Yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh Bộ Xây dựng nhận định tiến độ giải ngân vẫn chưa tạo được bước đột phá và không thể để khối lượng thanh toán tiếp tục dồn vào những tháng cuối năm.
Theo TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, đầu tư công là một trong những động lực mà Việt Nam có thể chủ động thúc đẩy. Với quy mô nguồn vốn rất lớn trong năm nay, giải ngân hiệu quả không chỉ tạo tổng cầu trong ngắn hạn mà còn hình thành thêm năng lực sản xuất, hạ tầng cho tăng trưởng dài hạn. Vì vậy, theo ông, cần phấn đấu giải ngân ít nhất 99%, thậm chí 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao.
Nhìn từ góc độ đó, những mốc 60%, 70% mà các địa phương đặt ra trong tháng 8 không đơn thuần là cuộc chạy đua về tỷ lệ. Đây là những “điểm kiểm tra” để nhận diện dự án nào đang có khả năng hấp thụ vốn, dự án nào cần thêm lực đẩy và dự án nào phải sớm xử lý vốn nếu không còn khả năng thực hiện.
Như vậy, áp lực giải ngân lúc này không chỉ nằm ở việc “đẩy nhanh thi công”. Một công trình có khối lượng nhưng hồ sơ nghiệm thu, thanh toán chậm thì dòng vốn vẫn chưa thể đi tiếp. Ngược lại, một dự án đã đủ điều kiện nhưng còn vướng mặt bằng hoặc thủ tục cũng không thể tạo ra khối lượng để hấp thụ vốn.
Với mỗi bộ, ngành, địa phương có thể thấy cách làm có thể khác nhau nhưng đều có một điểm chung ngày càng rõ đó là: không để những điểm nghẽn của từng dự án kéo lùi kết quả chung.
Thời gian còn lại của năm không còn nhiều, trong khi khối lượng vốn cần giải ngân vẫn lớn. Do đó, yêu cầu đặt ra đối với các chủ đầu tư lúc này chính là: dự án đã có mặt bằng, phải tranh thủ từng ngày để tạo khối lượng; với khối lượng đã hoàn thành, phải nhanh chóng nghiệm thu, thanh toán; với những điểm nghẽn còn tồn tại, phải xác định rõ địa chỉ, trách nhiệm và thời hạn xử lý.
Thực tế triển khai ở các địa phương cũng cho thấy, muốn đẩy nhanh giải ngân thì phải tháo được những nút thắt ngay từ dự án. Mặt bằng được bàn giao sớm, vật liệu được bảo đảm, công trường tăng ca và hồ sơ thanh toán được xử lý kịp thời thì nguồn vốn mới có thể đi vào thực tế.
Theo các chuyên gia kinh tế, nếu giữ được nhịp tăng tốc ấy trong những tháng tới, mục tiêu giải ngân đang được các địa phương đặt ra sẽ không chỉ là những con số trên báo cáo, mà sẽ được chuyển thành những công trình hiện hữu, những hạ tầng mới và thêm một lực đẩy cho tăng trưởng.