Tăng tốc hoàn thiện thể chế, thúc đẩy công nghệ chiến lược và khởi nghiệp sáng tạo

Quang cảnh buổi họp báo. Ảnh Truyền thông KHCN

Hoàn thiện thể chế, định hình các trụ cột phát triển mới

Thông tin tại họp báo cho thấy, trong tháng 4, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời phát triển hạ tầng số, mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đáng chú ý, Bộ đã tham mưu trình Chính phủ ban hành 4 nghị định, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 6 quyết định và ban hành theo thẩm quyền 13 thông tư. Khối lượng văn bản lớn này tập trung vào các lĩnh vực có tác động lan tỏa mạnh như đổi mới công nghệ, chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa, năng lượng nguyên tử, tiêu chuẩn - quy chuẩn kỹ thuật, quản lý thuê bao viễn thông, phát triển thị trường khoa học, công nghệ và mở rộng thị trường Halal.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc đẩy mạnh xây dựng thể chế không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, mở rộng đầu tư đổi mới sáng tạo và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, mà còn giúp cơ quan quản lý nâng cao hiệu lực điều hành, đơn giản hóa thủ tục, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh từ thực tiễn phát triển số. Đây cũng là nền tảng quan trọng để triển khai các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trong hoạt động nghiên cứu, tháng 4-2026 ghi nhận 2.761 bài công bố quốc tế của Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực thế mạnh như kỹ thuật, khoa học máy tính, toán học, y học, môi trường và nông nghiệp. Hiện có 589 nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang triển khai, trong đó 190 nhiệm vụ đã được ứng dụng vào thực tiễn. Bộ cũng đã cấp 101 giấy chứng nhận đăng ký kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ, 59 giấy chứng nhận đăng ký tổ chức khoa học và công nghệ, 10 mã ISSN, với tổng kinh phí cấp và thanh toán trên 100 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Bộ đang xây dựng Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược gắn với các bài toán lớn của quốc gia, ngành và địa phương; đồng thời hoàn thiện Đề án khai thác, sử dụng hiệu quả không gian vũ trụ quốc gia. Đây được xem là cơ sở để tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có khả năng tạo đột phá như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ không gian.

Bộ cũng đang soạn thảo Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học và công nghệ quốc gia giai đoạn 2026-2030 theo hướng đổi mới cơ chế tài chính, tăng quyền chủ động cho tổ chức chủ trì và gắn nghiên cứu với nhu cầu thị trường.

Ông Hà Minh Hiệp, Chánh Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại buổi họp báo. Ảnh Truyền thông KHCN

Theo ông Hà Minh Hiệp, Chánh Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ, cách làm mới của Bộ tập trung vào tính phối hợp liên ngành. Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Bộ đã trình Thủ tướng thành lập tổ công tác liên ngành nhằm tránh chồng chéo, tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm. Đồng thời, mỗi bộ, ngành được định hướng chỉ triển khai từ 2-3 nhiệm vụ lớn trong năm để tránh dàn trải, nâng cao hiệu quả thực hiện.

Đổi mới sáng tạo lan tỏa, thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp

Song song với hoàn thiện thể chế, hoạt động đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực.

Tính đến tháng 4-2026, cả nước có 30 tổ chức được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao, 13 tổ chức được cấp giấy chứng nhận hoạt động ứng dụng công nghệ cao và 1 cơ sở ươm tạo công nghệ cao còn hiệu lực. Đồng thời, 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang được đầu tư, vận hành, phát triển.

Liên quan đến phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ cho biết, Nghị quyết số 86/NQ-CP ngày 5-4-2026 ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đã đặt mục tiêu đến năm 2045, cứ 10 người dân có 1 người khởi nghiệp, 35 người dân có 1 doanh nghiệp.

Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ phát biểu tại buổi họp báo. Ảnh Truyền thông KHCN

Chiến lược xác định khởi nghiệp sáng tạo là sự nghiệp của toàn dân, khơi dậy tinh thần chấp nhận rủi ro, lan tỏa văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được coi là trụ cột đột phá, tạo lợi thế cạnh tranh, cơ hội phát triển nhanh cho đất nước.

Một điểm đáng chú ý là định hướng phát triển mô hình “doanh nghiệp một người”. Theo đó, đến năm 2030, mục tiêu hình thành khoảng 1 triệu doanh nghiệp dạng này, vận hành trên nền tảng số với mô hình kinh doanh linh hoạt.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Bộ Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng cơ chế hỗ trợ theo hướng đơn giản hóa thủ tục thuế, báo cáo tài chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động. Đồng thời, các mô hình thí điểm sẽ được triển khai tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng trước khi nhân rộng.

Theo ông Phạm Đức Nghiệm, mô hình này đã phát triển mạnh tại nhiều quốc gia như Hàn Quốc hay Trung Quốc và chứng minh hiệu quả trong việc khai thác tiềm năng của lực lượng lao động sáng tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực tư vấn, thiết kế, kiến trúc, dịch vụ số.

Qua đó có thể thấy, cùng với việc hoàn thiện thể chế và đổi mới cách thức triển khai, Bộ Khoa học và Công nghệ đang từng bước định hình hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đồng bộ, tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.