Trong một thế giới nhiều bất ổn, bảo đảm an ninh năng lượng đang trở thành một trong những ưu tiên chiến lược của ASEAN, đòi hỏi sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi xanh và khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu.
Phiên toàn thể thứ tư trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 tập trung phân tích tầm quan trọng của an ninh năng lượng và hợp tác khu vực. Các diễn giả nhấn mạnh sự cấp thiết của quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch và bền vững để ứng phó với những biến động địa chính trị toàn cầu.
Nghị sĩ Seema Malhotra nhấn mạnh ASEAN cần thúc đẩy chuyển đổi xanh, tăng kết nối khu vực nhằm củng cố an ninh năng lượng.
Trong bối cảnh biến động địa chính trị và áp lực chuyển dịch năng lượng ngày càng gia tăng, Việt Nam đang đứng trước bài toán khó: vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa thực hiện các cam kết phát triển bền vững. Hệ thống chính sách đã được định hướng đầy đủ, song thách thức hiện nay nằm ở việc cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm nguồn cung, duy trì tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy chuyển dịch xanh.
Các biện pháp như tăng dự trữ, mở rộng hạ tầng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), đa dạng hóa thị trường xuất khẩu hay trợ giá năng lượng cho người dân đã góp phần giảm áp lực tức thời đối với nền kinh tế, đồng thời tránh được những cú sốc xã hội có thể phát sinh khi giá năng lượng tăng cao.
Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu biến động mạnh từ cuộc xung đột Nga - Ukraine cho tới xung đột tại khu vực Trung Đông, Iran cho thấy, các cú sốc giá năng lượng liên tiếp đặt ra thách thức lớn đối với ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh quốc gia, vấn đề bảo đảm an ninh năng lượng đang trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu năng lượng gia tăng nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, việc phát huy vai trò của khu vực kinh tế nhà nước, đặc biệt là các tập đoàn năng lượng chủ lực như: Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Petrovietnam (PVN), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), và Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV)… không chỉ là giải pháp kinh tế mà còn là trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Những biến động địa chính trị tại Trung Đông gần đây một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về mức độ mong manh của hệ thống năng lượng toàn cầu. Khi các tuyến vận chuyển dầu khí chiến lược bị đe dọa, khi giá năng lượng biến động khó lường, mọi nền kinh tế – dù lớn hay nhỏ – đều buộc phải đối diện với một câu hỏi cốt lõi: mức độ tự chủ năng lượng đang ở đâu?
Giá năng lượng thế giới biến động mạnh trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng đang đặt ra thách thức lớn đối với ổn định kinh tế và hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nước.
Ngày 22/4 tại Brussels, Ủy ban châu Âu (EC) đã công bố chiến lược AccelerateEU tăng cường khả năng tự chủ năng lượng của Liên minh châu Âu (EU), đồng thời đưa ra các biện pháp hỗ trợ khẩn cấp giúp người dân và doanh nghiệp giảm thiểu tác động từ các cú sốc mạnh mẽ trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiếp tục gây biến động thị trường toàn cầu.
Xung đột Trung Đông đang làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, phơi bày rủi ro phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu. Việt Nam vừa ứng phó ngắn hạn bằng tiết kiệm năng lượng, vừa đẩy nhanh cải cách và điện hóa để tránh những cú sốc tương tự trong tương lai.
Trước biến động giá năng lượng toàn cầu đầu năm 2026, Việt Nam đang chuyển hướng bảo đảm an ninh năng lượng từ phía cầu, kết hợp cải cách thể chế và thúc đẩy điện hóa. Các giải pháp sử dụng hiệu quả năng lượng không chỉ giúp giảm áp lực chi phí trước mắt mà còn tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Ngày 9/4, tại Hà Nội, Viện Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo 'Biến động địa-chính trị và chiến lược bảo đảm năng lượng'.
Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung và đẩy giá năng lượng biến động mạnh, nhiều quốc gia không còn dừng ở các biện pháp ứng phó ngắn hạn. Thay vào đó, họ đang chủ động 'xoay trục' chính sách - từ tìm nguồn cung mới, tái cấu trúc hạ tầng đến điều chỉnh chiến lược dài hạn - nhằm giảm phụ thuộc và tăng khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng.
Việt Nam đang đối mặt áp lực gia tăng nhu cầu năng lượng, nhất là trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh. Do đó, tiết kiệm điện, xăng dầu và đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng xanh được xác định là giải pháp căn cơ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Nhật Bản nằm ở việc điều chỉnh chiến lược năng lượng trong bối cảnh khủng hoảng mà vẫn duy trì định hướng dài hạn.