Tăng trưởng hai con số và bài toán về hiệu quả đồng vốn, nợ xấu và huy động tiền trong dân

Phải nỗ lực ổn định mặt bằng lãi suất

Hiện nay, mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam đang đối mặt nhiều thách thức, đặc biệt là sau khi chiến sự tại Trung Đông bùng nổ.

TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Chính phủ cho biết, sau khi chiến sự bùng nổ, dự kiến tăng trưởng kinh tế thế giới hai năm 2026 - 2027 sẽ giảm khoảng 0,4 %, mỗi năm ta mất đi khoảng 0,2 %. Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng lớn vì phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng tại khu vực này.

Vị chuyên gia đưa ra kịch bản xuất khẩu và thu hút FDI sẽ giảm 1%, lạm phát tăng thêm 0,5%, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam giảm khoảng 0,6% đến 0,8%.

Ông cho rằng, dưới hàng loạt biến số lớn của toàn cầu và khu vực, tăng trưởng hai con số năm 2026 là cực kỳ khó khăn. "Có lẽ không nhất thiết là năm nào cũng phải tăng trưởng 10%/năm, mà bình quân là 10%, trong đó có năm 10%, có năm 12%, năm 8% và năm 9%", ông Lực nêu quan điểm.

Theo TS Lực, để duy trì đà tăng trưởng bền vững và chất lượng tăng trưởng, trước bối cảnh kinh tế có những sức ép lớn từ bên ngoài, Việt Nam cần kiên định sự ổn định, linh hoạt đối với những vấn đề lớn như: Lạm phát, tỷ giá, an ninh năng lượng, thị trường tài chính. Bên cạnh đó, cần phải giữ thị trường bất động sản "thật êm" trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

“Đáng chú ý, năm nay chúng ta phải cố gắng là ổn định mặt bằng lãi suất. Lãi suất mà tăng, chúng ta cực kỳ khó tăng trưởng hai con số", ông Lực nhấn mạnh.

Vốn cho nền kinh tế vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng

Trong khi đó, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, để đối phó với những bất định ngắn hạn và hướng tới tầm nhìn tăng trưởng dài hạn, Việt Nam cần tập trung vào 4 nhóm chính sách lõi: Ứng xử linh hoạt với thế giới; Ổn định kinh tế vĩ mô; Hỗ trợ thị trường và doanh nghiệp; và Đột phá thể chế…

Bài toán nguồn lực cho tăng trưởng

Về nguồn lực cho tăng trưởng, TS Cấn Văn Lực cho rằng, cần đẩy mạnh tái cơ cấu lại nền kinh tế để phân bổ nguồn lực hiệu quả. Bao nhiêu % nguồn lực được dành cho nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ... phải được phân bổ rõ ràng. “Không thể có 10 đồng mà cái thứ gì cũng muốn làm, chắc sẽ khó hiệu quả và thành công được", ông nói.

Đặc biệt, ông cho rằng chúng ta đặt mục tiêu tăng trưởng cao song cần quan tâm đến chất lượng tăng trưởng. Chất lượng tăng trưởng thể hiện rõ nhất là năng suất và hệ số ICOR (hiệu quả sử dụng vốn đầu tư). Việt Nam hiện chỉ số ICOR là 5 đồng để có 1% tăng trưởng, tỷ lệ này cần giảm xuống 4 đồng cho 1% tăng trưởng.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho rằng, thực trạng hiện nay cho thấy tăng trưởng kinh tế vẫn dựa chủ yếu vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng và vốn đầu tư công.

Trong đó, về vốn tín dụng, ông Hùng chỉ ra nghịch lý khi dư nợ tín dụng tăng trưởng khoảng 19% nhưng tốc độ tăng trưởng GDP chỉ đạt mức 8%. Trong khi đó, thị trường vốn dù đã hình thành và phát triển hàng chục năm nhưng vẫn chưa thực sự bền vững, chưa tạo đủ niềm tin để nhà đầu tư tham gia sâu rộng, dẫn đến việc chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của nền kinh tế.

Vị chuyên gia cũng nêu thêm một “bài toán nan giải” khác, đó là "cục máu đông" nợ xấu và các dự án tồn đọng. Hiện nay, có khoảng 1 triệu tỷ đồng nợ xấu (bao gồm nợ nội bảng, nợ tại VAMC) và nợ tiềm ẩn rủi ro từ thị trường bất động sản chưa được giải tỏa.

"Nếu chúng ta không có những chính sách quyết liệt để tháo gỡ các dự án vướng mắc và khơi thông dòng vốn đang bị đóng băng này, thì quốc gia sẽ mất đi một nguồn lực đầu tư khổng lồ", ông Hùng nói.

Còn TS Nguyễn Trí Thành thì cho rằng, dù thách thức bủa vây, nền kinh tế vẫn có những dư địa lớn nếu biết cách khơi thông như chuyển hóa dòng tiền tiết kiệm vào sản xuất.

"Lượng tiền gửi tiết kiệm và nguồn vốn nhàn rỗi trong dân (dưới dạng vàng, ngoại tệ...) đang rất lớn, trong khi tổng đầu tư toàn xã hội lại thấp. Cần có cơ chế điều hướng dòng tiền khổng lồ này, ước tính có thể lên tới hàng chục tỷ USD (khoảng 500.000 tỷ đồng) chảy vào khu vực sản xuất kinh doanh thay vì đầu cơ tích trữ", ông Thành nói.

Bên cạnh đó là giải phóng các dự án "đắp chiếu". Theo ông Thành, việc gỡ vướng pháp lý, đẩy nhanh tiến độ cho 800 - 1.000 dự án lớn đang bị đình trệ sẽ trực tiếp bơm hàng trăm nghìn tỷ đồng vào nền kinh tế, tạo ra cú hích tăng trưởng mạnh mẽ trong ngắn hạn.

Nhật Linh