Tăng tỷ lệ truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử

Hệ thống văn bản chỉ đạo được ban hành kịp thời, sát thực tiễn đã tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho công tác quản lý nghề cá trên địa bàn.

Các tổ đồng quản lý nghề cá ven bờ là điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, giữ vững chủ quyền biển đảo.

Quản lý chặt chẽ đội tàu

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh, tỉnh hiện có 100% tàu cá đã được đăng ký và cập nhật đồng bộ lên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Công tác đăng kiểm, kiểm tra an toàn kỹ thuật tàu cá cũng được duy trì nghiêm ngặt. Các trường hợp hết hạn đăng kiểm hay chưa đủ điều kiện hoạt động đều được chính quyền địa phương và lực lượng chức năng lập danh sách theo dõi chặt chẽ, niêm phong hoặc yêu cầu nằm bờ, tuyệt đối không cho phép xuất lạch tham gia khai thác.

Đối với nhóm tàu vùng khơi (có chiều dài từ 15 m trở lên), toàn bộ tàu cá đang hoạt động đều đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Nhờ duy trì công tác giám sát, trực ca 24/7 tại Trung tâm dữ liệu giám sát tàu cá, Hà Tĩnh liên tục trong nhiều năm qua không ghi nhận trường hợp nào tàu cá vi phạm vượt ranh giới cho phép trên biển hay xâm phạm vùng biển nước ngoài để khai thác hải sản trái phép.

Một trong những điểm sáng nổi bật trong công tác chống khai thác IUU tại Hà Tĩnh thời gian qua là việc đưa vào vận hành 9 điểm lên cá tạm thời trực thuộc 3 cảng cá chỉ định (Xuân Hội, Cửa Sót, Cửa Nhượng). Để giúp ngư dân tiếp cận nhanh chóng với các quy định mới, ngành chức năng địa phương đã tổ chức 21 lớp tập huấn chuyên sâu với hơn 1.584 lượt người tham gia, thực hiện phương châm “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từng chủ tàu, thuyền trưởng thao tác ghi nhật ký điện tử và làm thủ tục xuất nhập cảng.

Ông Mai Văn Luân, Giám đốc Ban Quản lý các Cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Hà Tĩnh phấn khởi cho biết: Kết quả bước đầu rất đáng ghi nhận, tỷ lệ tàu cá thực hiện thủ tục qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) trên địa bàn tỉnh đã tăng từ 27% lên 46%. Lực lượng tại các cảng cá đã phối hợp chặt chẽ với Bộ đội Biên phòng thực hiện đối soát thông tin tàu thuyền xuất nhập lạch hằng ngày, bảo đảm tính công khai, minh bạch về sản lượng bốc dỡ, tạo tiền đề quan trọng phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra của các đoàn công tác Trung ương và EC.

Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, ý thức chấp hành pháp luật của bà con ngư dân Hà Tĩnh đã có sự chuyển biến rõ rệt. Ngư dân không còn xem các quy định chống khai thác IUU là rào cản, mà đã nhận thức sâu sắc việc tuân thủ quy định chính là bảo vệ sinh kế lâu dài cho chính gia đình mình và thế hệ mai sau.

Phát huy hiệu quả Tổ đồng quản lý nghề cá

Tại Hà Tĩnh, việc thành lập và đưa vào hoạt động hiệu quả các Tổ đồng quản lý nghề cá ven bờ tại các địa phương ven biển đã phát huy vai trò nòng cốt của cộng đồng. Các tổ đồng quản lý không chỉ chủ động phân công hội viên giám sát mặt nước, nhắc nhở nhau không sử dụng chất nổ, xung điện, lưới cào tận diệt, mà còn trở thành "cánh tay nối dài" của chính quyền trong việc phát hiện, báo tin các hành vi vi phạm IUU ở vùng ven bờ.

Ngư dân Bùi Ngọc Cảnh (xã Tiên Điền, Hà Tĩnh) chia sẻ: Trước đây, nhiều anh em ngư dân chưa hiểu hết nên còn e ngại việc ghi nhật ký hay bật thiết bị giám sát hành trình vì sợ tốn chi phí, phiền hà. Nhưng được cán bộ biên phòng và ngành nông nghiệp xuống tận tàu tuyên truyền, giải thích rõ hại - lợi, lại thêm Tổ đồng quản lý nghề cá thường xuyên nhắc nhở, chúng tôi đã hiểu ra. Giờ đây, trước khi mở máy ra khơi, việc đầu tiên của tôi là kiểm tra thiết bị VMS, bật kết nối 24/24 giờ và ghi chép nhật ký đầy đủ.

Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, công tác chống khai thác IUU tại Hà Tĩnh hiện vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức từ thực tiễn. Do tác động của biến đổi khí hậu và diễn biến thiên tai phức tạp, tình trạng luồng lạch ra vào các cảng cá trọng điểm thường xuyên bị bồi lấp nghiêm trọng, gây nguy cơ mắc cạn, hư hỏng tài sản và ảnh hưởng lớn đến việc ra vào cập bến bốc dỡ hải sản của tàu thuyền. Bên cạnh đó, nguồn lực, nhân sự làm công tác quản lý nghề cá, kiểm ngư và lực lượng trực vận hành hệ thống VMS còn khá mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều khâu trong khi khối lượng và áp lực công việc ngày càng gia tăng.

Để duy trì thành quả và xử lý dứt điểm các khâu yếu, thời gian tới, tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục tập trung khắc phục hoàn toàn các tồn tại và hạn chế; siết chặt quản lý, kiểm soát 100% đội tàu không đủ điều kiện hoạt động không được ra khơi; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến sâu rộng Nghị định số 246/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản đến tận từng hộ ngư dân; đồng thời duy trì nghiêm túc, chuẩn hóa quy trình vận hành eCDT trên toàn hệ thống cảng cá.

Cùng với đó, tỉnh Hà Tĩnh cũng kiến nghị Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm bố trí nguồn lực nạo vét định kỳ các luồng cảng cá Xuân Hội, Cửa Sót, Cửa Nhượng; đầu tư nâng cấp Cảng cá Kỳ Ninh đạt chuẩn quốc tế; hỗ trợ trang bị tàu kiểm ngư xa bờ và có cơ chế, chính sách đặc thù cho lực lượng làm công tác trực VMS, vận hành Văn phòng IUU nhằm bảo đảm hiệu quả thực thi nhiệm vụ trong tình hình mới.