Tạo đà phát triển toàn diện khu vực nông thôn

Diện mạo nông thôn xã Phú Bình ngày càng khởi sắc, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn hiện đại, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân theo Đề án số 20-ĐA/TU.

Những chuyển động từ cơ sở

Ở tuổi ngoài 60, bà An Thị Tuyết, xóm Nguyễn Sơn, xã Phú Bình vẫn có công việc ổn định tại trang trại chăn nuôi bò của gia đình anh Lê Đức Toàn ngay nơi mình sinh sống. Công việc phù hợp với sức khỏe, không phải đi xa, lại có nguồn thu nhập đều đặn. Bà Tuyết chia sẻ: “Tôi thấy công việc phù hợp với sức khỏe. Ngoài thời gian làm ở đây, tôi còn tranh thủ trồng thêm rau để tăng thu nhập”.

Trường hợp của bà Tuyết cho thấy hiệu quả của việc phát triển các mô hình sản xuất gắn với tạo việc làm tại địa phương. Hoạt động sản xuất được tổ chức hợp lý không chỉ mang lại thu nhập cho chủ cơ sở mà còn mở thêm cơ hội việc làm cho người dân xung quanh, trong đó có lao động lớn tuổi.

Trên diện tích khoảng 8.000m2 đất, trước đây gia đình anh Lê Đức Toàn chủ yếu chăn nuôi dê. Nhận thấy tiềm năng của thị trường bò thịt, cách đây 5 năm, anh chuyển sang nuôi bò 3B theo hình thức nuôi nhốt, vỗ béo. Từ phương thức chăn nuôi dựa nhiều vào kinh nghiệm, gia đình từng bước ứng dụng kỹ thuật, chủ động nguồn thức ăn, đầu tư cơ giới hóa và xử lý chất thải theo hướng tuần hoàn.

Thông qua dự án khuyến nông Trung ương, gia đình anh được hỗ trợ kỹ thuật chăn nuôi tuần hoàn và thức ăn cho bò. Với quy mô 30 con bò nuôi vỗ béo, gia đình chủ động trồng cỏ, kết hợp sử dụng nguồn thức ăn tự nhiên, giúp đàn bò sinh trưởng tốt, hạn chế dịch bệnh. Mỗi lứa bò được nuôi khoảng 12-15 tháng trước khi xuất chuồng.

Theo anh Toàn, lợi nhuận bình quân đạt khoảng 1,3-1,5 triệu đồng/con/tháng; sau khoảng 12 tháng nuôi, mỗi con bò mang lại khoản thu nhập khoảng 15-18 triệu đồng sau khi trừ chi phí. Với quy mô hiện tại, giá trị thu nhập của một chu kỳ chăn nuôi ước đạt trên 450 triệu đồng.

Toàn bộ phân bò được tận dụng để nuôi giun quế, tạo nguồn phân hữu cơ cung cấp cho thị trường, hạn chế ô nhiễm môi trường. Hệ thống máy móc phục vụ cắt cỏ, phối trộn thức ăn, vận chuyển và dọn phân giúp giảm sức lao động, nâng cao năng suất. Hiện trang trại tạo việc làm thường xuyên cho 2 lao động địa phương, với mức thu nhập khoảng 8,5 triệu đồng/người/tháng.

Cán bộ khuyến nông hướng dẫn anh Lê Đức Toàn, xóm Nguyễn Sơn, xã Phú Bình, kỹ thuật ngâm ủ thức ăn và chăn nuôi bò thịt theo hướng tuần hoàn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Còn tại vùng chè Tân Cương, sự chuyển biến trong sản xuất thể hiện qua việc người dân tham gia hợp tác xã (HTX), liên kết sản xuất và chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm. Trước đây, nhiều hộ trồng chè chủ yếu tự chăm sóc, chế biến rồi mang sản phẩm ra chợ tiêu thụ. Phương thức sản xuất nhỏ lẻ khiến chất lượng chè chưa đồng đều, đầu ra thiếu ổn định. Những năm gần đây, người trồng chè từng bước chuyển sang sản xuất theo quy trình chung, gắn với nhu cầu thị trường thông qua các mô hình kinh tế hợp tác.

Gia đình anh Nguyễn Văn Đạt, xóm Nam Thái, xã Tân Cương là một trong những hộ chuyển đổi theo hướng này. Từ khi tham gia HTX Trà Nguyên Long, gia đình được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, nâng cao chất lượng nguyên liệu và tiêu thụ chè búp tươi với giá tốt hơn so với bán ngoài chợ. Anh Đạt chia sẻ: “Chè tươi bán cho HTX được giá hơn, người dân cũng yên tâm đầu tư sản xuất. Sản phẩm còn được chứng nhận OCOP 4 sao”.

Vừa qua, Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai mô hình sản xuất chè theo hướng hữu cơ tại HTX Trà Nguyên Long, với diện tích 5ha, có 12 thành viên tham gia. Mô hình hướng tới thay đổi phương thức canh tác, sử dụng vật tư phù hợp, nâng cao chất lượng nguyên liệu và bảo vệ môi trường. Thông qua HTX, người trồng chè có điều kiện tiếp cận kỹ thuật, liên kết tiêu thụ và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Hiện thực hóa mục tiêu phát triển toàn diện

Các mô hình tại Phú Bình và Tân Cương phản ánh định hướng chuyển đổi mà ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên đang chú trọng, gồm phát triển sản xuất an toàn, hữu cơ, tuần hoàn, ứng dụng khoa học kỹ thuật và tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị.

Từ đầu năm đến nay, Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai 10 mô hình thuộc các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản. Các mô hình được lựa chọn theo hướng sản xuất an toàn, hữu cơ, tuần hoàn, liên kết chuỗi giá trị và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, Trung tâm tổ chức 69 lớp tập huấn với 2.650 lượt người tham gia. Mạng lưới tổ khuyến nông cộng đồng được thành lập và duy trì tại 92/92 xã, phường, góp phần đưa tiến bộ kỹ thuật đến gần hơn với người sản xuất.

Hoạt động khuyến nông đang từng bước chuyển trọng tâm, từ hỗ trợ giống, vật tư sang chuyển giao kỹ thuật, đổi mới phương thức tổ chức sản xuất và kết nối thị trường. Cách làm này giúp người dân nâng cao năng lực sản xuất, chủ động áp dụng tiến bộ kỹ thuật và tăng khả năng duy trì mô hình sau khi kết thúc thời gian hỗ trợ.

Hiệu quả khuyến nông vì thế không chỉ thể hiện ở số lượng mô hình hay diện tích triển khai mà còn ở khả năng nâng cao thu nhập, thay đổi phương thức sản xuất và lan tỏa những cách làm phù hợp trong cộng đồng. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình thực hiện Đề án số 20-ĐA/TU của Tỉnh ủy về phát triển toàn diện khu vực nông thôn giai đoạn 2026-2030.

Đề án xác định định hướng xuyên suốt là xây dựng “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế từng vùng, nâng cao giá trị sản xuất gắn với cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người dân.

Mô hình chăn nuôi bò thịt theo hướng tuần hoàn tại xã Phú Bình tạo việc làm, giúp bà An Thị Tuyết, xóm Nguyễn Sơn, có thu nhập ổn định.

Các chỉ tiêu của Đề án đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng nông nghiệp, gắn phát triển sản xuất với tạo việc làm, giảm nghèo bền vững và bảo vệ môi trường. Quá trình xây dựng nông thôn mới cũng hướng tới cải thiện đời sống người dân, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.

Để thực hiện các mục tiêu này, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đang tập trung cơ cấu lại sản xuất, phát triển sản phẩm chủ lực, mở rộng vùng sản xuất tập trung, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp. Việc lựa chọn mô hình phải gắn với lợi thế địa phương, nhu cầu thị trường và khả năng tổ chức sản xuất, qua đó nâng cao hiệu quả đầu tư và tạo sức lan tỏa trong khu vực nông thôn.

Ông Dương Sơn Hà, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh: Ngành Nông nghiệp xác định tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại sản xuất, phát triển các vùng sản xuất tập trung, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm và thúc đẩy liên kết theo chuỗi. Đặc biệt, chú trọng nhân rộng những mô hình có hiệu quả thực tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, để người dân thực sự là chủ thể và được hưởng lợi từ quá trình phát triển nông thôn.

Tham gia Hợp tác xã Trà Nguyên Long giúp anh Nguyễn Văn Đạt, xóm Nam Thái, xã Tân Cương đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng chè và ổn định đầu ra với giá bán tốt hơn.

Quá trình hiện thực hóa Đề án số 20 vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Sản xuất nông nghiệp ở nhiều địa phương còn nhỏ lẻ, nguồn lực đầu tư hạn chế, giá vật tư biến động, tác động của thời tiết và dịch bệnh ngày càng khó lường. Liên kết sản xuất, tiêu thụ tại một số nơi chưa bền vững; khả năng tiếp cận khoa học kỹ thuật và thị trường giữa các vùng còn chênh lệch.

Sau sáp nhập, địa bàn tỉnh rộng hơn, điều kiện phát triển giữa các khu vực có sự khác biệt, đòi hỏi giải pháp tổ chức sản xuất phải phù hợp với đặc điểm từng vùng. Theo ông Dương Sơn Hà, những địa phương có lợi thế sản xuất hàng hóa cần tập trung phát triển vùng nguyên liệu, đầu tư công nghệ, chế biến sâu và mở rộng thị trường. Đối với vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc phát triển sinh kế cần xuất phát từ điều kiện thực tế, ưu tiên những mô hình dễ áp dụng, phù hợp với tập quán sản xuất và có khả năng tạo thu nhập ổn định, góp phần giảm nghèo bền vững.

Bên cạnh nguồn lực Nhà nước, vai trò của HTX và doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường cần được phát huy. HTX giúp tập hợp các hộ sản xuất, thống nhất quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm; doanh nghiệp góp phần mở rộng thị trường, thúc đẩy chế biến và tiêu thụ. Việc nhân rộng mô hình phải căn cứ vào hiệu quả thực tế, khả năng tự duy trì và mức độ cải thiện đời sống người dân, bảo đảm tính thiết thực, bền vững.

Từ những đổi mới trong từng mô hình sản xuất, kinh tế nông thôn Thái Nguyên đang từng bước chuyển sang hướng nâng cao giá trị, tăng cường liên kết và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Phát huy lợi thế từng địa phương, lấy hiệu quả kinh tế và đời sống người dân làm thước đo sẽ là hướng đi quan trọng để tỉnh tạo chuyển biến thực chất, đưa các mục tiêu của Đề án số 20-ĐA/TU vào cuộc sống.