Tạo 'điểm tựa' pháp lý cho dòng vốn quốc tế

Hoàn thiện mắt xích pháp lý

Trọng tài và hòa giải thương mại vì vậy ngày càng đóng vai trò quan trọng tại các trung tâm kinh tế, tài chính lớn. Đối với TP. Đà Nẵng, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi thành phố được định hướng xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội.

Sau hợp nhất, Đà Nẵng sở hữu không gian phát triển rộng lớn cùng hệ thống hạ tầng khá đồng bộ với 2 sân bay, 2 cảng biển, 2 cửa khẩu đường bộ và các loại hình giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không… Thành phố đồng thời có Khu công nghệ cao, Khu kinh tế mở Chu Lai và đang triển khai Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do. Đây là những nền tảng quan trọng để mở rộng hoạt động đầu tư, thương mại, tài chính và thu hút các dòng vốn trong, ngoài nước.

Tuy nhiên, quy mô và mức độ phức tạp của các hoạt động kinh tế càng tăng thì nguy cơ phát sinh tranh chấp từ hợp đồng, đầu tư, thương mại và các giao dịch tài chính cũng lớn hơn. Bởi vậy, bên cạnh hạ tầng, cơ chế chính sách và các dịch vụ tài chính, một trung tâm tài chính muốn hoạt động hiệu quả còn cần hệ thống thiết chế pháp lý đủ năng lực xử lý những tranh chấp phát sinh nhanh chóng, khách quan và chuyên nghiệp.

Đáp ứng nhu cầu thực tế, mới đây tại Đà Nẵng, Câu lạc bộ Luật sư Thương mại quốc tế Việt Nam (VBLC) và Trung tâm Trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam (VIFCA) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác về đào tạo, nghiên cứu, trọng tài thương mại và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế. Theo thỏa thuận, hai bên sẽ phối hợp tổ chức các hội nghị, hội thảo, tọa đàm, diễn đàn chuyên môn và chương trình đào tạo về pháp luật thương mại quốc tế, trọng tài, các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế, pháp luật tài chính quốc tế cũng như những vấn đề pháp lý liên quan đến Trung tâm tài chính quốc tế.

Trước đó, Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế APEC VN cũng ra mắt Chi nhánh Đà Nẵng, đưa dịch vụ trọng tài và hòa giải thương mại đến gần hơn với cộng đồng doanh nghiệp khu vực miền Trung.

Muốn thu hút dòng vốn quốc tế, cần có một “bệ đỡ” pháp lý hoàn chỉnh

Sự hiện diện của các tổ chức trọng tài được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hệ sinh thái pháp lý - kinh doanh của Đà Nẵng, cung cấp thêm cơ chế giải quyết tranh chấp trung lập, minh bạch và chuyên nghiệp. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong quản trị rủi ro pháp lý và lựa chọn các phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp với môi trường kinh doanh hiện đại… Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP. Đà Nẵng, việc ra mắt Chi nhánh APEC VN giúp doanh nghiệp tiếp cận phương thức giải quyết tranh chấp hiện đại, củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài và tạo dựng một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái pháp lý - kinh doanh ở địa phương.

Củng cố niềm tin cho nhà đầu tư

Việc hình thành các thiết chế trọng tài mới chỉ là một phần của yêu cầu đặt ra. Để đáp ứng môi trường hoạt động của một trung tâm tài chính quốc tế, năng lực và chất lượng giải quyết tranh chấp cũng cần được nâng lên tương ứng với quy mô, tính chất ngày càng phức tạp của các giao dịch.

Tại một hội thảo về kiến tạo thể chế, định hình dòng vốn thế hệ mới, Luật sư Lê Thị Dung, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Thương mại miền Trung cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, trọng tài thương mại cần được nhìn nhận từ góc độ của nhà đầu tư và môi trường đầu tư. Theo đó, một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, minh bạch và chuyên nghiệp không chỉ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên mà còn góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư trong, ngoài nước.

Một trong những yếu tố quyết định là chất lượng đội ngũ trọng tài viên. Việc lựa chọn trọng tài viên cần dựa trên những tiêu chí rõ ràng về chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn, đạo đức nghề nghiệp và khả năng giải quyết tranh chấp sâu sắc, khách quan, công bằng. Đồng thời, cần có những chính sách thông thoáng hơn nhằm thu hút chuyên gia, luật sư, nhà khoa học và những người giàu kinh nghiệm thực tiễn tham gia hoạt động trọng tài.

Điều này, đặc biệt quan trọng đối với Trung tâm tài chính quốc tế, nơi có thể xuất hiện những giao dịch phức tạp, liên quan đến nhiều chủ thể, lĩnh vực và yếu tố pháp lý khác nhau. Khi đó, năng lực chuyên môn của đội ngũ trọng tài viên cũng như khả năng tiếp cận những chuẩn mực, thông lệ quốc tế sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng và uy tín của cơ chế giải quyết tranh chấp.

Bên cạnh nguồn nhân lực, Luật sư Lê Thị Dung cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời. Sự phối hợp đồng bộ sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi của các bên, nâng cao hiệu lực của quá trình giải quyết tranh chấp và hoàn thiện quy trình tố tụng trọng tài theo hướng chặt chẽ, minh bạch, qua đó hạn chế nguy cơ phán quyết trọng tài bị hủy. Bên cạnh đó, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và triển khai giải quyết tranh chấp trực tuyến được xem là những hướng đi phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế số.

Với một trung tâm tài chính quốc tế, niềm tin của nhà đầu tư không chỉ được tạo dựng từ những chính sách ưu đãi, hạ tầng hiện đại hay khả năng kết nối dòng vốn, mà còn từ mức độ an toàn và khả năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi xảy ra tranh chấp. Bởi vậy, cùng với quá trình hoàn thiện thể chế, phát triển sản phẩm, dịch vụ tài chính, việc xây dựng hệ thống giải quyết tranh chấp chuyên nghiệp, độc lập, hiệu quả và tiệm cận thông lệ quốc tế sẽ góp phần gia cố “lá chắn” pháp lý cho Trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng, từng bước nâng sức cạnh tranh và khả năng thu hút các dòng vốn quốc tế.