Tạo lực đẩy mới cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ở Lào Cai

Khoa học, công nghệ muốn tạo ra giá trị không thể dừng ở một đề tài được nghiệm thu. Từ hình thành ý tưởng, tuyển chọn nhiệm vụ, tổ chức nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá đến chuyển giao và đưa kết quả vào sản xuất, mỗi công đoạn đều cần nguồn lực phù hợp.

Thực tế triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã hình thành nhiều hướng nghiên cứu gắn với nhu cầu sản xuất. Một trong những nhiệm vụ được tỉnh phê duyệt là “Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trồng một số giống hoa sen mới phục vụ sản xuất và chế biến các sản phẩm từ sen theo chuỗi giá trị tại tỉnh Lào Cai” do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh - Viện Nghiên cứu Rau quả chủ trì. Đây là một trong 12 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh được phê duyệt tổ chức chủ trì, chủ nhiệm, kinh phí, phương thức khoán chi và thời gian thực hiện trong năm 2025. Tổng kinh phí thực hiện đề tài gần 3,87 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước 3,58 tỷ đồng, nguồn ngoài ngân sách gần 290 triệu đồng.

Mô hình nghiên cứu, thử nghiệm giống sen mới phục vụ sản xuất và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị tại Lào Cai.

Với những nhiệm vụ có thời gian triển khai dài, liên quan trực tiếp đến thử nghiệm và sản xuất, việc bố trí kinh phí cần tính đến từng giai đoạn, từ nghiên cứu, theo dõi, đánh giá đến hoàn thiện quy trình và chuyển giao kết quả.

Ông Lê Xuân Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh, Chủ nhiệm Dự án khoa học "Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật phát triển giống vải chín sớm PH40 theo hướng sản xuất hàng hóa, giai đoạn 2024 - 2027" cho rằng: Việc tỉnh quan tâm hoàn thiện cơ chế, định mức chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân trong xây dựng dự toán, triển khai nhiệm vụ và huy động chuyên gia tham gia nghiên cứu. Nguồn kinh phí được bố trí phù hợp với từng khâu sẽ giúp các nhiệm vụ có thêm điều kiện thử nghiệm, hoàn thiện quy trình và chuyển giao kết quả vào thực tiễn.

Ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất chè theo hướng hữu cơ, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Từ những yêu cầu trong quá trình triển khai nhiệm vụ, việc hoàn thiện cơ chế tài chính trở thành điều kiện để nâng hiệu quả đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nghị quyết 27/2026/NQ-HĐND được HĐND tỉnh Lào Cai thông qua ngày 11/8/2026 tại Kỳ họp thứ 4, kỳ họp chuyên đề, có hiệu lực từ ngày 22/8/2026, thay thế Nghị quyết 06/2023/NQ-HĐND quy định một số nội dung và mức chi quản lý hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; thực hiện chương trình, nhiệm vụ và các hoạt động hỗ trợ có sử dụng ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh. Đây là cơ sở để các cơ quan, đơn vị thống nhất trong lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí dành cho lĩnh vực này.

Ứng dụng công nghệ trong sản xuất công nghiệp, góp phần nâng cao năng lực sản xuất của doanh nghiệp.

Điểm mới của Nghị quyết là phạm vi điều chỉnh được mở rộng. Chính sách không chỉ tập trung vào nhiệm vụ nghiên cứu mà bao quát cả hoạt động quản lý, chương trình, nhiệm vụ và các hoạt động hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Đối tượng áp dụng gồm cơ quan quản lý, đơn vị sự nghiệp, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có sử dụng ngân sách nhà nước.

Theo Nghị quyết, mức chi được áp dụng bằng 80% mức chi tối đa theo quy định của Trung ương.

Không dừng ở việc xác định nguồn lực, Nghị quyết quy định cụ thể hơn mức chi cho từng hoạt động. Thù lao chủ nhiệm nhiệm vụ được quy đổi theo tháng, kinh phí quản lý chung được tính bằng 5% tổng dự toán kinh phí thực hiện nhiệm vụ. Việc xác định cụ thể các mức chi tạo cơ sở để đơn vị chủ trì xây dựng dự toán sát hơn với yêu cầu thực tế, đồng thời có điều kiện huy động chuyên gia, nhà khoa học phù hợp với từng nhiệm vụ.

Ứng dụng tiến bộ khoa học giúp nông dân chế biến nông sản, nâng cao giá trị và phát triển sản phẩm đặc hữu của địa phương.

Cùng với nhiệm vụ nghiên cứu, chính sách cũng mở rộng hỗ trợ đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Theo đó, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ chi phí sử dụng trang thiết bị tại các cơ sở kỹ thuật, cơ sở ươm tạo, khu làm việc chung; hỗ trợ chi phí thuê mặt bằng tại cơ sở ươm tạo, khu làm việc chung trong thời gian tối đa 3 năm.

Nghị quyết cũng dành nguồn lực cho các hoạt động hỗ trợ bên ngoài một nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể, trong đó có khảo sát, đánh giá, thẩm định trình độ công nghệ của doanh nghiệp; thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; kết nối cung - cầu công nghệ, hội thảo chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường.

Các sản phẩm OCOP của Lào Cai được chú trọng hoàn thiện, nâng cao giá trị và mở rộng thị trường.

Như vậy, dòng ngân sách cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đặt trong một chuỗi từ xác định vấn đề, nghiên cứu, thử nghiệm đến hoàn thiện, chuyển giao và phát triển thị trường. Cách tiếp cận này tạo điều kiện để khoa học, công nghệ gắn chặt hơn với sản xuất, kinh doanh, nhất là trong những lĩnh vực tỉnh có lợi thế như: nông nghiệp, dược liệu, chế biến nông - lâm sản, du lịch và phát triển sản phẩm đặc hữu.

Việc hoàn thiện cơ chế tài chính sẽ tạo thêm điều kiện để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát huy vai trò trong phát triển kinh tế - xã hội. Với cách tiếp cận sát nhu cầu, gắn nghiên cứu với ứng dụng và sản xuất, Lào Cai có thêm cơ sở để khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế, tạo động lực cho doanh nghiệp và nâng giá trị các sản phẩm của địa phương.