Tạo môi trường thuận lợi để phát triển tài năng văn hóa, nghệ thuật

Cần xây dựng hệ thống chính sách đãi ngộ xứng đáng với nghệ nhân dân gian. Ảnh: Thư Hoàng.

PV: Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, theo ông cần những giải pháp gì để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trong lĩnh vực văn hóa?

TS.NSƯT Bùi Như Lai: Việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay là nhiệm vụ trọng yếu, giữ vai trò nền tảng trong việc nâng cao năng lực và hiệu quả thực thi công vụ của đội ngũ lãnh đạo, quản lý. Đặc biệt, trong lĩnh vực văn hóa, yêu cầu đặt ra đối với cán bộ không chỉ là khả năng xử lý các vấn đề chuyên môn mà còn cần có tư duy chiến lược và kỹ năng làm việc trong môi trường quốc tế.

Để đáp ứng những yêu cầu đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Bên cạnh đó, đổi mới mạnh mẽ nội dung đào tạo, bồi dưỡng theo phương châm “đào tạo theo năng lực, gắn với thực tiễn”, tập trung đào tạo năng lực chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, tăng cường tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết tình huống thực tế, kỹ năng quản lý và quản trị văn hóa.

Xác định yêu cầu về cán bộ quản lý trong lĩnh vực văn hóa sát với nhu cầu thực tế. Xây dựng những vị trí việc làm phù hợp để lựa chọn đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phù hợp với năng lực và nhu cầu. Sử dụng hình thức trao đổi kinh nghiệm, luân chuyển định kỳ trong các đơn vị văn hóa để cán bộ có cơ hội nâng cao kỹ năng thực tiễn.

Đồng thời cần xây dựng cơ chế chính sách và tập trung đánh giá vào quá trình, kết quả ứng dụng kiến thức vào thực tiễn của cán bộ quản lý, lãnh đạo. Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá theo KPI, đồng thời có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ, khen thưởng đối với cán bộ chủ động nâng cao trình độ đào tạo bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ.

TS.NSƯT Bùi Như Lai.

Vai trò của đội ngũ - mạng lưới chuyên gia văn hóa trong và ngoài nước - vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội cần được phát huy ra sao, thưa ông?

Đội ngũ chuyên gia văn hóa, cùng với gia đình, nhà trường và xã hội, giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng và phát triển nền văn hóa. Các chuyên gia là lực lượng dẫn dắt, định hướng, lan tỏa tri thức và tham gia tư vấn chính sách, góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa.

Gia đình là nền tảng hình thành nhân cách, giữ gìn và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống. Nhà trường đóng vai trò trang bị tri thức, rèn luyện kỹ năng và tạo điều kiện để người học tiếp cận, trải nghiệm các giá trị văn hóa.

Để phát huy hiệu quả, cần tăng cường sự gắn kết giữa gia đình - nhà trường - xã hội, qua đó xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đồng thời thúc đẩy đời sống văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số.

Làm thế nào để gỡ điểm nghẽn văn hóa và huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa, thưa ông?

Theo tôi, với thực trạng hiện nay, “nút thắt” lớn nhất mà cơ chế hiện tại chưa giải quyết được đó chính là “đầu ra”, là cơ hội và môi trường làm việc phù hợp để sinh viên tài năng có thể tỏa sáng và phát huy được tối đa thế mạnh của mình. Cơ hội việc làm chưa rộng mở, môi trường làm việc, thu nhập từ ngành nghề còn hạn chế chính là một trong những lý do quan trọng khiến sinh viên còn đang phân vân lựa chọn có nên tiếp tục nuôi dưỡng đam mê nghề nghiệp của mình hay không.

Để tháo đỡ điểm nghẽn này, theo tôi cần tập trung vào một số giải pháp và nhiệm vụ trọng tâm sau: Tập trung xây dựng các luật về hoạt động nghệ thuật, văn học, bản quyền tác giả, công nghiệp văn hóa…; nhấn mạnh việc sửa đổi, bổ sung, thay thế các văn bản quy phạm pháp luật còn bất cập, chồng chéo; tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về thể chế, đồng thời bổ sung khung pháp lý giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Xây dựng cơ chế đặc thù trong phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và phát huy tài năng văn hóa, nghệ thuật, thể thao; chú trọng các môn nghệ thuật truyền thống đồng thời thúc đẩy các loại hình nghệ thuật đương đại; bảo đảm điều kiện giảng dạy, sáng tạo đặc thù và chăm sóc sức khỏe chuyên biệt. Có chính sách hỗ trợ sáng tạo văn hóa trong không gian số, môi trường số, xã hội số, kinh tế số.

Bên cạnh đó là xây dựng hệ thống chính sách đãi ngộ xứng đáng với nghệ nhân (dân gian), nghệ sĩ; tạo điều kiện thức đẩy, hỗ trợ văn nghệ sĩ tham gia, đạt giải thưởng lớn tại các cuộc thi, triển lãm uy tín, danh giá về nghệ thuật của thế giới.

Để huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa, cần thúc đẩy hợp tác hơn nữa giữa cơ sở đào tạo và các doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động như nhà hát, đài truyền hình, đoàn nghệ thuật… để huy động vốn, kinh nghiệm và mở rộng cơ hội việc làm cho người học sau khi tốt nghiệp; Xây dựng Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình công - tư để hỗ trợ sáng tạo; Khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia vào hoạt động sáng tác, quảng bá văn hóa, nghệ thuật; Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa trong các hoạt động văn hóa, giúp đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng trẻ; Khai thác thế mạnh địa phương để phát triển và sáng tạo các sản phẩm văn hóa đặc thù.

Trân trọng cảm ơn ông!

Nguyễn Hoài (thực hiện)