Tạo nền tảng khơi thông nguồn lực từ tín chỉ carbon rừng

Các hộ dân và cộng đồng dân cư tham gia nhận khoán bảo vệ rừng sẽ có thêm nguồn thu nhập bền vững từ giao dịch tín chỉ carbon. Ảnh: HỮU ANH

Đà Nẵng hiện có tổng diện tích rừng và diện tích đã trồng cây rừng khoảng 745.027ha, trong đó diện tích rừng trồng chiếm khoảng 241.639ha. Đây là dư địa rất lớn để thành phố phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ môi trường, đồng thời từng bước gia nhập thị trường carbon toàn cầu.

Xây dựng hành lang pháp lý và nền tảng kỹ thuật

Hiện nay, thành phố đang từng bước gia nhập thị trường carbon, nơi vận hành các hoạt động giao dịch tín chỉ carbon. Mỗi tín chỉ tương đương với một tấn khí CO2 (hoặc lượng khí nhà kính khác quy đổi tương đương) được cắt giảm hoặc hấp thụ. Việc hình thành và giao dịch loại hàng hóa đặc biệt này không chỉ thúc đẩy nỗ lực giảm phát thải mà còn tạo nguồn tài chính để tái đầu tư cho các dự án ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nhằm tạo nền tảng pháp lý vững chắc, ngày 11/11/2025, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 06/2025/NQ-HĐND về việc sử dụng nguồn thu từ giao dịch tín chỉ carbon cho các chương trình, dự án ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn.

Theo đó, toàn bộ nguồn thu từ giao dịch tín chỉ carbon của các chương trình, dự án sử dụng ngân sách thành phố sẽ được dành để hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ xanh, sạch. Nguồn lực này cũng phục vụ việc triển khai các đề án, mô hình kinh tế xanh gắn với mục tiêu giảm phát thải và sử dụng hiệu quả năng lượng.

Tiếp đó, UBND thành phố ban hành Quyết định số 3688/QĐ-UBND ngày 18/8/2026 phê duyệt Đề án phát triển và quản lý tín chỉ carbon rừng giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Đây được xem là trục “xương sống” để hiện thực hóa tham vọng phát triển kinh tế xanh từ rừng. Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố tập trung điều tra, rà soát và xác định hiện trạng rừng để tính toán trữ lượng carbon, đồng thời phân loại 100% diện tích rừng có tiềm năng triển khai dự án.

Bên cạnh đó, thành phố đang phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu nền, xác lập đường cơ sở (baseline) và mức tham chiếu phát thải rừng (FREL/FRL) nhằm phục vụ quản lý nhà nước và đáp ứng các quy định pháp luật. Đây là cơ sở quan trọng để Đà Nẵng thiết lập hệ thống quản lý carbon rừng đồng bộ, minh bạch, phục vụ công tác đo đạc, báo cáo, thẩm định và xác minh (MRV), từ đó kiểm soát chặt chẽ kết quả giảm phát thải và tăng hấp thụ carbon.

Đến năm 2030, Đà Nẵng phấn đấu có từ 1-3 dự án carbon rừng được phê duyệt, hợp tác với ít nhất 2 đối tác trong và ngoài nước; hoàn thành tối thiểu 1-2 hồ sơ đăng ký dự án và ký kết ít nhất một hợp đồng mua bán tín chỉ carbon. Nguồn thu từ tín chỉ carbon rừng sẽ được tái đầu tư cho công tác quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao sinh kế cho người dân địa phương. Mục tiêu đến năm 2030, tối thiểu 70% chủ rừng là tổ chức, hộ gia đình và cộng đồng dân cư đủ điều kiện sẽ được tham gia chuỗi hoạt động này.

Những cánh rừng bạt ngàn tại Đà Nẵng sở hữu trữ lượng hấp thụ carbon lớn, là nền tảng quan trọng để thành phố tham gia thị trường tín chỉ carbon. Ảnh: HỮU ANH

Tháo gỡ khó khăn

Ông Trần Văn Thu, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Đà Nẵng khẳng định, thương mại hóa tín chỉ carbon rừng là hướng đi chiến lược nhằm chuyển hóa giá trị hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng thành nguồn lực kinh tế tuần hoàn.

Đối với ngành kiểm lâm, đây là sự kế thừa và hoàn thiện những kinh nghiệm quý báu từ giai đoạn trước. Cụ thể, tỉnh Quảng Nam (cũ) từng nghiên cứu, thử nghiệm cơ chế giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng, tạo tiền đề vững chắc cho việc bảo vệ và phục hồi rừng bền vững.

Đây là nền tảng để Đà Nẵng tiếp tục hoàn thiện và phát triển ở quy mô lớn hơn, đặc biệt khi Nghị định số 180/2026/NĐ-CP của Chính phủ về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng đã chính thức tạo ra hành lang pháp lý quan trọng.

Để thương mại hóa thành công tín chỉ carbon rừng, ông Thu chỉ ra 4 “nút thắt” cần tháo gỡ. Thứ nhất, muốn tạo ra tín chỉ đạt chuẩn, đòi hỏi phải có dữ liệu rừng chính xác, xác định rõ trữ lượng carbon, đường cơ sở và khả năng hấp thụ, đồng thời thực hiện tốt công tác đo đạc, báo cáo, thẩm định và xác minh. Thứ hai, quy trình điều tra, xây dựng dự án, thẩm định và đăng ký tín chỉ yêu cầu nguồn kinh phí lớn, công nghệ hiện đại, nhân lực chuyên môn cao, trong khi đây vẫn là lĩnh vực rất mới mẻ đối với địa phương.

Thứ ba là cơ chế phối hợp và chia sẻ lợi ích, đòi hỏi phải làm rõ quyền lợi, trách nhiệm giữa nhà nước, chủ rừng và cộng đồng dân cư. Việc quản lý nguồn thu phải bảo đảm công khai, minh bạch để người trực tiếp giữ rừng thấy rõ lợi ích thực tế, tạo động lực gắn bó lâu dài với rừng. Cuối cùng là tiêu chuẩn thị trường. Tín chỉ tạo ra phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe, đặc biệt là ở thị trường quốc tế, do đó việc lựa chọn phương pháp luận và đối tác dự án cần được cân nhắc và thực hiện kỹ lưỡng.

“Để chủ động tháo gỡ các vướng mắc trên, Chi cục Kiểm lâm đang tham mưu UBND thành phố trình cấp có thẩm quyền ban hành nghị quyết về phát triển tín chỉ carbon rừng. Song song đó, đơn vị chủ động phối hợp với các tổ chức quốc tế như WWF-Việt Nam và Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng nhằm tranh thủ nguồn lực hỗ trợ kỹ thuật và kết nối với các nhà đầu tư tiềm năng”, ông Thu cho biết.

Có thể thấy, hành trình gia nhập thị trường carbon rừng của Đà Nẵng đang được triển khai bài bản, từ việc ban hành các chính sách đặc thù đến chuẩn bị kỹ thuật tại cơ sở. Với quyết tâm đó, những cánh rừng Đà Nẵng hứa hẹn sẽ mang lại giá trị kinh tế thiết thực gắn liền với bảo vệ môi trường sống, góp phần xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị sinh thái, hiện đại và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.