Tập đoàn Phát thanh, Truyền hình Ghana đối mặt cáo buộc tham nhũng lớn

Ghana nhận nhiều chỉ trích trong quá trình tổ chức Đại hội Thể thao châu Phi 13. Ảnh: ST

Hàng loạt sai phạm bị phanh phui

Trong Báo cáo kiểm toán được công bố đầu tháng 6, GBC bị cáo buộc liên quan đến vụ tham nhũng 580 triệu Cedi Ghana, tương đương 49,1 triệu USD, trong quá trình tổ chức Đại hội Thể thao châu Phi lần thứ 13 diễn ra tại Thủ đô Accra vào tháng 3/2024. Theo KTNN Ghana, đây là cuộc kiểm toán được Tổng thống Ghana John Dramani Mahama ủy nhiệm cho KTNN Ghana thực hiện, nhằm đánh giá tính đầy đủ và hiệu quả của các biện pháp kiểm soát tài chính, hoạt động liên quan đến Đại hội; kiểm tra việc tuân thủ Luật Mua sắm công, các quy định tài chính và các nghĩa vụ hợp đồng đã được phê duyệt. Đồng thời, cuộc kiểm toán tập trung xác minh tính chính xác, đầy đủ và xác thực của các khoản chi tiêu cũng như tài sản được mua sắm cho sự kiện; đánh giá việc sử dụng các nguồn quỹ công và tài trợ; xem xét tính liêm chính của hệ thống quản lý, đồng thời đánh giá việc xử lý tài sản và cơ sở vật chất sau khi Đại hội kết thúc.

Cuộc kiểm toán toàn diện về Đại hội đã phát hiện nhiều bất cập trong hoạt động mua sắm và quản lý tài chính. Đáng chú ý, nhiều nhà cung cấp dịch vụ được thuê nhưng không có hợp đồng bằng văn bản chính thức, không có thỏa thuận dịch vụ hoặc các tài liệu pháp lý để làm căn cứ cho việc thực hiện và thanh toán hợp đồng. Nhiều khoản chi được xác định là bất thường, cùng với tình trạng chi tiêu sai quy định thông qua các hợp đồng liên quan đến sự kiện.

Báo cáo kiểm toán dài 700 trang đã xem xét vai trò của GBC với tư cách đài truyền hình chủ nhà của Đại hội và chỉ ra nhiều sai phạm tài chính nghiêm trọng với tình trạng đội giá đối với các sản phẩm và dịch vụ, bao gồm chi phí xét nghiệm doping, mua sắm thiết bị thể thao, chi phí lưu trú và hợp đồng thuê xe. Bên cạnh đó, nhiều nhà thầu bị đánh giá là yếu kém, thiếu năng lực vẫn được giao thực hiện các hạng mục quan trọng. Hàng loạt thiết bị được kê khai nhưng thực tế không được mua sắm, cùng với tình trạng “lách luật” đấu thầu có hệ thống, cố tình vi phạm các quy định pháp luật để trục lợi cá nhân liên quan đến các cựu quan chức cấp cao của GBC. Cuộc kiểm toán còn ước tính GBC đã làm thất thoát khoảng 4,96 triệu USD doanh thu từ hoạt động quản lý các chương trình truyền thông của Đại hội.

Theo báo cáo, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc GBC chưa hoàn thành đầy đủ vai trò, trách nhiệm trong quá trình tổ chức Đại hội, dẫn đến những hạn chế trong công tác giám sát. Kết quả kiểm toán cũng cho thấy, mặc dù được bổ nhiệm thông qua thỏa thuận chính thức với Bộ Thanh niên và Thể thao Ghana song GBC đã không thực hiện đúng các điều khoản hợp đồng khi thuê các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba. Theo các quy định về quản lý tài chính và đấu thầu khu vực công, việc GBC giao bên thứ ba thực hiện các nhiệm vụ thay mình là hành vi vi phạm đã được quy định rõ trong hợp đồng. Các kiểm toán viên nhận định những sai sót này khiến nhiều nội dung quan trọng như phạm vi công việc, sản phẩm bàn giao, giá dịch vụ, cơ chế xử lý rủi ro và giải quyết tranh chấp không được xác định rõ ràng, làm gia tăng nguy cơ thất thoát, gây lo ngại về tính minh bạch trong công tác mua sắm và trách nhiệm giải trình.

Kiến nghị xử lý trách nhiệm, tăng cường quản trị

Trong quá trình kiểm toán, các kiểm toán viên đã tiến hành nhiều cuộc phỏng vấn và rà soát hồ sơ, tài liệu liên quan, song không tìm thấy bằng chứng cho thấy GBC đã thực hiện các kế hoạch đào tạo, xây dựng lịch trình, biên soạn tài liệu đào tạo hoặc cấp chứng chỉ như đã báo cáo. Đồng thời, cũng không có bằng chứng chứng minh những hoạt động này mang lại đóng góp cụ thể cho Đại hội. Dù vậy, GBC vẫn báo cáo đã chi những khoản kinh phí đáng kể cho các hoạt động nêu trên. Báo cáo cũng chỉ ra tình trạng nhiều hợp đồng hợp tác được thanh toán trước 100% giá trị mà không thông qua đấu thầu cạnh tranh hoặc đánh giá nhu cầu thực tế.

Ngoài ra, KTNN Ghana còn phát hiện hàng loạt sai phạm khác, bao gồm thanh toán vượt mức cho nhiều thiết bị thể thao không được mua sắm hoặc không thể xác định; các khoản thanh toán cho ban tổ chức tại một số địa phương không liên quan đến sự kiện cũng như những sai phạm trong việc hạch toán các khoản quyên góp dành cho Đại hội. Báo cáo kiểm toán khẳng định Tổng Giám đốc GBC Amin Alhassan đã vi phạm các quy định của Luật Mua sắm công năm 2003 khi không tuân thủ những quy trình kiểm soát mua sắm cần thiết trong quá trình xử lý công tác phát sóng cho Đại hội.

Từ những phát hiện trên, KTNN Ghana kiến nghị thu hồi các khoản chi bất thường từ Bộ Thanh niên và Thể thao, cũng như từ các Ủy ban tổ chức địa phương có liên quan. Báo cáo đồng thời yêu cầu xử phạt các cá nhân liên quan đến những sai phạm được phát hiện nhằm tăng cường trách nhiệm giải trình và cải thiện công tác quản trị đối với các sự kiện quốc gia quy mô lớn trong tương lai. Hiện, Tổng Kiểm toán nhà nước Ghana đã trình Báo cáo kiểm toán lên Quốc hội để tiếp tục xem xét./.

(Theo Nkonkonsa và ghanaweb)